1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer

Kontakt

00-891 Warszawa
ul. Chłodna 3
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
NIP 527-23-12-733
KRS 0000159843
REGON 016400767

Podporucznik Kawalerii ORLIK EDMUND ROMAN- dopełnienie.

 

 Na spotkaniu Federacji Związków Zawodowych Służb Mundurowych Województwa Opolskiego,  

odbywającego się w siedzibie Związku Żołnierzy Wojska Polskiego -Zarządu Wojewódzkiego w Opoluw maju 2014 roku, płk WP w st. spocz. Zbigniew Owczarek -Prezes ZW w Opolu ZŻWP poinformował, że Koło w Opolu ZŻWP podejmie inicjatywę nadania imienia dla Koła w Opolu - plut. pchor. Orlika Edmunda Romana.

Na moją prośbę, Pani Zdzisława Orlik - Przybyś z Wrocławia odszukała następujące dokumenty  z przeznaczeniem dla Izby Tradycji ZŻWP-ZW w Opolu:

  • zdjęcie z 1943 roku,

  • zdjęcie z 1969 roku,

  • kserokopia z portretu z ok.1980 roku,

  • zdjęcie tablicy pamiątkowej z obelisku „Kamień Orlika”,

  • dwa zdjęcia „Kamienia Orlika” z płk poż. w st. spocz. Zdzisławem Filingierem,

  • kserokopia „Zaświadczenia L/dz.31/79/O/Z z dnia 1 marca 1979 roku”,

  • oryginał artykułu z tygodnika „Za Wolność i Lud” nr 39 [837] z dnia 29 września 1979 r. „Bój pod Sierakowem” , autor Janusz Magnuski,

  • oryginał artykułu z tygodnika „Za Wolność i Lud” nr 20[766] z dnia 20 maja 1978 roku „Orlik uderza pierwszy”, autor Janusz Magnuski,

  • kserokopia z książki Janusza Magnuskiego „Karaluchy przeciw Panzerom” -”Boje w Puszczy”-4 strony,

  • mapka z miejscem usytuowania „Kamienia Orlika” w Kampinoskim Parku Narodowym

 W/w pamiątki zostaną przekazane dla Zarządu Wojewódzkiego w Opolu Związku Żołnierzy

 Wojska Polskiego.

 Z dniem 1 marca 1979 roku plut. pchor. rez Orlik Edmund Roman został awansowany do stopnia Podporucznika Kawalerii. [Zaświadczenie nr L/dz.31/79/O/Z].

 Kserokopie pamiątek przekazałem także Panu Andrzejowi Lubańskiemu -Głównego Specjalisty d/s wydawnictw Kampinoskiego Parku Narodowego. Według informacji Pana Andrzeja Lubańskiego, planowane jest wydanie artykułu w kwartalniku „Kampinoski Park Narodowy”, poświęconego ppor. kaw. Orlikowi Edmundowi Romanowi.

W załączeniu kilka zdjęć pamiątek.

Zakończenie usytuowanego w Puszczy Kampinoskiej -”Kamienia Orlika” - zostało dokończone

w latach 1983-1989 /dokładnej daty nie ustaliłem/.

 

Opole, dnia 06 lipca 2014 roku Związek Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP

Prezes Zarządu Wojewódzkiego w Opolu

st. bryg. w st. spocz. inż.Tadeusz Śliwa

 

ORLIK EDMUND ROMAN

 

 

ORLIK  EDMUND ROMAN

 

NAJLEPSZY POLSKI PANCERNIAK W II WOJNIE ŚWIATOWEJ

 

I. Wprowadzenie

 

Na terenie Ośrodka Szkoleniowo-Wypoczynkowego Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej , prowadzonym przez Zarząd Oddziału Wojewódzkiego w Opolu ZOSP RP „STRAŻAK”w Turawie k/Opola, znajduje się obelisk z napisem:

 

ORLIK

 

1918 - 1982

 

ŻOŁNIERZ WRZEŚNIA

 

ARCHITEKT

 

Kto ufundował ten obelisk i kim dla Polski i ochrony przeciwpożarowej województwa opolskiego był Edmund Roman Orlik?

 

Postanowiłem to wyjaśnić i przybliżyć postać żołnierza, architekta i przyjaciela strażaków.

 

Napisy na obelisku ufundował jego przyjaciel, płk poż. w st. spocz. ZDZISŁAW FILINGIER (rocznik 1920, Komendant Wojewódzki Straży Pożarnych w Opolu w latach 1968- 1989) w 1989 r.

 

Płk poż. w st.spocz. Zdzisław Filingier – żołnierz Armii Krajowej, plut. pchor. „Roszak”, dowódca

 

I plutonu, 5 kompanii , 25 pułku piechoty AK, piłsudczyk.

 

Znał dokonania plut. pchor. Edmunda Romana Orlika z września 1939 roku.

 

Dla znawców historii polski:

 

- plut. pchor. Edmund Roman Orlik, we wrześniu 1939 roku, jako dowódca tankietki TKS- nkm 20 mm zniszczył 13 czołgów niemieckich

 

Dla pożarników z województwa opolskiego:

 

- mgr inż. arch. Edmund Roman Orlik został zatrudniony jako inspektor wojewódzki

 

w Komendzie Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Opolu w okresie od 01.07.1977 roku do 31.08.1979 roku i był współtwórcą nowoczesnej bazy kwaterunkowo-wypoczynkowej straży pożarnych województwa opolskiego:

 

- Ośrodka Szkoleniowo-Wypoczynkowego Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Opolu (KWSP w Opolu) z siedzibą w Turawie,

 

- obiektów Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Opolu ul. Budowlanych 1,

 

- obiektów Komendy Rejonowej Straży Pożarnych w Paczkowie,

 

- na emeryturę odszedł w wieku 60 lat z KWSP Opole i był znany wśród oficerów pożarnictwa.

 

II. Kim był Edmund Roman Orilik

 

1. Okres do 1945 roku

 

Edmund Roman Orlik urodził się w dniu 26 stycznia 1918 roku w Rogoźnie Wielkopolskim, w rodzinie inteligenckiej. Jego ojciec- Jan- zginął na wojnie w 1917 roku jako lotnik.

 

Egzamin dojrzałości zdał w 1936 roku. W okresie od 25.09.1936 do 01.10.1937 jako ochotnik, odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Broni Pancernej w Modlinie a później w I Batalionie Pancernym w Poznaniu.

 

W latach 1937-1938 studiował na Politechnice Warszawskiej, niestety, ćwiczenia wojskowe i podjęcie pracy w okresie od 15.08.1938 do 24.08.1939 w Urzędzie Poczty i Telegrafu w Połajewie ( jako pracownik kontrolny) oraz wybuch wojny studia te przerwały.

 

W okresie od 25.08.1939 roku do 30.09.1939 roku brał udział w kampanii wrześniowej, od granicy niemieckiej po obronę Warszawy w 71 Dywizjonie Pancernym, przydzielonej do Wielkopolskiej Brygady Kawalerii, działającej w składzie Armii „Poznań”.

 

Po odbyciu kampanii wrześniowej, okupację przeżył, rezygnując z niewoli i kolejno przenosząc się w poznańskie, krakowskie,lwowskie i ostatecznie – stale poszukiwany przez Niemców- pod Warszawę,gdzie pracował w prywatnych przedsiębiorstwach budowlanych.

 

W roku 1945 wraz z założoną rodziną osiadł w Łodzi.

 

2. Krótka historia wybranych polskich jednostek wojskowych i sprzętu pancernego

 

Armia „Poznań”

 

Podstawowym zadaniem armii „Poznań” była osłona skrzydeł armii „Łódź” i „Pomorze” oraz obrona na kierunku Frankfurt-Poznań. Dowództwo armii mieściło się w Poznaniu, jednak sztab przybył do swych kwater z Warszawy dopiero w dniu 29.08.1939 roku.

 

Główne kierunki ataków niemieckich nie były wymierzone w Wielkopolskę, jednak bardziej z powodów politycznych na tym terenie zgromadzono ponad 100tys. polskich żołnierzy.

 

Zagrożeni odcięciem od sił głównych, zaczęli się wycofywać się bez walki. Po kilku dniach trwania wojny, armia „Poznań” wraz z armią „Pomorze” była zmuszona do przebijania się przez siły niemieckie , które dotarły już pod Warszawę- tak doszło do bitwy nad Bzurą. W obliczu braku centralnego dowodzenia siłami polskimi, bitwa ta została jednak przegrana.

 

Nie pomogła tutaj determinacja i poświęcenie prostych żołnierzy i oficerów. Resztki armii przebijały się przez Puszczę Kampinoską do Warszawy i wzięły udział w jej obronie.

 

Skład armii „Poznań”: 14 Dywizja Piechoty [DP], 25 DP, 26 DP, Wielkopolska Brygada Kawalerii, dywizjon pociągów pancernych /5/, odwód armii- 17 DP, Podolska Brygada Kawalerii, lotnictwo-3 pułk lotniczy.

 

Dowódca- gen. bryg. Tadeusz Kutrzeba

 

71 Dywizjon Pancerny

 

71 dywizjon pancerny [71dpanc] to pancerny pododdział rozpoznawczy Wojska Polskiego II RP w wojnie obronnej 1939 roku.

 

Dywizjon nie występował w organizacji pokojowej wojska. Został sformowany w dniach 24 - 25 sierpnia 1939 roku przez I Batalion Pancerny z Poznania dla Wielkopolskiej Brygady Kawalerii. Po zakończeniu formowania w dniu 27 sierpnia 1939 roku, dywizjon rozmieścił się w lasach pod Śremem jako odwód dowódcy WBK gen. Romana Abrahama Dywizjon (batalion) składał się z trzech szwadronów (kompani):

 

-Szwadron Samochodów Pancernych Nr71 , uzbrojony w 8 samochodów pancernych wzór 1934, dowódca szwadronu por. Adam Staszków,

 

-Szwadron Czołgów Rozpoznawczych Nr 71, uzbrojony w trzynaście czołgów rozpoznawczych TK-3 w tym 4 czołgi rozpoznawcze TKS-nkm 20mm.

 

Dowódcy: szwadronu -por. Wacław Chłopik

 

1 plutonu -por. Bronisław Kalinowski

 

2 plutonu -ppor. rez. Jan Dąbrowski

 

3 plutonu -strz. Jan Mielczarek

 

-Szwadron Techniczno-Gospodarczy -dowódca kpt. Leon Dębski

 

Stan osobowy: oficerów- 10, podoficerów- 63, szeregowców – 112 -Razem 185 żołnierzy.

 

TKS

 

TKS-polski lekki czołg rozpoznawczy [tankietka].Obok czołgu 7TP był podstawowa bronią polskich sił pancernych podczas kampanii wrześniowej 1939 roku.

 

TKS-nkm 20mm -tankietka uzbrojona w najcięższy karabin maszynowy[nkm] 20mm, była jedyną z polskich tankietek,które mogły skutecznie walczyć z niemiecka bronia pancerną, w tym czołgiem Panzer IV.

 

We wrześniu 1939 roku w Wojsku Polskim były tylko 24 tankietki TKS-20.

 

W połowie 1939 roku Wojsko Polskie posiadało 300 wozów TK-3 i 274 TKS ,uzbrojone tylko w 1 karabin maszynowy kal.7,92mm.

 

Dane techniczne TKS-20 : tankietka o trakcji gąsienicowej,silnik gaźnikowy o mocy 46 KM, płyty pancerne o grubości 3-10mm,pojemność zbiornika paliwa 60dm3,

 

długość-2,560m,szerokość-1,760m, wysokość-1,330m, masa-2,65 t,

 

prędkość-45km/h /po drodze/, zasięg -160km /po drodze/, 90km

 

/w terenie/, prześwit-0,33m,moc jednostkowa-17KM/t

 

Dane operacyjne TKS-20: załoga-2 osoby -dowódca-strzelec,kierowca-mechanik, uzbrojenie-1 najcięższy karabin maszynowy wz.38 FK-A kal.20mm /zapas

 

amunicji 80 naboi w 16 magazynkach, Czołgi niemieckie Panzer I , II, III D,35[t],Panzer IV B / Panzerkampfwagen-PzKpfw-Panzer/

 

Dywizja pancerna z 1939 roku posiadała 1 brygadę czołgów w składzie 2 pułków czołgów, każdy z nich w składzie 2 batalionów czołgów i kompanii remontowej i posiadała 324 czołgi.

 

Batalion czołgów składał się z 2 kompanii czołgów lekkich, 1 kompanii czołgów średnich

 

W 1939 roku Armia Niemiecka posiadała: dywizje pancerne-9,5 [34 bataliony czołgów]

 

Przed kampania wrześniową 1939 roku , czołgi Panzer I A i B wchodziły w skład niemieckich dywizji pancernych w liczbie 136 sztuk , na każdą dywizję pancerną.

 

Ogółem - Dywizje Pancerne posiadały ich 1445 szt, co stanowiło 40% ogółu sił pancernych.

 

W kampanii wrześniowej w Polsce stracono 89 szt. czołgów lekkich Panzer I, co stanowiło 45% straconych czołgów wszystkich typów.

 

W lecie 1939 roku Wehrmacht posiadał na stanie 1223 czołgi lekkie Panzer II A/B/C , co stanowiło 35% ogółu czołgów.

 

W skład niemieckich wojsk pancernych /głównie 1 Dywizji Lekkiej/ wchodziło 219 przejętych czołgów czeskich LT vz.35-oznaczenie niemieckie Panzer 35[t]. W trakcie Kampanii Wrześniowej, Niemcy stracili 26 wozów, co stanowiło 12% stanu wyjściowego. 1 Dywizja Lekka została przekształcona w 6 Dywizję Pancerną w dniu 18.10.1939 roku.

 

Czołgi: Panzer I A i B -załoga 2 osoby, karabiny maszynowe-2 szt. kal.7,92mmm /MG13/, brak

 

działa, masa A-5,4 t i B-6,0t, pancerz 6-13mm

 

Panzer I C -załoga 2 osoby, km-1 szt MG13, działo 20mm /EW141MG/,masa 8,0 t,

 

pancerz 10-30mm

 

Panzer II B i C-załoga 3 osoby, km-1 szt MG34 kal.7,92mm,działo 20mm /KwK30L/55/,

 

pancerz 4-14,5mm, masa B-7,9t C-8,9t

 

Panzer 35[t] – czołg lekki produkcji czeskiej /przejęte po zajęciu Czechosłowacji w marcu

 

1939 roku/ załoga- 4 osoby,km-2 szt. kal.7,92mm, działo-37mm,

 

pancerz-8-25mm, masa-11,0t

 

Panzer III D – załoga -5 osób, km-3 szt MG34, działo-37mmm, pancerz 5-15mm,

 

/prod.seryjna/ masa-16,0t

 

Panzer IV B -załoga – 5 osób, km- 1 szt.MG 34, działo -75mm, pancerz- 5-30mm,

 

masa- 17,7t

 

3.Szlak bojowy 71 Dywizjonu Pancernego ( w składzie WBK )

 

-1 września 1939 roku- w rejonie Rawicza, granicę przekroczyły grupy niemieckich dywersantów, które zaatakowały placówki Straży Granicznej oraz ludność cywilną. Skierowany tam 1 pluton samochodów pancernych, przybył rano do Rawicza opanowanego już przez żołnierzy z 108 pułku Grenzwachtu ( Strazy Granicznej) .Samochody pancerne wsparły kontruderzenie żołnierzy z 3/55pp [3 batalionu 55 pułku piechoty]. Niemcy zostali z miasta wyparci.

 

2 pluton samochodów pancernych działał w tym czasie między Rawiczem a Lesznem.

 

Szwadron czołgów skierowano do Leszna, gdzie wsparł 1/55pp w walce z dywersantami niemieckimi w mieście. Po południu 1 pluton TK-3 wraz z kompanią piechoty na samochodach ciężarowych wysłano na rozpoznanie w kierunku granicy. Wracajacy wieczorem po wykonaniu zadania oddział zlikwidował kolejne ognisko niemieckiej dywersji w Święciechowie,

 

- 2 września - pododdziały dywizjonu wzięły udział w kilku wypadach na terytorium Niemiec, jakie przeprowadziła Wielkopolska Brygada Kawalerii (WBK). 2 pluton samochodów pancernych wraz z żołnierzami 3/55pp, przekroczył granicę niemiecką i we wsi Załęcze zniszczył kilka niemieckich pojazdów wojskowych.

 

Szwadron TK-3, TKS wraz ze szwadronem kolarzy zabezpieczał wypad oddziałów atakujących Wschowę. 1 pluton wziął we wsi Dębowa Łęka jeńców ze 118 pułku Grenzwachtu. Po południu

 

TK-3 ponownie brały udział w walce z dywersantami niemieckimi w Lesznie,

 

-3 września – dywizjon przeszedł w Śremie na prawy brzeg Warty i wszedł w skład grupy obwodowej „Kórnik”, która miała wspierać obsadzającą Wartę Wielkopolską Brygadę Kawalerii,

 

-6 września - szwadron samochodów pancernych oraz szwadron kolarzy WBK stanowiły straż

 

przednią kolumny wycofującej się WBK. Reszta dywizjonu znajdowała się w kolumnie głównej, która przez Konin, Tuliszów i Turek dotarła do Uniejowa. Szwadron samochodów pancernych osłaniał przeprawę brygady przez Wartę oraz jej dalszy marsz w rejon, na wschód od Dąbia,

 

- 7 września -1 pluton czołgów skierowany został w kierunku Ozorkowa a 2 pluton samochodów pancernych ku Poddębicom. Samochody pancerne współdziałające z kolarzami brygady, 

 

natknęły się na szosie Łęczyca- Stary Gostków na oddziały rozpoznawcze 102 pp z niemieckiej 24 Dywizji Piechoty [DP].

 

Wieczorem dywizjon wycofał się przez Łęczycę do Topoli Królewskiej,

 

-8 września – dywizjon dotarł przez Kutno w pobliże Soboty i pozostawał w odwodzie brygady.

 

1 pluton samochodów pancernych wraz ze szwadronem kolarzy z 15 pułku ułanów, prowadził rozpoznanie w kierunku Łowicza,

 

- 9 września – w bitwie nad Bzurą dywizjon wspierał natarcie pododdziałów WBK na Chruślin, Helenów i Głowno.

 

Dywizjon został wzmocniony czołgiem TKS-20, który znaleziono na stacji Jackowice,

 

10 września- rano, szwadron czołgów ostrzelał kolumnę taborową 26 pp z niemieckiej 30 DP zadając jej straty, potem ubezpieczał węzeł dróg w Bielawach. Szwadron samochodów pancernych wraz z ułanami z 15 pułku, walczył z pododdziałami 20 pp z niemieckiej 10 DP w rejonie Chruślina. Wieczorem cały dywizjon obsadził wieś Zgoda.,

 

11- września – dywizjon stał w odwodzie brygady i prowadził rozpoznanie. Szwadron czołgów osłaniał wycofanie 3/7 dywizjonu artylerii konnej [dak],

 

12 września- dywizjon wspierał 1/57 pp w kierunku Głowna. Wieczorem dywizjon wycofał się się za Bzurę i ześrodkował obok wsi Zduny,

 

13 września – 1 pluton samochodów pancernych rozpoznawał kierunek Bielaw. W nocy

 

13/14 września dywizjon przeszedł do rejonu Młodzieszyna. Szwadron samochodów

 

pancernych ubezpieczał kierunek na Wyszogród,

 

14 września – w celu utworzenia przedmościa, dowódca WBK postanowił opanować Brochów.

 

Wysłał tam szwadron czołgów a szwadron samochodów pancernych wraz z kolarzami

 

i plutonem zaporowym, miał zamknąć przeprawy w Wyszogrodzie. Szwadron czołgów wspierał

 

w Brochowie 15 pułk ułanów a następnie 7 pułk strzelców konnych. Tankietki zniszczyły

 

3 czołgi niemieckie Panzer II .Przeciwnikiem były pododdziały zmotoryzowanego pułku SS „Leibstandarte Adolf Hitler” i 4 DPanc,

 

16 września – szwadron czołgów przeprawił się przez Bzurę i przeszedł do Puszczy Kampinoskiej.

 

Szwadron samochodów pancernych i szwadron techniczno-gospodarczy, nie mogąc się doczekać naprawy mostu, zniszczył sprzęt ciężki, a żołnierze pieszo skierowali się do rejonu koncentracji, 18 września – 1 pluton czołgów wspierał natarcie 17 pułku ułanów na Kaliszki i Palmiry.

 

Po południu 2 pluton czołgów i 15 pułk ułanów, natknęły się w puszczy na oddział

 

rozpoznawczy niemieckiej 1 Dywizji Lekkiej ( 1DLek). W wyniku walki zniszczono trzy

 

niemieckie czołgi- 2 szt. Panzer 35[t] i 1 szt. Panzer IV.

 

Około północy w czołgach 2 plutonu zabrakło paliwa i załogi zniszczyły je,

 

19 września – czołgi 1 plutonu wraz z 7 dak i działami ppanc.odparły natarcie niemieckich czołgów pod Sierakowem .Zniszczono lub unieruchomiono ponad 20 czołgów niemieckich,

 

20 września - po walce pod Sierakowem pozostały jedynie dwa sprawne czołgi. One to wraz z baterią 6 dak i 3 szwadronem pionierów osiągnęły Młociny. Ostatnie 2 czołgi wspierały oddziały przedzierające się do Warszawy.

 

Przybyłe do Warszawy 2 czołgi z 71 Dywizjonu Pancernego były jedynymi polskimi wozami bojowymi, które przedostały się do Warszawy z rejonu walk nad Bzurą.

 

Tankietki zostały wcielone w skład oddziałów broniących Warszawy i były wykorzystywane do kapitulacji miasta.

 

4.Udział plut. pchor. Edmunda Romana Orlika w walkach 71 Dywizjonu Pancernego

 

Z artykułów Janusza Magnuskiego opartych na relacjach Edmunda Romana Orlika [ „Orlik

 

atakuje pierwszy” w „Za Wolność i Lud” nr 20/1978 i „Bój pod Sierakowem” w nr 39/1979

 

i powtórzonych w późniejszej książce „Karaluchy przeciw panzerom”- Pelta,Warszawa 1995-

 

wynika, że Orlik dowodził tankietką TKS-20:

 

- w dniu 14 września 1939 roku pod Brochowem i unieruchomił 3 czołgi,

 

- w dniu 18 września 1939 roku pod Pociechą [Puszcza Kampinoska],

 

przygotowując zasadzkę na bezpośredni rozkaz dowódcy WBK

 

gen. Abrahama i niszcząc w lesie 3 czołgi,

 

- w dniu 19 września 1939 roku pod Sierakowem, unieruchamiając

 

7 czołgów

 

- oraz doprowadził TKS-20 do Warszawy i brał udział w obronie Warszawy

 

Starcie pod Pociechą

 

Dnia 18 września 1939 roku , pluton Orlika, składający się z 1 czołgu TKS-20 (dowódca- plut. pchor. Edmund Roman Orlik, kierowca-mechanik – pchor. Kazimierz Nowakowski ) oraz 2 czołgów TK-3, zaskoczyły w zasadzce z boku , na skrzyżowaniu leśnych dróg , 3 niemieckie czołgi z 11 Pułku Pancernego 1 Dywizji Lekkiej.

 

Wszystkie 3 czołgi zostały unieruchomione , w tym 1 się zapalił. W walce tej zginął książę raciborski, 23-letni porucznik wojsk pancernych Wehrmachtu -Wiktor IV Albrecht von Ratibor.

 

Zniszczono : Panzer IV- 1 szt, Panzer 35[t] -2 szt.

 

1 Dywizja Lekka w składzie: 11 pułk pancerny (2 bataliony pancerne) i 65 batalion pancerny

 

posiadała 226 czołgów, w tym: 65 szt-Panzer II, 112 szt.- Panzer 35[t], 41 szt.- Panzer IV i 8 czołgów dowodzenia.

 

Miejsce potyczki pod Pociechą upamiętnia głaz „Kamień Orlika”, na którym widnieje napis:

 

„W tym miejscu doszło do zwycięskiego pojedynku polskiej tankietki TKS-20

 

z 71 Dyonu P.WLK.BK dowodzonej przez plut.pchr. Edmunda Orlika z niemieckim PKW III z 11 P.Panc. 1 DLek. dowodzonym przez por. księcia von V.Ratibor.”

 

Na wyposażeniu niemieckiej 1 Dywizji Lekkiej nie było czołgów Panzer III a więc wnioskuję, że zniszczono Panzer IV.

 

W latach 1936-1937 wyprodukowano 35 szt. Panzer IV A, które wykorzystywano głównie do celów szkoleniowych.

 

W latach 1938-1939 wyprodukowano czołgów średnich Panzer IV w wersjach B- 42szt

 

i w wersji C – 140 szt. [wersja C była nieznacznie ulepszona od wersji B].

 

Czołgi średnie Panzer IV B i C były podstawowym sprzętem kompanii czołgów średnich

 

w batalionach związków pancernych podczas wojny z Polską we wrześniu 1939 roku.

 

Bój o Sieraków

 

Dnia 19 września 1939 roku ocalały pluton tankietek wspierał polskie oddziały w boju o Sieraków w Puszczy Kampinoskiej. Niemców wyparto w nocy w wyniku natarcia na wieś 7 pułku strzelców konnych i 9 pułku ułanów z WBK. Niemcy ruszyli do natarcia , wykorzystując kilkadziesiąt czołgów z 11 pułku pancernego i 65 batalionu pancernego z 1 Dywizji Lekkiej.

 

Tankietka Orlika, działając krótkimi wypadami z wykopów na lewej flance atakujących Niemców, (przy wsparciu 2 baterii 7 dywizjonu artylerii konnej i działek 7 pułku strzelców konnych) zniszczyła lub uszkodziło 7 czołgów-według jego relacji- a ogółem zniszczono ponad 20 czołgów.

 

5. Działalność w latach 1945- 1982

 

Po zakończeniu działań wojennych w Europie w maju 1945 roku, rozpoczął pracę zawodową, aby utrzymać 3 osobową rodzinę.

 

Od czerwca 1945 roku do 28 lutego 1946 roku pracuje jako Kierownik Transportu w Zjednoczeniu Przemysłu Skórzanego w Łodzi. W okresie od marca 1946 roku do sierpnia 1946 roku przerywa pracę zawodową i przygotowuje się do podjęcia studiów.

 

W okresie od 17 września 1946 roku do 24 lipca 1951 roku podejmuje studia w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi, równocześnie pracując: od 19.09.1947 roku do 15.10.1948 roku, jako Kierownik Budowy w Przedsiębiorstwie Robót Budowlanych w Łodzi, od 01.11.1948 roku do 31.06.1949 roku , jako Kierownik Działu Inwestycji w Głównym Instytucie Włókiennictwa w Łodzi.

 

Od 16.10.1949 roku był projektantem w Miastoprojekcie Łódź. Po skończeniu studiów, kolejno jako:starszy projektant, kierownik zespołu architektonicznego, główny projektant, nieprzerwanie do 1965 roku.

 

W okresie od 01.11.1950 roku do 31.08.1952 roku był równolegle asystentem Wydziału Architektury PWSSP w Łodzi a konsultantem architektury roczników dyplomowych do 1962 r .

 

W 1955 roku , na polecenie ówczesnej Komisji d/s Urbanistyki i Architektury zorganizował Wojewódzką Pracownię Urbanistyczną i zrezygnował z jej prowadzenia ,pozostając kilka kadencji członkiem Wojewódzkiej Komisji Urbanistyki i Architektury.

 

Od 01.06.1958 roku, po zaprojektowaniu dzielnicy wyższych uczelni i obiektów (Biblioteka Uniwersytecka,Wydział Biologii,Studium dla Obcokrajowców), Minister Szkolnictwa Wyższego powołał Edmunda Romana Orlika na Dyrektora Zarządu Inwestycji Szkół Wyższych w Łodzi, który realizował te zadania,równocześnie projektując.

 

Okres ten był najefektywniejszym w twórczości architektoniczno-urbanistycznej, pozostały po nim nie tylko gmachy użyteczności publicznej i inne obiekty ale i plany większych miast.

 

Pracę w Miastoprojekcie Łódź zakończył 30.06.1965 roku, po przebytym zawale serca.

 

W latach 1965-1966 kończy studia magisterskie na Wydziale Architektury Politechniki

 

Wrocławskiej.

 

Od 01.07.1966 roku do 15.03.1967 roku jest Głównym Specjalistą Architektonicznym

 

w Miastoprojekcie Wrocław. Na wniosek Rektora Politechniki Wrocławskiej , od 30.03.1967 roku

 

podejmuje zatrudnienie jako Główny Secjalista Architektoniczny na Wydziale Architektury

 

Politechniki Wrocławskiej, dla zorganizowania Zakładu Badawczo-Projektowego , jako zalążka

 

Instytutu Architektury. Po zorganizowaniu Instytutu Architektury , zakończył pracę na

 

Politechnice Wrocławskiej z dniem 30.09.1968 roku.

 

W latach 1969-1970 utrzymuje się z prac zleconych, przygotowując się do studiów doktoranckich.

 

Od 01.08.1970 roku do 31.12.1970 roku został powołany przez Ministra Kultury i Sztuki do spraw

 

budowy Teatru w Opolu a od 01.01.1971 roku , jako pełnomocnik Urzędu Wojewódzkiego w Opolu do spraw budowy teatru na stanowisko Zastępcy Dyrektora do Spraw Inwestycyjnych

 

Państwowego Teatru Ziemi Opolskiej.

 

Od 01.06.1972 roku rozszerzono pełnomocnictwa, powierzając stanowisko Dyrektora

 

w Dyrekcji Budowy Teatru, które prowadził do 31.12.1976 roku.

 

Od 01.01.1977 roku do 30.06.1977 roku wykonywał prace zlecone.

 

Od 01.07.1977 roku do 31.08.1979 roku był zatrudniony jako pracownik cywilny-inspektor wojewódzki w Komendzie Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Opolu.

 

Na zaopatrzenie emerytalne odszedł z KWSP Opole z dniem 01.09.1979 roku.

 

Mgr inż. arch. Edmund Roman Orlik zmarł nagle w dniu 08 kwietnia 1982 roku w Opolu.

 

Został pochowany na Cmentarzu Rzymskokatolickim p.w.św.Józefa w Łodzi ul.Ogrodowa 39.

 

Wyróżniony został:

 

- -Krzyżem Virtuti Militari V klasy

 

KVM V klasy został nadany przez Prezydenta RP na Uchodźctwie /w Londynie/,

 

z dniem 01.03.1979 rok , dla plut. pchor. rez. Edmunda Romana Orlika,

 

zaświadczenie nr Ldz.31/79/O/Z. Został wręczony w dniu 25 marca 1979 roku

 

w Zakopanem , przez gen.bryg. Borutę-Spiechowicza,

 

-Krzyżem Walecznych – dwukrotnie

 

-Odznaką „Zasłużonemu Opolszczyźnie” w 1975 roku

 

-Złotym Krzyżem Zasługi w 1976 roku

 

6. Związek Edmunda Romana Orlika ze Strażą Pożarną w woj. opolskim

 

W styczniu 1975 roku rozpoczął się odbiór budowanego teatru w Opolu przez Komendę Rejonową Straży Pożarnych w Opolu ul. Ozimska 53. Wykonane zabezpieczenia przeciwpożarowe były bardzo nowoczesne – stałe urządzenia gaśnicze trysk aczowe i zraszaczowe, półautomatyczne klapy dymowe,instalacja sygnalizacji pożaru. Problem wystąpił z kurtyną ppoż.

 

Będąc młodym oficerem pożarnictwa i pełniąc służbę w wydziale prewencji, poinformowałem Komendanta Miejskiego Straży pożarnych w Opolu, że nie wyrażę zgody na dopuszczenie do eksploatacji teatru bez sprawnie działającej kurtyny ppoż. Sprawę przejęła Komenda Wojewódzka Straży Pożarnych w Opolu , został poinformowany płk poż. Zdzisław Filingier -

 

Komendant Wojewódzki Straży Pożarnych w Opolu. Rozmowy były trudne z Dyrektorem budowy teatru Edmundem Romanem Orlikiem. Teatr został dopuszczony do eksploatacji ale funkcję dowódcy posterunku asystencyjnego pełnili oficerowie pożarnictwa, ja także.

 

Z informacji uzyskanych od płk poż. w st. spocz. Zdzisława Filingiera dowiedziałem się:

 

1.sprawa pomnika w miejscowości Pociecha w Puszczy Kampinoskiej

 

Pomnik został zaprojektowany przez mgr inż. arch. Edmunda Romana Orlika i ma dokładną

 

bryłę tankietki TKS-20 /długość, szerokość, wysokość/.

 

Podstawę z betonu -jako gąsienice- wykonał mgr inż. arch. Edmund Roman Orlik.

 

Kamień został przywieziony przez strażaków, spod Strzelec Opolskich (z woj.opolskiego) a w rozładowywaniu pomagali strażacy z Warszawy.

 

Pamiątkową tablicę ufundowali: płk poż. w st.spocz. Zdzisław Filingier,

 

płk poż. w st. spocz. Romuald Kocielski i Pani Zdzisława Orlik-Przybyś z Wrocławia.

 

2. w pogrzebie w Łodzi brała udział delegacja strażaków z woj. opolskiego

 

3. Ośrodek Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Opolu z siedzibą

 

w Turawie , był budowany w czynie społecznym, od 1971 roku, przez strażaków

 

zawodowych i ochotniczych straży pożarnych województwa opolskiego.Kosztował około

 

20mln zł a budynek główny został oddany do eksploatacji w 1976 roku.

 

Był eksploatowany przez Komendę Wojewódzką Państwowej Strazy Pożarnej

 

w Opolu do 2010 roku.

 

Był na własnym rozrachunku i zarabiał na siebie, ale decyzją Rządu RP z 2009 roku,

 

musiał zostac zlikwidowany. Aby nie dopuścić do jego pozbycia się lub likwidacji, został przekazany nieodpłatnie dla Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych.

 

Obiektem administruje Oddział Wojewódzki w Opolu ZOSP RP i dalej słuzy strażakom.

 

4.trzy obeliski na terenie Ośrodka Szkoleniowo-Wypoczynkowego OW w Opolu ZOSP RP Strażak” w Turawie zostały ustawione w 1980 roku przez mgr inz. arch E.R. Orlika.

 

III.Podsumowanie

 

Powodem napisania tego opracowania , była informacja uzyskana ze strony internetowej www.stowarzyszenieuk.pl - „As pancerny”, gdzie ostatnie zdanie brzmi „Żył i pracował zapomniany aż do tragicznej śmierci w 1982 roku”.

 

Z takim stwierdzeniem nie zgadzam się i dlatego postanowiłem napisać to opracowanie, aby przybliżyć postać Edmunda Romana Orlika i uzasadnić, że emeryci-strażacy z woj.opolskiego,a szczególnie płk poż. w st. spocz. Zdzisław Filingier o nim nie zapomnieli.

 

Równocześnie chciałbym przytoczyć treść nekrologu, który ukazał się w dniach 10-12.04.1982 roku w „Trybunie Opolskiej”:

 

„ Z żalem zawiadamiamy,że ochrona przeciwpożarowa województwa opolskiego poniosła dotkliwą

 

stratę, bowiem w dniu 8 kwietnia 1982 r. zmarł nagle

 

mgr inż. arch. Edmund Roman Orlik

 

żołnierz września, odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V-klasy i dwukrotnie Krzyżem Walecznych, autor wielu projektów architektoniczno-urbanistycznych gmachów użyteczności publicznej w Łodzi, Wrocławiu i Opolu, w tym budowniczy teatru im.J.Kochanowskiego w Opolu,

 

odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi oraz Odznaką Zasłużonemu Opolszczyźnie, były inspektor Komendy Wojewódzkiej Straży pożarnych, współtwórca nowoczesnej bazy kwaterunkowo-wypoczynkowej straży pożarnych województwa opolskiego.

 

Rodzinie zmarłego i wszystkim Przyjaciołom Jego schorowanego serca wyrazy

 

współczucia i otuchy składają

 

Kierownictwo Komendy Wojewódzkiej

 

i Komend Rejonowych Straży Pożarnych

 

oraz współpracownicy.”

 

Przedstawiam także zdjęcia obelisku Edmunda Romana Orlika a napisy ufundował

 

płk poż. w st. spocz. ZDZISŁAW FILINGIER

 

Równocześnie chciałbym podziękować za umożliwienie dostępu do materiałów dla:

 

  • płk poż. w st. spocz. Zdzisława Filingiera,

  • nadbryg. Karola Stępnia -Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego

 

Państwowej Straży Pożarnej w Opolu

 

IV. Zakończenie

 

O Orliku , Polacy dowiedzieli się więcej, dzięki grze komputerowej „World of Tanks” , gdzie upamiętnili najlepszych pancerniaków świata w okresie II wojny światowej, przyznając medale.

 

„Medal Orlika” przyznawany jest za zniszczenie czołgiem lekkim trzech lub więcej pojazdów wroga ,będących co najmniej o dwa poziomy wyżej niż pojazd gracza.

 

Uważam,że sprawa Edmunda Romana Orlika nie została zakończona z mojej strony, gdyż wystąpię do stowarzyszenia Związku Żołnierzy Wojska Polskiego, aby emeryci- żołnierze chociaż raz w roku złozyli wiązankę kwiatów i zapalili znicz na grobie najlepszego polskiego

 

pancerniaka z okresu II wojny światowej - Edmunda Romana Orlika.

 

V.Bibliografia

 

1. Akta osobowe z KW PSP Opole Edmunda Romana Orlika

 

2. Władysław Kozaczuk „Wehrmacht”-Bellona Warszawa 2008 r.

 

3. Heinz Guderian „Wspomnienia żołnierza” Bellona,Warszawa 1991 r.

 

4. Wikipedia – Roman Orlik, Polskie tankietki TK-3/TKS z działkami 20mm, 71 Dywizjon

 

Pancerny,Lehky Tank vz.35,

 

5. Internet-Kampania Wrześniowa 1939 Armia Poznań, Niemieckie i Sowieckie Siły Pancerne w Kampanii Wrześniowej 1939, Galeria niemieckiej broni pancernej 1933-45-

 

Panzerwaffe 1933-45, stowarzyszenieuk.pl-zakładka 2014[I-III] „As pancerny”.

 

Opole , dnia 14 kwietnia 2014 roku

 

Opracował:

 

Związek Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP

 

Prezes Zarządu Wojewódzkiego w Opolu

 

st.bryg. w st. spocz. inż.Tadeusz Śliwa

TUTAJ link do strony internetowej zawierający informację o Edmundzie Romanie Orliku. 

 

 

 

Rzecz o częstochowskiej straży pożarnej.

Roman Świst-Wałbrzych

CIEŃ SWASTYKI NAD JASNĄ GÓRA

Rzecz o męczeństwie częstochowskich strażaków

Życie tak czasem gaśnie,

jak świeca zdmuchnięta

lekkim powiewem wiatru.

Czasem, jak huraganem

zmiecione z powierzchni

wiekowe stare dęby.

/fragment wiersza Kazimierza Cybulskiego/

Do napisania poniższego materiału skłoniła mnie, zbliżająca się 70 rocznica publicznej egzekucji częstochowskich strażaków, w dniu 25 marca 1944r. Tytuł do niego, zapożyczyłem z książki Jana Pietrzykowskiego (1913-1994) -„ Cień swastyki nad Jasną Górą. Częstochowa w okresie hitlerowskiej okupacji. 1939-1945”. Jej autor, niestrudzony badacz i dokumentalista martyrologii częstochowian, podczas okupacji niemieckiej, zawarł na jej stronach, wstrząsające fakty hitlerowskiego bestialstwa, wobec mieszkańców tego miasta oraz przedstawił heroiczny opór, wobec bezwzględnego do szaleństwa okupanta. Materiał oparłem głównie na niej i takich pracach jak: „Księga pamięci funkcjonariuszy pożarnictwa i strażaków ochotników.1939-1945”, opracowanie pióra pułkowników pożarnictwa - Jerzego Łamaszewskiego i Władysława Pilawskiego, wspomnieniach płk poż. Józefa Mikuły - „Najtrudniejsze czasy. Wspomnienia z lat 1939-1945”, dostępnym w internecie materiale Juliana Sętowskiego- „Cmentarz Kule. Przewodnik biograficzny”. Posiłkowałem się ponadto książką Augustyna Jaworskiego i Jacka E. Wilczura- „Strażacka wierność. Z dziejów strażackiego antyhitlerowskiego ruchu oporu w okupowanej Warszawie w latach 1939-1945” oraz „Przewodnikiem po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa. Lata wojny 1939-1945”. Korzystałem również z informacji umieszczonych w internecie. Wspomniane źródła oraz inne, wymieniam na końcu pracy, w przekonaniu, że będą one pomocne tym, którzy w przyszłości zechcą pogłębić wiedzę o największej ofierze częstochowskich strażaków dla naszej Ojczyzny- ofierze życia.

Wojska niemieckie wkroczyły do Częstochowy, odległej od granicy polsko-niemieckiej ledwie 30 km, rankiem 3 września 1939r. Jednak miasto i jego mieszkańcy (przed wybuchem wojny liczyło 138 tys. osób, 8 miejsce w kraju), odczuli skutki agresji już pierwszego dnia wojny, kiedy z powietrza zostało zaatakowane. Nazajutrz – 2 września- Częstochowa znalazła się w zasięgu ognia artyleryjskiego Wehrmachtu, a lotnictwo niemieckie nasiliło naloty. Padli zabici, a wielu mieszkańców zostało rannych. Powstały liczne zniszczenia. Wybuchały pożary, których nie mogła gasić Miejska OSP, gdyż zgodnie z zaleceniami władz, ewakuowała się wcześniej na wschód.

Wobec ewakuacji władz miasta, urzędów państwowych i urzędów zawiadujących infrastrukturą komunalną, władze w Częstochowie, przejęła, zorganizowana 29 sierpnia 1939r.- Straż Obywatelska. Na czele 200-osobowej Straży Obywatelskiej - jako jej komendant- stał wielce zasłużony dla Częstochowy- Adam Plebanek (1875-1953) - prawnik, który działał w podobnej Straży Obywatelskiej, na początku I wojny światowej.

Adam Plebanek, od 1910r., był członkiem OSP Częstochowa (zał. 5 listopada 1871r., jako Towarzystwo Ochotniczej Straży Ogniowej), a w Polsce niepodległej, zasiadał w jej zarządzie, jako wiceprezes, a następnie prezes.

Powiedzmy w tym miejscu, że jego syn Tadeusz, był cenionym adwokatem i radnym miejskim. Niemcy aresztowali go, po denuncjacji konfidenta, w ramach tzw. nadzwyczajnej akcji pacyfikacyjnej AB-Aktion, pod koniec czerwca 1940r. Powodem aresztowania, było podejrzenie o prowadzenie działalności politycznej. Jak podaje Jan Pietrzykowski (strona- 50.), Tadeusz Plebanek, został rozstrzelany przez Niemców, 3 lipca 1940r. wraz 14 innymi Polakami, w lesie koło wsi Apolonka, niedaleko Złotego Potoku.

Wspomniana akcja, wymierzona była wobec inteligencji, a przede wszystkim, osoby cieszące się wielkim autorytetem, o cechach przywódczych oraz znane ze swej ponadprzeciętnej aktywności, w stowarzyszeniach i życiu miasta.

Tadeusz Plebanek, podobnie jak jego ojciec, spoczął na Cmentarzu Kule (Sętowski). Stało się to w czerwcu 1946r., po ekshumacji jego szczątków i innych osób, spod Apolonki.

Kierowana przez Adama Plebanka Straż Obywatelska, odpowiadała za wszystkie obszary funkcjonowania miasta, w tym m. in. za bezpieczeństwo publiczne, gaszenie pożarów, służbę zdrowia czy opiekę nad osobami, które dotarły do miasta uciekając przed najeźdźcą.

Odegrała wielką i niezwykle służebną rolę, w ciężkich chwilach hitlerowskiego najazdu i pierwszych dni okupacji. Niemiecki zarząd cywilny Częstochowy, na czele którego, stał prezydent rejencji opolskiej, Hans Rüdiger, rozwiązał ją 12 września 1939r.

Po tym, jak 26 października 1939r., proklamowano Generalne Gubernatorstwo (General -Gouvernement), dowództwo okupacyjnej Policji Porządkowej (Ordnungspolizei) z racji z tej, że odpowiadała ona za ochronę przeciwpożarową, przystąpiło do organizacji struktur fachowych pożarnictwa. Takie wykrystalizowały się w I połowie 1940r. Powołano wówczas, w strukturze Policji Porządkowej- Urząd Komisarycznego Kierownika Technicznego Polskich Straży Ogniowych, którą to nazwę wkrótce zmieniono na: Kierownik Techniczny Pożarnictwa, na czele z płk poż. Jerzym Lgockim (1893-1945). O nim samym można przeczytać materiał na naszej stronie, w zakładce- Archiwum-Kalendarium. Na poziomie dystryktów, strażami polskimi kierowali- instruktorzy pożarnictwa dystryktów. Byli oni podporządkowani organom policji dystryktów. W dystrykcie radomskim, do którego należała Częstochowa (w II RP, znajdowała się w woj. kieleckim), instruktorem od sierpnia 1940r., był ppłk poż. Józef Mikuła (1896- 1985), który do wybuchu wojny był m. in. inspektorem ZSP RP Okręgu Wojewódzkiego w Katowicach. Zastępcą ppłk poż. Józefa Mikuły, został Wielkopolanin- por. poż. Jan Teichert (1913-2003), który po latach, będzie działał w Związku Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP w Poznaniu i zostanie uhonorowany godnością honorowego prezesa ZW w Poznaniu.

Mikuła, który od lutego 1945r., był wojewódzkim inspektorem w Katowicach, a Częstochowa wtedy wchodziła do woj. śląsko-dąbrowskiego, należał – racji bliskiej znajomości z Jerzym Lgockim (Mikuła, był jego nauczycielem profesji pożarniczej, gdy razem pracowali w biurze Głównego Związku SP RP w Krakowie na początku lat 30.), do bardzo wąskiego grona oficerów, którzy tworzyli ramy prawno-organizacyjne polskich straży pożarnych, w GG. Niezależnie od pełnionej funkcji służbowej, stał jednocześnie na czele konspiracyjnych struktur Strażackiego Ruchu Oporu „Skała” w tym dystrykcie (komendantem głównym ruchu, był od 23 grudnia 1939r.-Jerzy Lgocki), a na potrzeby strażackiej konspiracji-V Okręgu Radomsko-Kieleckiego. Po aresztowaniu płk poż. Jerzego Lgockiego przez Niemców, w styczniu 1944r. ppłk poż. Józef Mikuła, był faktycznym komendantem głównym „Skały”.

22 kwietnia 1941r. władze Generalnego Gubernatorstwa wydały rozporządzenie o organizacji ochrony przeciwpożarowej na jej obszarze. Na tej podstawie niebawem na miejsce Miejskiej OSP w Częstochowie, powołano Miejską Zawodową Straż Pożarną. Jej komendantem został mjr poż. Longin Jaroszewski (?- 19 czerwca1978r., w Warszawie). Przed objęciem tego stanowiska, był on instruktorem pożarnictwa dystryktu lubelskiego, a do wybuchu wojny, wojewódzkim inspektorem ZSP RP Okręgu Wojewódzkiego w Lublinie.

Na wiosnę 1941r., władze okupacyjne podjęły decyzję o powołaniu na terenie miast, pomocniczej służby przeciwlotniczej, służby przeciwlotniczej- Lufthilfdienst, Luftschutzdienst, LHD. Stosowne zarządzenie wydały władze okupacyjne dnia 18 kwietnia 1941r. Czy miało to związek z planowaną agresją na Związek Radziecki? Miejskie jednostki, oddziały LHD, podlegały Policji Ochronnej (Schutzpolizei, Schupo), która wchodziła, w skład Policji Porządkowej. Do głównych zadań LHD należało przygotowywanie ludności cywilnej w miastach, do biernej obrony przeciwlotniczej, usuwanie skutków bombardowań oraz pomoc straży pożarnej podczas prowadzonych przez nią, działań ratowniczo-gaśniczych. Do przymusowej służby w LHD, wcielano młodych mężczyzn, na podstawie policyjnego nakazu administracyjnego. Jak dowiodła praktyka, dla wielu z nich, służba ta stanowiła schronienie przed skierowaniem do pracy przymusowej, na terenie hitlerowskiej, a nawet tysiącletniej Rzeszy. Jednostka miejska LHD dzieliła się na trzy grupy, oddziały, w tym pożarniczy, który miał swą siedzibę w straży pożarnej- nawet wtedy podlegał on Schupo. Służba w nim odbywała się w systemie dwuzmianowym (plutony liczące po 30/35, strażaków na zmianę), ale w przypadku ogłoszenia alarmu przeciwlotniczego, przebywający na wolnym, mieli obowiązek natychmiastowego stawienia się w jednostce. Członkowie oddziału posiadali stopnie służbowe- strażaka LHD (LHD-Feuerwehrmann). Wyposażeni byli, w uzbrojenie osobiste. Na początku swej przymusowej i nieodpłatnej służby, przechodzili szkolenie instruktażowe, przysposabiające do wykonywania zadań. Obejmowało one musztrę, sprawianie sprzętu gaśniczego, drabin, burzącego i pomocniczego oraz w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Szkolenie prowadziła zawodowa kadra pożarnicza MZSP. Ona też prowadziła szkolenie uzupełniające. Te prowadzono podczas dyżurów na zmianach.

LHD-owcy, otrzymywali od władz policyjnych dokumenty tożsamości, w postaci ausweisów (LHD- Polizeiausweis). Dzięki temu dokumentowi mogli oni poruszać się swobodnie w obrębie Częstochowy, a nawet okolicznych wsi, jeśli byli ich stałymi mieszkańcami- bez ograniczeń. Sprzyjało to pracy konspiracyjnej.

Nie udało się ustalić, czy, w lecie 1944r. strażaków częstochowskiej LHD nie wcielono do Miejskiej Zawodowej Straży Pożarnej. Tak stało się np. w Krakowie.

W jakimś momencie w częstochowskim, strażackim oddziale LHD, zawiązała się konspiracyjna komórka, sekcja Armii Krajowej. Wiedzmy, że, Częstochowa, była obwodem AK, a od 5 października 1944r. do 19 stycznia 1945r. stacjonował na jej terenie utajniony Sztab KG AK. Na trop komórki AK, w częstochowskim strażackim LHD, wpadło gestapo (Tajna Policja Państwowa, Geheime Staatpolizei), które miało swą siedzibę przy ul. Jana Kilińskiego 10 (wtedy-Theaterstrasse). Dnia 23 lutego 1944r., w ramach szerszej akcji, grupę strażaków z LHD aresztowano i osadzono w więzieniu na Zawodziu. W nim, poddano ich nieludzkim torturom. W trakcie przesłuchań jeden ze strażaków zmarł, a inni odnieśli poważne obrażenia.

Wreszcie zapadła decyzja o wymierzeniu konspiratorom najwyższej kary- kary śmierci. W związku z tym zdecydowano się na publiczną egzekucję. Publiczną, bo taka, na oczach tłumu, mogła oddziaływać zastraszająco na mieszkańcach miasta.

Na miejsce egzekucji wybrano ul. Paulińską (wtedy-Ritterstrasse, a ob. Ks. B-pa Teodora Kubiny), w pobliżu klasztoru na Jasnej Górze. Wcześniej, przeprowadzono w tym miejscu egzekucję- 3 marca 1944r.

Przed doprowadzeniem strażaków- 8 z LHD i 2 z OSP, pod mur, spędzono wielu mieszkańców miasta, by ci mogli przyglądać się egzekucji. Zaiste wyrafinowane to były działania nosicieli nowego ładu- nadludzi zresztą. Zanim rozległa się salwa z karabinów, strażacy krzyknęli pełnym głosem: „Niech żyje Polska”.

Oto lista ofiar niemieckiej egzekucji z ul. Paulińskiej:

1. EDWARD BŁASZCZYK - urodzony ok.1927r. („Księga…”, strona 95.). Strażak LHD (Pietrzykowski, strona - 120.). Z kolei, autorzy „Księgi…” na stronie 95, i na podstawie uzyskanych informacji zawartych, w „Kartach informacyjnych do księgi poległych strażaków, a otrzymanych, w tym przypadku, z ówczesnej KW SP w Częstochowie, podają, że był członkiem OSP w Częstochowie.

Być może przed wcieleniem do LHD, Edward Błaszczyk, był członkiem częstochowskiej OSP. Możemy domniemywać, że przy rekrutacji do LHD, brano od uwagę znajomość strażackiego rzemiosła, a takową posiadali niewątpliwie strażacy-ochotnicy.

2. PAWEŁ CZESŁAW CABAN- urodzony ok. 1924r. („Księga…”, strona 96.). Strażak LHD (Pietrzykowski, strona-120) lub członek OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 96.). Być może przed wcieleniem do LHD, należał do częstochowskiej OSP.

3. LUCJAN LISEK- urodzony ok. 1925r. („Księga…”, strona 97.). Strażak LHD (Pietrzykowski, strona- 120) lub członek OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 97.).

Być może przed wcieleniem do LHD należał do częstochowskiej OSP.

4. MACIEJ MACIEJEWSKI- urodzony ok. 1921r. („Księga…” strona 97.). Strażak LHD (Pietrzykowski, strona 120) lub członek OSP w Częstochowie („Księga…, strona 97.).

Być może przed wstąpieniem do LHD, należał do częstochowskiej OSP.

Maciejewski nie zginął od salwy- przypadkowo karabinowe kule go ominęły, i stał nietknięty, gdy jego koledzy obok umierali. Mimo potwornej grozy, nie stracił jednak panowania i zdążył krzyknąć do struchlałego tłumu słowa: Nazywam się Maciejewski, dajcie znać mojej matce na ulicy Piłsudskiego”. Nim dobiegł do niego Niemiec i oddał strzał z pistoletu zdążył wznieść jeszcze jeden okrzyk: Niech żyje Polska (Pietrzykowski, strona 120).

Być może Maciejewski, przed wcieleniem do LHD, był członkiem częstochowskiej OSP.

5. LEON RAKOWSKI- urodzony ok. 1924r. („Księga…”, strona 98.). Strażak LHD (Pietrzykowski, strona 120) lub członek OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 98.). Być może przed wcieleniem do LHD należał do częstochowskiej OSP.

6. STEFAN SOSKA (SZOSTKA) - urodzony ok. 1915r. („Księga…”, strona 98.). Strażak LHD (Pietrzykowski, strona 120) lub członek OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 98.).

Być może przed wcieleniem do LHD, był członkiem częstochowskiej OSP.

7. ZENON UŁAMEK-urodzony ok. 1922r. („Księga…”, strona 99.).Strażak LHD (Pietrzykowski, strona 120) lub członek OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 99.).

Być może przed wcieleniem do LHD, był członkiem częstochowskiej OSP.

8. ADOLF WALENDZIK-urodzony ok 1925r. Był strażakiem LHD (Pietrzykowski, strona 120), lub członkiem OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 99.). Być może przed wcieleniem do LHD, był członkiem częstochowskiej OSP.

O dwóch kolejnych strażakach, których rozstrzelano na Paulińskiej piszę poniżej.

Wśród tych, którzy uniknęli śmierci w egzekucji, był liczący 21 lat- STANISŁAW KOSTA. Został on podobnie jak kilku innych strażaków z LHD, przetransportowany do KL Gross-Rosen w pow. świdnickim na Dolnym Śląsku, a stamtąd do innej hitlerowskiej kaźni-KL Mauthausen-Gusen, k/Linzu na terenie Austrii. Po przybyciu do tego obozu otrzymał numer 128 340. Zginął 28 lutego 1945r. (Pietrzykowski, strona 121).

Po egzekucji ciała ofiar przewieziono („Przewodnik…”, strona 164), w okolice wsi Biała, gdzie zostały pochowane w zbiorowej mogile. Po zakończeniu wojny, dokonano ekshumacji szczątków ofiar i uroczyście pochowano je na Cmentarzu Kule. Na miejscu zbrodni, w 1947r.. umieszczono płytę pamiątkową. Ma ona przypominać o losie strażaków-patriotów, którzy oddali swe życie dla Ojczyzny.

Potrzeba w tym momencie powiedzieć, że na Cmentarzu Kule, spoczęło kilku ważnych dla polskiego i częstochowskiego strażactwa postaci:

Julian Fuchs (1846-1894) – kupiec i przemysłowiec. Współzałożyciel Towarzystwa Ochotniczej Straży Ogniowej w Częstochowie i jego pierwszy prezes.

• Ryszard Kielisch (Kitzlich). Żył w latach 1870-1946. Naczelnik częstochowskiej straży.

• Jakub Kohn (Kon) żydowski przemysłowiec i bankowiec, żyjący w latach 1869-1938. Prezes częstochowskiej straży. Jeden z autorów zjednoczenia polskich związków straży ogniowych, pożarnych po uzyskaniu niepodległości. Zasiadał m. in. w Radzie Naczelnej Głównego Związku Straży Pożarnych RP i Zarządzie Głównym Związku Floriańskiego.

• Władysław Małkowski (1847-1911), rejent, prezes częstochowskiej straży, w latach 1899-1903. Pionier ruchu na rzecz powołania polskiego związku towarzystw OSO z terenu Królestwa Polskiego. Organizator pierwszego zjazdu delegatów towarzystw OSO z terenu Królestwa Polskiego (Częstochowa-21 sierpnia 1909r.). Uczestnik - jako delegat rosyjskiego związku straży pożarnych- Międzynarodowego Kongresu Pożarniczego w Paryżu (12-13 sierpnia 1901r.), na którym powołano Międzynarodową Radę Strażacką (protoplastę CTIF), a do której wszedł jako członek.

• Edward Mąkosza (1886-1974) - kompozytor, dyrygent i pedagog. Był oficerem OSP i kapelmistrzem orkiestry częstochowskiej straży. Przez wiele lat pracował społecznie, jako referent ds. orkiestr strażackich Głównego Związku Straży Pożarnych RP.

• Jan Serednicki (1881- ok. 1975) - prezes częstochowskiej straży.

• Maciej Wolański (1839-1917) - rzemieślnik. Pierwszy naczelnik częstochowskiej straży. Potem jej prezes.

Druga część listy częstochowskich strażaków- ofiar zbrodniczego hitleryzmu, obejmuje tych z nich, którzy odeszli w różnych miejscach- często nieznanych nam.

10. STANISŁAW BRATEK- członek OSP w Częstochowie. Z zawodu ślusarz. Autorzy „Księgi…”, na stronie 96. podają, że zginął on w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau.

11. JÓZEF GAPA- członek OSP Błeszno (w 1930r. wieś została włączona do Częstochowy). Autorzy „Księgi…” na stronie 96., podają, że zginął z rąk hitlerowców. Z kolei J. Ostrowski pisze, że poniósł on śmierć, w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau lub Gross-Rosen.

12. JÓZEF GOŹDZIK- urodzony ok. 1919r. Był członkiem OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 96.). Aresztowany pod zarzutem działalności politycznej.(Pietrzykowski, strona 120.). Zginął w egzekucji 25 marca 1944r.

13. JÓZEF HAMELA- syn Rocha. Urodzony w Błesznie, 1 stycznia 1901r. (wg dokumentacji KL Gross-Rosen), lub 15 sierpnia 1901r. (wg „Księgi…”, strona 96.), bądź - 23 listopada 1901r. (wg dokumentacji KL Flossenbürg). Był członkiem OSP Błeszno, którą założono w 1918r. Aresztowany został 3 listopada 1944r. i osadzony w więzieniu na Zawodziu. Przebywał w nim trzy tygodnie. Stąd przetransportowano go do obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. W wyniku ewakuacji tego obozu, trafił do obozu koncentracyjnego Flossenbürg, na terenie Bawarii. Tam otrzymał numer 49 115. Tak niski numer świadczy, że był on powtórzony po zmarłym wcześniej innym więźniu. Nie znamy okoliczności śmierci J. Hameli, a w 1948r., Sąd Grodzki w Częstochowie (sygn. sprawy – 1810/57/DP), ustalił 9 maja 1945r., jako dzień jego śmierci. Autorzy „Księgi…” na stronie 96 podają, że zginął on w KL Gross-Rosen, w marcu 1945r., gdy tymczasem, ta hitlerowska fabryka śmierci przestała istnieć 9 lutego 1945r. Dokumentacja KL Flossenbürg wskazuje, że zginął on w tym obozie. Aresztowanie Hameli, przypadło na wielką akcję niemieckich sił policyjnych. Jak podaje- J. Pietrzykowski na stronie 204, skierowana była ona głównie przeciwko podziemnej lewicy - z PPR i partyzantom AL. Aresztowano wówczas 157 osób, w tym 42 komunistów, 38 członków ruchu oporu i 12 osób wspierających ruch oporu.

14.MIECZYSŁAW IZART (IZARD) - urodzony 5 stycznia 1911r. w Częstochowie. Nauczyciel muzyki w Szkole Handlowej w Częstochowie. Członek OSP w Częstochowie. Aresztowany, w grupie 42 osób, w nocy z 29 na 30 marca 1940roku, w ramach tzw. Wielkiej Akcji (Gross-Aktion) (Pietrzykowski, strona 225.). Ta akcja, miała na celu uderzenie, w rodzący się polski podziemny ruch oporu. Zamordowano go, w grupie 15 osób, 13 lipca 1940r., w tym samym lesie gdzie zginął Tadeusz Plebanek (Pietrzykowski, s.54). Spoczywa, na Cmentarzu Kule. W „Księdze…”, na stronie 96, podano, że zginął w KL Auschwitz-Birkenau.

15.JÓZEF JAŚKIEWICZ- urodzony 19 czerwca 1912r. Był członkiem OSP Błeszno. Tam też został rozstrzelany przez Niemców, w 1943r. („Księga…”, strona 96.).

16.MARIAN JAŚKIEWICZ- urodzony 21 czerwca 1912r. w Błesznie. Członek OSP w Błesznie. Rozstrzelany przez Niemców podczas próby ucieczki, 16 lipca 1943r. („Księga…”, strona 96.). J. Ostrowski podaje, że Marian Jaśkiewicz zginął, w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau lub Gross-Rosen.

Strażacy- ochotnicy: Józef Jaśkiewicz i Marian Jaśkiewicz, byli prawdopodobnie kuzynami.

17.BOLESŁAW KRYSIŃSKI - członek OSP w Częstochowie. Zginął w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau („Księga…”, strona 97.).

18.WŁADYSŁAW MISZCZAK- syn Ignacego. Urodzony w Błesznie, 23 grudnia 1895r. (wg dokumentacji KL Gross-Rosen) lub 25 listopada 1895r. („Księga…”, strona 97.). Był członkiem OSP Błeszno. Aresztowano go 4 listopada 1944r. (wg dokumentacji KL Gross-Rosen) i tego samego dnia osadzono w więzieniu na Zawodziu (wg dokumentacji KL Gross-Rosen). Do KL Gross-Rosen, prawdopodobnie trafił, w transporcie z Józefem Hamelą. Władysław Miszczak zmarł podczas ewakuacji KL Gross-Rosen do innego obozu koncentracyjnego -Dora-Nordhausen, niedaleko Halle w Niemczech. Stało się to 8 lutego 1945r. Tak zeznał Stanisław Piecuch, przed Sądem Grodzkim w Częstochowie, w 1947r- sygn.sprawy-1810/147/DP, Zg.345/47. Wg. Dokumentacji KL Gross-Rosen, Miszczak zmarł podczas ewakuacji do KL Dora-Nordhausen, w lutym 1945r. Taką też wersję okoliczności śmierci strażaka Władysława Miszczaka, podaje „Księga…”’ na stronie 97.

19.TADEUSZ RUSOWSKI- urodzony 11 lutego 1912r. Należał do OSP Błeszno. Niemcy rozstrzelali go w miejscowości Pniaki Mokrzeskie („Księga…”, strona 98) pod Mstowem.

20.JÓZEF SYNORADZKI- urodzony 5 stycznia 1905r. Pełnił funkcję naczelnika OSP Błeszno. Został zastrzelony przez niemieckiego policjanta, w dniu 21 lipca 1943r., przy drodze, Janów - Zarębice („Księga…”, strona 99.).

21.ANTONI UJMA- Członek OSP Błeszno. Zginął z rąk hitlerowców („Księga…”, strona 99.). Ostrowski pisze, że miało to nastąpić w obozie koncentracyjnym Auschwitz- Birkenau lub Gross- Rosen. Czy Antoni Ujma, był synem założyciela tej straży?

22.WŁADYSŁAW WŁODARCZYK – urodzony ok. 1917r. Członek OSP w Częstochowie. Zginął w egzekucji 25 marca 1944r. („Księga…, strona 99). Pietrzykowski na stronie 120, pisze, że Stanisław Włodarczyk, był więźniem politycznym. Więziony był na Zawodziu.

23.WŁADYSŁAW ZACHARIASZ- członek OSP w Częstochowie. Zginął w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau („Księga…”, strona 99.). W pracy Pietrzykowskiego na stronie 219, w spisie osób rozpoznanych podczas ekshumacji ciał- ofiar ataków wojsk niemieckich na początku września 1939r., pod pozycją 117, znajduje się nazwisko –Władysław Zachariasz. Czy zatem są to dwie różne osoby?

BIBLIOGRAFIA

1.Jan Pietrzykowski „Cień swastyki nad Jasną Górą. Częstochowa w okresie hitlerowskiej okupacji 1939-1945”, Śląski Instytut Wydawniczy, Katowice 1985.

2. Józef Mikuła „Najtrudniejsze czasy. Wspomnienia z lat 1939-1945”, Związek Ochotniczych Straży Pożarnych, Warszawa 1985.

3.Augustyn Jaworski, Jacek E. Wilczur „Strażacka wierność. Z dziejów strażackiego antyhitlerowskiego ruchu oporu w okupowanej Warszawie, w latach 1939-1945”, wyd. II-poprawione, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1986.

4. Jerzy Łamaszewski, Władysław Pilawski „Księga pamięci funkcjonariuszy pożarnictwa i strażaków ochotnikow.1939-1945’, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1986.

5. „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa. Lata wojny 1939-1945”, Wydawnictwo „Sport i Turystyka’, Warszawa 1988.

6. Archiwum KL Gross-Rosen.

7. Juliusz Sętowski „Cmentarz Kule. Przewodnik biograficzny”, w internecie,2005.

8. Jerzy Ostrowski „88 lat OSP w Błesznie, „Gazeta Częstochowska- Tygodnik Regionalny”, wyd. internetowe, 2006.

9.Roman Świst „Strażacy polscy-ofiary Konzentrationslager Gross-Rosen”, w internecie, stara strona ZG ZE i RP RP.

Uzupełniono kalendarium- czyli zapisy historyczne dotyczące pożarnictwa polskiego i naszego Związku.

 

Z HISTORII ZAWODOWEGO POŻARNICTWA NA ZIEMIACH POLSKICH I ZWIĄZKU EMERYTÓW I RENCISTÓW POŻARNICTWA RP.

 

1366r. -Po wielkim pożarze Kłodzka,samorząd należącego wtedy do Czech miasta, podjął uchwałę w sprawie powołania płatnego oddziału do gaszenia pozarów.

1392r. Magistrat Krakowa zatrudnił strażnika, do obowiązków którego należało alarmowanie o zauważonym pożarze. Strażnik pełnił służbę na wieży kościoła Mariackiego. Za swą służbę otrzymywał 8 groszy tygodniowo. Podobne rozwiązania stosowano w innych dużych miastach.

1425r. W Olkuszu założono straż pożarną ( brengarda ). Jej członkowie opłacani byli z kasy miejskiej. Ostatnia wzmianka o jej istnieniu datowana jest na 2 lipca 1787r.

1571r. -Wydano drukiem pracę Andrzeja Frycza z Modrzewia, nazywanego Modrzewskim „O poprawie Rzeczypospolitej”. Jej autor sporo miejsca poświecił sprawom ochrony przeciwpożarowej. M. in. zaproponował ustanowienie etatowych dozorców, których zadaniem miało być wykonywanie czynności w zakresie zapobiegania pożarom i sprawowanie kontroli nad płatnymi stróżami nocnymi, którzy byli zobowiązani do zarządzania alarmów na wypadek dostrzeżenia pożaru.

1630r., 3 stycznia-Rada Miejska Wrocławia (wówczas miasto należało do monarchii Habsburgów) uchwaliła regulamin przeciwpożarowy. Na jego podstawie, m. in. powołano płatnych strażników, którzy dyżurować mieli na wieżach dwóch świątyń przez całą dobę i wypatrywać pożarów i zarządzać alarm.

1750r. W miastach prywatnych na terenie Prus ( w tym czasie do tego królestwa należały terenyDolnego i Górnego Śląska, Mazur, Opolszczyzny, Pomorza i Ziemi Lubuskiej ) ustanowiono urząd burmistrza ds. spraw ochrony przeciwpożarowej.

1752r., 5 lutego – Właściciel Ostrowa Wielkopolskiego, marszałek wielki koronny Franciszek Bieliński, ustanowił porządki ogniowe. Na tej podstawie powołano straż pożarną, w skład której weszło 20 wieśniaków z okolicznych wsi. Członkom tej straży za udział w gaszeniu pożarów płacono z kasy miejskiej.

1760r. W Białymstoku utworzono zawodowy oddział do gaszenia pożarów.

1765r., 1 czerwca- Król Stanisław August Poniatowski, ustanowił dla Starej i Nowej Warszawy Komisję Dobrego Porządku (Bonii ordinis). Od 1768r. komisje takie powołano we wszystkich miastach królewskich Komisje Dobrego Porządku. Komisje były kolegialnymi instytucjami administracji miejskich, które zajmowały się m. in. sprawami budownictwa, sanitarnymi oraz porządku wewnętrznego i bezpieczeństwa, w tym przeciwpożarowego.

1795r., 26 sierpnia- Departament Policji w Warszawie, zatwierdził przepisy w sprawie powołania dla tego miasta intendenta ogniowego. Do jego zadań m. in. należało: kontrolowanie stróży nocnych, dbanie o miejski sprzęt przeciwpożarowy i zapewnienie odpowiedniego stanu studni miejskich.

1806r. W Warszawie przy zarządzie policji utworzono zawodowy oddział ratownictwa ogniowego. Oddział ten zlikwidowano w 1816r.

1816r. Magistrat krakowski zatrudniał 4 szprycmajstrów, których obowiązkiem było utrzymanie, w zdatności miejskich narzędzi do gaszenia ognia.

1853r., 30 maja – W Prusach uchwalono tzw. ordynacje miejską. Umożliwiała ona samorządom miast tworzenie własnych zawodowych straży pożarnych.

1859r., 1 lipca- Powstała zawodowa straż pożarna ( Berufsfeuerwehr) w Gdańsku. Kolejne zawodowe straże pożarne, na obszarze zakreślonym współczesnej Polski powstały:

we Wrocławiu-1859r., Szczecinie-1863r., Bydgoszczy-1872r., Elblągu-1875r.,Poznaniu-10 grudnia 1877r.

1865r. W Przemyślu założono Miejską zawodową Straż Ogniową. Zatrudniono w niej 6 pompierów.

1865r. -W Legnicy na Dolnym Śląsku utworzono Zawodową Straż Pożarną.

1872r., 13 grudnia - Pruska ustawa powiatowa nakładająca na samorząd powiatowy, obowiązek zatrudnienia ogniomistrzów powiatowych, odpowiedzialnych za właściwe funkcjonowanie straży pożarnych. Ustawa obowiązywała m. in. na terenie zaboru pruskiego, Dolnego i Górnego Śląska, Opolszczyzny, Pomorza, Warmii i Mazur, Ziemi Lubuskiej.

1873r., 28 kwietnia – Rada Miejska Krakowa przyjęła uchwałę o powołaniu zawodowej Miejskiej Straży Ogniowej. Jej strażacy podobnie jak innych zawodowych straży pożarnych na terenie Galicji, mieli zapewnioną opiekę lekarską. Przysługiwało im prawo do zaopatrzenia emerytalnego po upływie 20 lat służby. Strażacy, którzy ulegli wypadkom podczas akcji, byli przenoszeni do pracy w zakładach należących do miasta.

1874r., 15 września- Samorząd Nowego Sącza podjął decyzję o utworzeniu zawodowej Miejskiej Straży Ogniowej.

1874r. W Lublinie utworzono zawodową Miejską Straż Ogniową.

1875r. Na terenie Galicji istniało 5 zawodowych straży pożarnych.

1877r. W Siedlcach powołano zawodową Miejską Straż Ogniową.* Johann Kratochwill, właściciel dwóch dużych młynów w Poznaniu, założył zawodową straż pożarną. Straż ta uważana jest za pierwszą zakładową straż pożarną na ziemiach polskich.

1890r. Na terenie Galicji istniało 13 zawodowych straży pożarnych.

1891r., 10 lutego. Ustawa ogniowa dla Galicji ( wł. Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z WielkimKsięstwem Krakowskim oraz księstwami oświęcimskim i zatorskim ). Na jej podstawie w miastach liczących powyżej 10 tys. mieszkańców zakładano straże zawodowe.

1897r. Na terenie Galicji istniały 37 zawodowe straże pożarne z łącznym stanem osobowym 459 strażaków. Dwa lata później, było tych straży 44 ze stanem osobowym 482 strażaków.

W najmniejszych strażach ( Wadowice, Wieliczka ) służyło po 1 zawodowym strażaku.

1900r. -W Królewskiej Hucie (wówczas miasto, w obrębie obecnego Chorzowa powstała pierwsza na Górnym Śląsku- Zawodowa Straż Pożarna.

1903r., 1 października- W Katowicach powstała zawodowa straż pożarna. W następnym roku zawodowa straż utworzono w Bytomiu. Pięć lat po niej w Toruniu.

1905r. Na terenie Galicji działały 33 zawodowe straże pożarnej, w których służyło 478 strażaków.

1907r. We wrześniu, w Warszawie powstało muzeum pożarnicze. Jego tradycje kontynuuje Muzeum Pożarnictwa przy ul. Chłodnej 3.

1910r.- W związku z obchodami 500-lecia bitwy pod Grunwaldem, na terenie zaboru austriackiego, przeprowadzono szereg uroczystości, w tym odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie. Z tej też okazji, w krakowskiej Miejskiej (zawodowej) Straży Pożarnej wprowadzono mundury galowe, wykonane wg kroju munduru polskiego z odznakami ułanów z okresu powstania listopadowego. Pomysłodawcą takiego rozwiązania, był naczelnik (komendant) tej straży Feliks Nowotny.

1912r., 15 grudnia- Ukazał się pierwszy numer „Przeglądu Pożarniczego”. Redaktorem i wydawcą pisma poświęconego sprawom straży pożarnych, ubezpieczeniom od ognia i budownictwu ogniotrwałemu, był Bolesław Chomicz.

1914r. Na terenie Królestwa Polskiego istniało 5 zawodowych straży pożarnych. W tym czasie na obszarze Wielkopolski były dwie takie straże. Na terenie Galicji działało 35 zawodowych jednostek.

1915r., 1 sierpnia - Inż. Józef Tuliszkowski obejmuje stanowisko komendanta Warszawskiej Straży Ogniowej i m. in. wprowadza w niej polskie pożarnicze stopnie służbowe: strażak szeregowiec, plutonowy, sierżant, starszy sierżant, porucznik, kapitan i komendant.

W latach 1917-1918 -W Warszawie pod kierownictwem inż. Józefa Tuliszkowskiego, przeprowadzono cztery kursy dla instruktorów - przyszłej kadry oficerskiej. Kursy trwały po 8 tygodni, w 1917r. i po 4 tygodnie w 1918r. Ukończyło je blisko 150 osób. 1917r., 26 sierpnia - Zakończyła działalność Tymczasowa Rada Stanu Królestwa Polskiego. W czasie jej istnienia, od 6 listopada 1916r., w departamencie spraw wewnętrznych opracowano projekt jednolitej organizacji organów bezpieczeństwa publicznego, w tym ochrony przeciwpożarowej. Projekt przewidywał utworzenie, w ramach MSW departamentu ds. ochrony przeciwpożarowej oraz komórek na szczeblu guberni i powiatów. Przewidywał też utworzenie państwowych zawodowych straży pożarnych w miastach powyżej 20 tys. mieszkańców.

1917r., 17 lipca- Zarząd Związku Floriański (prezes-Bolesław Chomicz) wprowadził pierwsze mundury i oznaki szarż dla personelu inspekcyjno-instruktorskiego (oficerskiego). Były one wzorowane na polskiej tradycji wojskowej.

W 1918r. Polskie związki straży pożarnych zatrudniały łącznie 6 zawodowych inspektorów pożarnictwa. Istniało 60 zawodowych straży pożarnych.

1921r.- Departament Samorządowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wydał okólnik dla wojewodów i starostów, w którym zalecił ustanawianie stanowisk instruktorów pożarniczych, których zadaniem miało być zakładanie straży pożarnych oraz prowadzenie czynności kontrolnych (lustracji) straży pożarnych.

1921r., 8-9 września. W Warszawie odbył się I Ogólnopaństwowy Zjazd Delegatów Straży Ogniowych RP. Uczestniczyło w nim 3690 delegatów z 742 straży pożarnych, w tym straży zawodowych. Podczas zjazdu powołano Główny Związek Straży Pożarnych RP.

1922r., 9 grudnia. Rada Naczelna Głównego Związku Straży Pożarnych RP przyjęła „Regulamin umundurowania i odznak starszeństwa”. Dla personelu fachowego urzędników Związku/zawodowych oficerów pożarnictwa, ustalał on 5 stanowisk: instruktora okręgowego, starszego instruktora, inspektora związku wojewódzkiego, zastępcy naczelnika i naczelnika Głównego Związku.

1924r. Do Głównego Związku Straży Pożarnych RP należało m.in. 28 zawodowych straży pożarnych i 12 zakładowych straży pożarnych o charakterze zawodowym.

1926r.,19 kwietnia – Rada Naczelna GZSP RP uchwaliła nowy regulamin wprowadzający na miejscu urzędników Związku-korpus inspekcyjny.19 grudnia – Powstał Związek Zawodowy Oficerów Straży Pożarnych. Na czele Związku stanął inicjator jego powołania, inż. Józef Tuliszkowski.

1927r.,26 sierpnia-W Poznaniu z okazji III Ogólnopaństwowego Zjazdu Straży Pożarnych przeprowadzono Krajowe Zawody Strażackie. W grupie straży zawodowych (tzw. wielkomiejskich) wystartowały straże z Bydgoszczy, Łodzi i Warszawy. Komisja sędziowska przyznała dwie równorzędne nagrody strażom z Łodzi i Warszawy.

1927r., 25 grudnia- Ukazał się jako dodatek „Przeglądu Pożarniczego” –„Strażactwo Zawodowe”. Ukazujący się do 1932r. dodatek, był poświęcony problematyce pożarnictwa zawodowego. Redaktorami pisma byli: inż. Józef Tuliszkowski i od czerwca 1931r. kpt. WSO Jan Jankowski.

1928r. W woj. śląskim istniały trzy zawodowe straże pożarne.* Korpus inspekcyjny GZSP RP liczył 43 oficerów.

1930r., 26 kwietnia- Rada Naczelna Głównego Związku SP RP uchwaliła przepisy o podstawowych obowiązkach i prawach członków Korpusu Technicznego Związku. Stały się one pierwszą pragmatyką służbową dla zawodowego korpusu oficerskiego GZSP RP. W tym czasie korpus liczył 85 oficerów.

1931r., 10 stycznia – Ukazał się pierwszy numer „Gazety Strażackiej”- pisma Głównego Związku Straży Pożarnych RP. Pismo ukazywało się do wybuchu drugiej wojny światowej oraz

od 1 stycznia 1948r.końca 1952r.Na czele pisma stali: inspektor Stanisław Pągowski, od czerwca 1937r.,W. L.Przybyszewski. Po wojnie: Bolesław Chomicz, Wilhelm Garncarczyk,

ppłk poż. Józef Boguszewski i Zdzisław Radwański.

1931r., 30 maja- Zarząd Główny Głównego Związku Straży Pożarnych RP, wydał Instrukcję o organizacji szkolenia. Ustalono w niej 3 rodzaje szkoleń pożarniczych: podstawowe, specjalne i uzupełniające. Kursy podstawowe obejmowały 7 stopni wyszkolenia, w tym dla kandydatów na członków Korpusu Technicznego (oficerskie). W 1937r. instrukcję zmodyfikowano. Jako taka (po kolejnej modyfikacji) obowiązywała przez kilka powojennych lat.

W l.1931 -1938- Przeprowadzono 6 kursów instruktorskich ( oficerskich ) dla kandydatów na członków Korpusu Technicznego Związku.

1933r., 28 listopada – Główny Związek Straży Pożarnych RP otrzymał nazwę- Związek Straży Pożarnych RP.

1934r., 13 marca –Ustawa o ochronie przeciwpożarowej i innemi ( org. ) klęskami. Przepisy ustawy m.in. stanowiły, że zawodowe straże pożarne są organami własnymi samorządów. Powinny być one zasadniczo tworzone, przez gminy miejskie zamieszkałe ponad 40 tys. osób. Przewidywała też tworzenie okręgowych pogotowi pożarnych, w tym zawodowych.

1934r.Korpus Techniczny Związku liczył 176 oficerów.

1935r. W Polsce istniało 67 zawodowych straży pożarnych. Pełniło w nich służbę 2946 strażaków.

*Na terenie kraju pracowało 212 instruktorów powiatowych ( do pełnej obsady brakowało 52 ).

1937r.,5 maja -Minister spraw wewnętrznych ustanowił nomenklaturę stopni służbowych dla członków ( oficerów ) Korpusu Technicznego Związku. Obejmowała ona osiem stopni.

1937r.,16 lipca – Sejm Województwa Śląskiego uchwalił ustawę o ochronie przed pożarami i innemi klęskami.

-16 października-Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych o rozmieszczeniu, liczebności, miejscowych straży ( pogotowi) pożarnych i uznaniu straży pożarnych za miejscowe.

Ponadto minister zalecił samorządom miejskim zatrudniania na stanowiska oficerskie w zawodowych strażach pożarnych członków Korpusu Technicznego Związku.

W listopadzie, w Zarządzie Związku Straży Pożarnych RP utworzono referat ds. zawodowych straży pożarnych. Na czele referatu stanął Feliks Nowotny, naczelnik ( komendant ) MSP

w Krakowie, w l. 1903-1923.

W 1937r. W Polsce istniało 91 zawodowych straży pożarnych. Pełniło w nich służbę 3300 strażaków.

1938r., 26 marca –Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej w zakresie akcji przeciwpożarowej.

23 listopada – Ustawa o zwalczaniu pożarów w hitlerowskiej Rzeszy Jej przepisy obowiązywały m. in. na terenach na wschód od rzek: Nysy Łużyckiej i Odry, a po pokonaniu Polski na ziemiach włączonych do Rzeszy i Generalnej Guberni. Na jej podstawie w większych miastach zorganizowano zawodowe straże pożarne np. w Częstochowie, Gnieźnie, Kaliszu, Łodzi, Wałbrzychu. 31 grudnia - Korpus Techniczny Związku liczył 357 oficerów. W kraju istniało 106 zawodowych straży pożarnych. Pełniło w nich służbę 3600 strażaków.

1939r.,1 marca – W Centralnym Ośrodku Wyszkolenia Pożarniczego w Warszawie rozpoczął się pierwszy kurs oficerski. Z uwagi na zagrożenie wybuchem wojny szkolenie skrócono o 1 miesiąc

i zakończono 31 lipca. Szkolenie ukończyło go 37 absolwentów.

Wrzesień-Udział jednostek zawodowych straży pożarnych, w gaszeniu pożarów powstałych w skutek bombardowań przez lotnictwo Rzeszy Niemieckiej. W sposób szczególny zapisała się Warszawska Straż Ogniowa.

1939-1945-Druga wojna światowa. Udział strażaków zawodowych w szeregach Wojska Polskiego, w walkach przeciwko wojskom niemieckim i radzieckim. Udział w antyhitlerowskim ruchu oporu.

Podczas wojny swe życie za ojczyznę oddało kilka tysięcy polskich strażaków, w tym zawodowych.

1945r., 25 (?) kwietnia- W trakcie ewakuacji komanda zewnętrznego KL Stutthoff w Policach (niem. Pölitz) pod Szczecinem, zginął płk poż. Jerzy Lgocki- Kierownik Techniczny Pożarnictwa w Generalnej Guberni od 1940r. do 1942r. i komendant główny Organizacji Wojskowej Strażacki Ruch Oporu „Skała” od 23 grudnia 1939r. do chwili aresztowania przez hitlerowców (termin, który w naszych czasach jest używany bardzo rzadko), w styczniu 1944r. Z warszawskiego Pawiaka trafił potem do obozu koncentracyjnego Stutthof.

24 października - Władze niemieckiej, okupacyjnej Policji Porządkowej ( Ordnungspolizei, jej częścią była Policja Ogniowa- Feuerschutzpolizei ) przejęły kierownictwo nad ochroną przeciwpożarową i strażami pożarnymi na terenie Generalnej Guberni.

23 grudnia – W Warszawie odbyło się zebranie oficerów pożarnictwa, na którym powołano organizację- Strażacki Ruchu Oporu „Skała”. Na czele tej podziemnej organizacji stanął Jerzy Lgocki, porucznik Warszawskiej Straży Ogniowej. Od stycznia 1944r. organizacją kierował ppłk poż. Józef Mikuła, instruktor pożarniczy na dystrykt radomski Generalnej Guberni.

SRO „Skała” opierał swą działalność na zawodowych i ochotniczych strażach pożarnych. Do zadań jakie realizował należało: szkolenie wojskowe, ukrywanie młodzieży oraz osób zaangażowanych

w podziemną działalność, współpraca z organizacjami prowadzącymi antyhitlerowską działalność, wyrabianie „ lewych” dokumentów osobowych, działalność kurierska na rzecz Podziemnego Państwa, interwencje zmierzające do zwolnień osób przebywających w obozach, więzieniach, aresztach, prowadzenie działań gaśniczych, by te nie przynosiły efektów pożądanych przez okupanta. Szacuje się, że organizacja miała 120 tys. zaprzysiężonych członków- strażaków.

W grudniu, oficer Warszawskiej Straży Ogniowej Feliks Nowotny, zostaje wyznaczony na oficera łącznikowego z niemieckimi władzami policyjnymi.

1940r. W marcu, zostaje ustanowiony urząd Komisarycznego Kierownika Technicznego Polskich Straży Ogniowych ( od maja 1940r.-Kierownik Techniczny Pożarnictwa dla Generalnej Guberni ). Komisarycznym Kierownikiem, który podlegał niemieckiej władzy policyjnej, został Jerzy Lgocki ( od lipca 1940r.-płk poż. ). W maju 1940r., biuro KKT przeniesiono z Warszawy do Krakowa.

Od sierpnia 1942r. kiedy J. Lgocki zszedł do podziemia, a obowiązki Kierownika przejął ppłk poż. Tadeusz Busza, dotychczasowy zastępca Kierownika.

Na szczeblu dystryktów ustanowiono stanowiska instruktorów pożarniczych (Distriktfeuerwehrinspekteur ), a w powiatach, instruktorów powiatowych (Kreisfeuerwehrinspekteur ). Instruktorzy byli nadzorowani przez komendy policji porządkowej i żandarmerii

W pierwszym kwartale 1940r., w Warszawie, powstał Oddział Doświadczalny pełniący funkcję zawodowej straży pożarnej. Przy nim utworzono Centralną Szkołę Pożarniczą, w której realizowano kursy dla zawodowych strażaków, podoficerów, mechaników i oficerów. Placówki istniały do wybuchu powstania warszawskiego.

1940r. Pod koniec czerwca Komisaryczny Kierownik Techniczny Polskich Straży Ogniowych
w Generalnej Guberni inż. Jerzy Lgocki ustanowił nomenklaturę stopni służbowych dla personelu zawodowego polskich pożarniczych jednostek organizacyjnych. Była ona wzorowana na stopniach obowiązujących w Warszawskiej Straży Ogniowej i Wojsku Polskim. Obowiązywała, z niewielkimi zmianami do momentu wejścia w życie zarządzenia ministra gospodarki komunalnej z dnia 28 sierpnia 1951r.

1941r., 22 kwietnia – Rozporządzenie generalnego gubernatora dr Hansa Franka, o ochronie przed pożarami w Generalnej Guberni. Przepisy rozporządzenia m. in. określały organizacje ochrony przeciwpożarowej na terenie GG oraz m. in. działalność zawodowych straży pożarnych.

I połowa 1944r. Na terenie Generalnej Guberni istniało, w tzw. dużych miastach powiatowych, 39 zawodowych straży pożarnych. W pozostałych 20 powiatach funkcjonowały zawodowe pogotowia. Działało 5 biur instruktorów pożarniczych dystryktów, 59 biur powiatowych instruktorów pożarnictwa, Centralna Szkoła Pożarnicza oraz Biuro Kierownika Technicznego Pożarnictwa.

1 sierpnia- Wojewódzki inspektor pożarnictwa w Lublinie mjr poż. Mieczysław Stylski, przedłożył kierownikowi resortu Administracji w PKWN, projekt organizacji polskiej ochrony przeciwpożarowej. Postulował m. in. powołanie państwowego, centralnego organu ochrony przeciwpożarowej.

1 grudnia – W Resorcie Administracji Publicznej PKWN, powołano Główny Inspektorat Pożarnictwa. Na jego czele stanął gen. poż. inż. Eugeniusz Doering. W marcu 1946r. zlikwidowano GIP, a na jego miejsce, w Departamencie Politycznym Ministerstwa Administracji Publicznej utworzono Wydział Ochrony przed Pożarami. Na szczeblu wojewódzkim istniały wojewódzkie inspektoraty pożarnictwa usytuowane w wydziałach administracyjnych.

1945r.,10 stycznia – Główny Inspektor Pożarnictwa wydał zarządzenie w sprawie tworzenia powiatowych komend straży pożarnych. Sytuował je w starostwach. Komendanci powiatowi po reaktywacji ZSP RP pełnili jednocześnie funkcje powiatowych instruktorów pożarnictwa. W lutym, do Katowic z polecenia Głównego Inspektora Pożarnictwa, przybyła pożarnicza grupa operacyjna z zadaniem zorganizowania ochrony przeciwpożarowej w woj. śląsko-dąbrowskim.

W kwietniu kolejne p. g. o. trafiły do Opola i Trzebnicy na Dolnym Śląsku. Następne skierowano do Gdańska, Szczecina, a w maju na Środkowe Wybrzeże, Ziemię Lubuską oraz Warmię i Mazury.

2 czerwca -W Ministerstwie Administracji Publicznej powstał raport, w którym założono powołanie państwowych organów ochrony przeciwpożarowej. 1 sierpnia – W Ministerstwie Przemysłu

i Handlu utworzono, pierwszy w gospodarce główny inspektorat ochrony przeciwpożarowej z płk poż. Józefem Milewskim na czele.

13 listopada – Dekret o zarządzie Ziem Odzyskanych. Powołanie Ministerstwa ZO. W Departamencie Administracji utworzono Samodzielny Referat Pożarnictwa. Ministerstwo zniesiono ustawą z dnia 11 stycznia 1949r. o scaleniu Ziem Odzyskanych z ogólną administracja państwową. 30 listopada – Minister administracji publicznej zarządził ustanowienie zarządu przymusowego Związku Straży Pożarnych. Reaktywacja Związku Straży Pożarnych R P.

1946r., 27 kwietnia – Za bohaterską służbę i walkę z okupantem, Krajowa Rada Narodowa przyznała Warszawskiej Straży Ogniowej- Krzyż Walecznych.

1 czerwca – Rozpoczęła działalność Centralna Szkoła Pożarnicza w Warszawie. Od sierpnia 1948r. pod nazwą: Centralny Ośrodek Wyszkolenia Pożarniczego nr 1. W 1949r. powstał COWP nr 2

w Łodzi. W tych placówkach kursy oficerskie ukończyło 381 osób.

1-8 września – Obchody pierwszego po wojnie ogólnopolskiego Tygodnia ObronyPrzeciwpożarowej. W kolejnych latach, do 1965r. , organizowano podobne obchody, w miesiącach : maj-lipiec. Głównym celem obchodów było popularyzowanie wśród społeczeństwa zasad bezpieczeństwa przeciwpożarowego.

23 grudnia – Okólnik Ministra Administracji Publicznej w sprawie przekształcenia wojewódzkich inspektoratów pożarnictwa w oddziały do spraw ochrony przed pożarami i innymi klęskami. Oddziały weszły w skład wydziałów administracyjno-prawnych UW.

Na szczeblu powiatów komendanci powiatowi i grodzcy stali się instruktorami pożarnictwa, a na Ziemiach Odzyskanych, kierownikami referatów ochrony przed pożarami i innymi klęskami.

1947r. We wrześniu, w Departamencie Politycznym Ministerstwa Administracji Publicznej na miejsce Wydziału Ochrony przed Pożarami utworzono Wydział Pożarnictwa. Wydziałem kierował

płk WP Jan Skrzypek „Kotwica”. W 1948r. naczelnikiem wydziału został mgr Anzelm Wardęga.

1949r., 24 października-Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie rozwiązania stowarzyszenia Wyższej Użyteczności „ Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej”.

30 listopada- Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie uposażeń liniowych pracowników samorządowych zawodowych straży pożarnych.

1949r., W Polsce działały 73 terenowe jednostki zawodowych straży pożarnych. W resortach istniało 969 zawodowych przemysłowych straży pożarnych.

1950r.,4 lutego- Ustawa o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji. Ustanawiała ona państwowe organy ochrony przeciwpożarowej, tj. komendy straży pożarnych ( główną, wojewódzkie,

w tym warszawską i łódzką oraz powiatowe. Komendy straży pożarnych kierowały i sprawowały nadzór nad całokształtem ochrony przeciwpożarowej. Komenda Główna SP podlegała, z mocy ustawy z dnia 19 kwietnia 1950r. o zmianach organów naczelnych władzy państwowej w zakresie gospodarki komunalnej i administracji państwowej Ministrowi Gospodarki Komunalnej ( wcześniej Ministrowi Administracji Publicznej). Jej podlegały komendy wojewódzkie, tym komendy stopnia powiatowego.

1 kwietnia - Bolesław Łazarski „Chmura” został powołany na stanowisko komendanta głównego straży pożarnych. Początek działalności Komendy Głównej Straży Pożarnych.

Komendantami głównymi SP byli: kapitan komendant* Bolesław Łazarski, od lutego 1952r. kpt. sztabu** Jan Kwiatkowski, od listopada 1956r., początkowo jako p.o. kpt. sztabu Roman Darczewski, od 1 stycznia 1968r. kpt. sztabu, płk poż. /gen. poż. Zygmunt Jarosz, od 1 września 1981r. do 22 listopada 1983r. płk poż./ gen poż. Tomasz Ostrowski, od 3 kwietnia, początkowo jako p.o.

płk poż. Andrzej Gatlik i od 5 czerwca 1987r. do 16 grudnia 1991r., płk poż./ gen. poż. Andrzej Stefanowski.

*Stopień wprowadzony zarządzeniem ministra gospodarki komunalnej z dnia 28 sierpnia 1951r.

**Stopień wprowadzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 października 1952r.

W maju, uruchomiono Centralną Oficerską Szkołę Pożarniczą z siedzibą w Warszawie. Oddziały szkoły powstały w Łodzi, Poznaniu, Bielsku-Białej, Gdańsku i Warszawie- Odolanach. W 1954r. zmieniono nazwy szkół na szkoły oficerów pożarnictwa.

14 lipca – Rozporządzenie ministra gospodarki komunalnej w sprawie organizacji komend straży pożarnych. Powołanie 17 wojewódzkich komend straży pożarnych, 2 komend w miastach na prawach województw ( Warszawa i Łódź ) oraz 336 komend powiatowych i miejskich.

13 listopada- Okólnik ministra gospodarki komunalnej w sprawie zespolenia działalności wojewódzkich i powiatowych komend straży pożarnych z działalnością prezydiów rad narodowych.

1951r., 26 lutego – Ustawa o terenowej obronie przeciwlotniczej. W 1964r. t.o.pl. została przekształcona Powszechną Samoobronę a w 1973r. w Obronę Cywilną.

21 października - Sejm dokonał nowelizacji ustawy o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji. Zgodnie z jej zapisami, komendy wojewódzkie oraz stopnia podstawowego, usytuowano przy prezydiach rad narodowych. Zachowano jednak fachowy zakres kompetencyjny, w tym w dziedzinie działalności operacyjnej. Nowela ustawy regulowała sprawy ochrony przeciwpożarowej

w resortach. Ustanawiała dwa piony ochrony przeciwpożarowej-terenowy i resortowy.

23 listopada- Zarządzenie komendanta głównego straży pożarnych w sprawie tymczasowej organizacji szkolenia pożarniczego. Zarządzenie ustalało rodzaje szkolenia kadry oficerskiej, podoficerskiej, strażaków zawodowych oraz OSP. Kształcenie miały realizować odpowiednio: oficerskie technika pożarnicze, Centralna Oficerska Szkoła Pożarnicza, wojewódzkie szkoły pożarnicze, zawodowe straże pożarne oraz ochotnicze straże pożarne.

1952r.,1 września –Uruchomienie czteroletnich oficerskich techników pożarniczych dla absolwentów szkół podstawowych, w Wieliczce i Wrocławiu. Dwa lata później placówkę wielicką przeniesiono do Wrocławia. Od września 1956r. OTP miało swą siedzibę w Poznaniu. OTP zakończyło swą działalność w 1959r. Technika ukończyło 210 oficerów pożarnictwa.

10 października-Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie stosunku służbowego członków Korpusu Technicznego Pożarnictwa. Ustanowienie Korpusu Technicznego Pożarnictwa, do którego weszli zawodowi oficerowie, podoficerowie i szeregowi strażacy. Na czele Korpusu stanął komendant główny SP. Rozporządzenie dało podstawę do powołania komisji dyscyplinarnych.

13 grudnia – Zarządzenie ministra gospodarki komunalnej w sprawie składu, powoływania i trybu postępowania komisji weryfikacyjnych dla ustalenia stopni służbowych w pożarnictwie.

15 grudnia – Zarządzenie ministra gospodarki komunalnej w sprawie rozmieszczenia, liczebności oraz norm osobowych i sprzętu straży pożarnych. Zarządzenie ustalało m. in. stan liczebny personelu zawodowego baz konserwacji i naprawy sprzętu pożarniczego oraz obsady powiatowych punktów alarmowo-informacyjnych, w ilości 3 etatów na każdy powiat, tam gdzie nie było ZSP.

1953r.,25 marca – Zarządzenie ministra gospodarki komunalnej, którym ustalono, że długość dyżuru w zawodowych strażach pożarnych wynosi 24 godziny. Po nim następowało 24 godziny wolnego. Raz w tygodniu przysługiwało prawo do 12 godzin dodatkowego wolnego od służby. Zarządzenie przewidywało także możliwość stosowania systemu, w którym dyżur trwał 12 godzin.

Po nim następowała doba wolnego.

1954r.,20 lipca – Zarządzenie ministra gospodarki komunalnej w sprawie rodzajów szkół i ośrodków szkolenia pożarniczego. Na tej podstawie powołano 4 szkoły oficerskie, 11 podoficerskich

i 6 ośrodków szkolenia pożarniczego. Placówki te podlegały komendantowi głównemu SP.

2 sierpnia –Uchwała Rady Ministrów w sprawie ustanowienia resortowej ochrony przeciwpożarowej, w 19 ministerstwach i 3 urzędach centralnych.

1954r., 6 sierpnia-Zarządzenie ministra gospodarki komunalnej w sprawie ustalenia regulaminu organizacyjnego zakładowej zawodowej straży pożarnej.

7 grudnia – Dekret o naczelnych organach administracji państwowej w zakresie spraw wewnętrznych i bezpieczeństwa publicznego. Ochrona przeciwpożarowa została podporządkowana ministrowi spraw wewnętrznych. Przepisy dekretu weszły w życie 12 grudnia 1954r.

1955r., 1 września – Rozpoczęła działalność pomaturalna Szkoła Oficerów Pożarnictwa w Warszawie.

1956r., 1 lutego – W siedzibie Komendy Głównej SP, odbyła się narada partyjno-zawodowa, podczas której przyjęto rezolucję w sprawie zmian w statucie OSP i powołania Związku OSP.

Po likwidacji Związku Straży Pożarnych, całkowity nadzór nad ochotniczymi strażami pożarnymi sprawowały komendy straży pożarnych.

1956r., 13 listopada- Ustawa o zmianach w naczelnych organach publicznych w zakresie bezpieczeństwa publicznego. Na jej odstawie KGSP uzyskała status samodzielnego pionu w MSW.

1957r., 1 stycznia – Miejskie Komendy SP w Krakowie, Poznaniu i Wrocławiu, uzyskały status wojewódzkich. Stało się to po tym jak te miasta stały się wydzielonymi na prawach województw.

11-15 września – W Warszawie odbył się Kongres CTIF.

1957r. Likwidacja resortowej ochrony przeciwpożarowej w 6 ministerstwach i urzędach centralnych.

1958r., 31 stycznia – Zarządzenie ministra spraw wewnętrznych, którym zobowiązano oficerów do uzupełnienia wykształcenia średniego i uzyskania świadectwa maturalnego.

W czerwcu uruchomiono w Poznaniu Szkołę Podoficerów Pożarnictwa. Wcześniej ta szkoła funkcjonowała we Wrocławiu. Prócz szkoły poznańskiej, działała podobna placówka w Nysie na terenie woj. opolskiego.

18 sierpnia- Zarządzenie ministra spraw wewnętrznych w sprawie wytycznych dotyczących organizacji i zakresu działania wojewódzkich i powiatowych komend straży pożarnych. Komendy stają się samodzielnymi organami, bezpośrednio podporządkowanymi prezydiom tych rad narodowych.

1958r. W kraju działało 226 terenowych pogotowi zawodowych i zawodowych straży pożarnych z łączną ilością etatów- 10 328.W resortach funkcjonowało 810 straży zawodowych z 25 242 etatami.

1959r., 20 czerwca – W Krakowie powołano Środowiskowe Koło Emerytów Pożarników. Przewodniczącym zarządu wybrano Józefa Wierzbę.

W l. 1959-1973 - Działalność komisji ds. specjalizacji oficerów pożarnictwa. Specjalizację, w różnych dziedzinach ochrony przeciwpożarowej uzyskało 857 osób, w tym 49 cywilnych pracowników ochrony przeciwpożarowej.

1960r., 13 kwietnia – Sejm uchwalił ustawę o ochronie przeciwpożarowej. Przepisy ustawy nałożyły na komendy straży pożarnych obowiązek koordynowania i kierowania pod względem fachowym, całokształtu spraw ochrony przeciwpożarowej oraz sprawowania nadzoru nad wszystkimi strażami pożarnymi na swoim obszarze działania.

1 czerwca – Zarządzenie Komendanta Głównego SP o przeniesieniu Nysy do Krakowa-Nowej Huty, Szkoły Podoficerów Pożarnictwa.

1961r., 24 listopada- Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie tworzenia wydziałów prezydiów powiatowych rad narodowych. Na jego podstawie dokonano fuzji powiatowych komend straży pożarnych z komendami miejskimi s. p., w miastach, w których miały one swe siedziby. Rozporządzenie weszło w życie 2 grudnia 1961r. W tym czasie w kraju było 74 miasta posiadające status powiatów.

1962r., 3 marca – W Komendzie Głównej S P powołano Działowy Ośrodek Informacji Naukowo-Technicznej i Ekonomicznej. Ośrodek zajmował się dokumentowaniem, gromadzeniem oraz udostępnianiem i upowszechnianiem krajowych i zagranicznych materiałów

z zakresu pożarnictwa.

1962r. W kraju istniało 130 terenowych i 426 zakładowych zawodowych straży pożarnych.

1964r., 12-13 września – W Zabrzu odbyły się I Krajowe Zawody Sportowo-Pożarnicze.

1964r., 22 grudnia-Zarządzenie Komendanta Głównego Straż Pożarnych wprowadzający obowiązkowe dla członków Korpusu Technicznego , okresowe badania sprawności fizycznej. W zarządzeniu określono normy dla poszczególnych konkurencji.

1966r., 22 maja- Obchody „Dnia Strażaka” oraz inauguracja Dni Ochrony Przeciwpożarowej.

W1966r. w kraju istniało 176 terenowych ZSP i 383 ZZSP. Sieć komend straży pożarnych tworzyły: komenda główna, 22 komendy wojewódzkie , w tym 5 miast wydzielonych i 355 komend stopnia powiatowego.

1967r., 28 listopada – Minister spraw wewnętrznych znowelizował wytyczne w sprawie zakresu działania i organizacji organów spraw wewnętrznych prezydiów rad narodowych. Zgodnie z nimi wojewódzkie komendy st. p. weszły w skład urzędów spraw wewnętrznych, a stopnia powiatowego do wydziałów spraw wewnętrznych prezydiów R N stopnia powiatowego.

1968r., 1 stycznia – Komendantem Głównym Straży Pożarnych został płk poż ( kapitan sztabu ) Zygmunt Jarosz- pierwszy z wykształcenia oficer pożarnictwa na tym stanowisku/urzędzie.

1970r., 24 grudnia – Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przekształcenia komend straży pożarnych w organy bezpośrednio podporządkowane prezydiom rad narodowych oraz w sprawie obsadzania i zmian na stanowiskach pracowniczych w tych komendach

W 1970r. w Polsce istniało 217 terenowych ZSP i 224 zakładowe ZSP.

1971r., 30 czerwca – Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie powołania Wyższej Oficerskiej Szkoły Pożarniczej w Warszawie. Uczelnia została rozwiązana 30 listopada 1981r.

Na uczelni prowadzono studia stacjonarne oraz zaoczne. Jej absolwenci uzyskiwali pierwszy stopień oficerski i dyplomy inżynierów pożarnictwa.

3 sierpnia - Powołano Szkołę Chorążych Pożarnictwa w Poznaniu. Druga tego typu placówka powołana została 10 stycznia 1973r. w Krakowie. Obie szkoły przejęły obiekty dotychczasowych szkół podoficerskich. Absolwenci tych szkół otrzymywali stopnie młodszych chorążych pożarnictwa i tytuły techników pożarnictwa.

1972r., 14 sierpnia – Powołanie Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Ochrony Przeciwpożarowej w Józefowie k/Otwocka. Obecnie Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej

im. inż.Józefa Tuliszkowskiego.

1973r., 1 stycznia – W służbie liniowej wprowadzono trzyzmianowy system pełnienia dyżurów. Czas dyżuru zmiany służbowej skrócono do 12 godzin. Po następowało 24 godziny wolnego.

W 1981r. wprowadzono dodatkowe wolne w wymiarze 24 godzin.

19 maja – Promocja oficerska XV, ostatniego turnusu stacjonarnego S O P.

9 grudnia – Kompetencje terenowych komend straży pożarnych przejęły organy administracji państwowej, tj. wojewodowie, prezydenci miast, naczelnicy powiatów, miast, dzielnic i gmin. Komendy weszły w skład wymienionych organów i stały się wydziałami ich urzędów.

1974r. ,28 stycznia - Decyzja komendanta głównego SP w sprawie przekazania komendom

wojewódzkim prawa do kształcenia podoficerów pożarnictwa.

4 maja. – Promocja oficerska IX , ostatniego zaocznego turnusu S O P.

27 grudnia-Dekret o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa. Zniesienie Korpusu Technicznego Pożarnictwa. Dekret dawał m.in. prawo do dodatkowego urlopu. Jego wymiar uzależniony był od stażu służby. Zaprowadzał wojskowe nazewnictwo stopni służbowych.

Dekret przewidywał dwa systemy pełnienia służby zmianowej; dotychczasowy i o czasie 24 godzin dyżuru przy 48 wolnych od służby. Drugi system niebawem stał się w jednostkach terenowych powszechnym.

1975r., 12 czerwca – Ustawa o ochronie przeciwpożarowej. Na jej podstawie komendant główny SP , który podlegał ministrowi spraw wewnętrznych, pełnił funkcję centralnego organu administracji państwowej w sprawach ochrony przeciwpożarowej. Swe zadania wykonywał przy pomocy urzędu-Komendy Głównej SP. Zgodnie z ustawą, zadania w zakresie ochrony przeciwpożarowej w województwach, wykonywały terenowe organy administracji państwowej tego stopnia przy pomocy urzędów i komend wojewódzkich SP .Ustawa wyposażała ministrów oraz kierowników urzędów centralnych do organizowania i nadzoru ochrony przeciwpożarowej w podległych im strukturach.

14 września – Otwarcie Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach. Od 10 lutego 1993r. ma ono status wiodącej pożarniczej placówki muzealnej i nosi nazwę –Centralne Muzeum Pożarnictwa.

28 października – Zarządzenie ministra spraw wewnętrznych w sprawie zasad powoływania rejonów działania. Ustalono nim powołanie terenowych 49 zawodowych straży pożarnych, tj.

w miastach wojewódzkich. Pozostałe jednostki stawały się ich oddziałami. Model ten nie sprawdził się i został zarzucony. 1980r.We wrześniu powstał NSZZ Pracowników Ochrony Przeciwpożarowej.

16 listopada – Zawiązanie Krajowej Sekcji Pożarnictwa NSZZ „Solidarność”.

1981r., 28 listopada-2 grudnia – Strajk studentów-podchorążych W O S P.

1982r., 18 stycznia- Rada Ministrów powołuje Szkołę Główną Służby Pożarniczej.

Uczelnia prowadzi studia inżynierskie i magisterskie, w systemach: stacjonarnym oraz zaocznym.

Jej absolwenci otrzymują pierwszy stopień oficerski oraz tytuły naukowe, odpowiednio inżynierów bądź magistrów inżynierów pożarnictwa. Uczelnia kształci także cywilnych specjalistów w zakresie bezpieczeństwa pożarowego oraz bezpieczeństwa cywilnego.

18-19 września – W Opolu odbyły się pierwsze Mistrzostwa Polski w sporcie pożarniczym.

1983r., 6 września – Zjazd założycielski Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Pożarnictwa.

1984r., 27 lutego - Minister Spraw Wewnętrznych ustanowił odznakę honorową „Zasłużony Funkcjonariusz Pożarnictwa”. Odznaka była nadawana do końca istnienia PRL.

13 kwietnia – Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zasad i funkcjonowania terenowych organów administracji państwowej. Nadawało ono komendzie wojewódzkiej straży pożarnych, status wydziału urzędu wojewódzkiego a jej kierownik, komendant uzyskał kompetencje terenowego organu właściwości szczególnej.

31 grudnia- W kraju funkcjonowało 419 terenowych zawodowych straży pożarnych oraz 355 jednostek zakładowych. W całej ochronie przeciwpożarowej pełniło służbę 48 112 funkcjonariuszy pożarnictwa. Zatrudniała ona 2266 pracowników cywilnych. Terenowa ochrona przeciwpożarowa liczyła wtedy 26 930 funkcjonariuszy.

1989r., 24-30 lipca – W Warszawie przeprowadzono Kongres CTIF, XVII Międzynarodowe Sympozjum, IX Międzynarodowe Zawody Sportowo- Pożarnicze, V Międzynarodowe Zawody Pożarnicze w sporcie pożarniczym, VII Międzynarodowe Zawody Pożarnicze dla MDP.

31 grudnia – W ochronie przeciwpożarowej ( terenowej i resortowej ) pełniło służbę 46 063 funkcjonariuszy pożarnictwa. W ciągu następnych 10 miesięcy zatrudnienie zmalało o 3561.

1989r. Na terenie Polski istniało 425 terenowych i 352 zakładowych zawodowych straży pożarnych.

1990r., 28 września – Powołano Fundację Rozwoju Ochrony Przeciwpożarowej.

2 października – Rejestracja Stowarzyszenia Pożarników Polskich.

1991r., 26 kwietnia – Minister spraw wewnętrznych powołał zespół dla zorganizowania Państwowej Straży Pożarnej. Na czele zespołu stanął płk poż. inż. Feliks Dela-komendant S Ch P w Krakowie.

4 maja

1991r., 4 maja-Druga w historii i pierwsza od zakończenia wojny, Pielgrzymka Strażaków Polskich na Jasną Górę.

19 lipca – Minister spraw wewnętrznych wydał rozporządzenie w sprawie właściwości i trybu postępowania Komisji Lekarskich podległych temu ministrowi.

24 sierpnia -Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej. Znalazł się w niej zapis dający prawo do policyjnego zaopatrzenia emerytalnego strażakom. Niestety nie obejmował on b. członków KTP

i b. funkcjonariuszy pożarnictwa pozostających na zaopatrzeniu ZUS. Bark takiego zapisu w stosunku do wspomnianej grupy emerytowanych strażaków, stał się głównym powodem przystąpienia do tworzenia Związku Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP.31 grudnia – W kraju działało 706 jednostek zawodowych straży pożarnych oraz 268 zakładowych zawodowych straży pożarnych. W całej ochronie przeciwpożarowej pełniło służbę 41 110 osób. Ponadto zatrudnionych było 1765 pracowników cywilnych.

1992r., 24 marca – W Białymstoku powstało Środowiskowe Koło Emerytów i RencistówPożarnictwa. Prezesem jego zarządu wybrano płk poż. w st. spocz. mgr Klemensa Dziermańskiego.

Koło to dało początek naszemu Związkowi.

W maju,płk poż. w st. spocz. Jan Smykała, przystąpił do tworzenia emeryckich kół środowiskowych na terenie woj. tarnobrzeskiego.

1 lipcaRozpoczęła działalność Państwowa Straż Pożarna. Na czele formacji od 25 lutego 1992r. stał st. bryg. Feliks Dela ( od 16 października 1992r. nadbrygadier ). Następnie na czele PSP stali; nadbryg. Ryszard Korzeniewski ( od 1 stycznia 1997r. do 30 września 1997r. ), nadbryg. Ignacy Ścibiorek ( od 11 października 1997r. do 10 grudnia 1997r.,jako p.o. ), nadbryg./gen. brygadier Zbigniew Meres ( od 10 grudnia 1997r.), nadbryg./gen. brygadier Teofil Jankowski ( od 1czerwca 2002r.), nadbryg. Piotr Buk ( od 1 czerwca 2005r. ) st. bryg./ nadbryg. Kazimierz Krzowski (od 3 listopada 2005r.), st. bryg. Witold Skomra ( od 12 stycznia 2007r. ) mł. bryg/st. bryg. Marek Kubiak ( od 27 kwietnia 2007r. ) i od 3 stycznia 2008r. nadbryg. WiesławLeśniakiewicz

W formacji działały: komenda główna, 48 komend wojewódzkich, 262 komendy rejonowe, 456 jednostek ratowniczo-gaśniczych, Szkoła Główna Służby Pożarniczej, 2 szkoły aspirantów, 3 szkoły podoficerskie i Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej.* Od tego dnia strażacy po służbie w PSP przechodząc w stan spoczynku nabywają praw do policyjnych uprawnień emerytalnych.

12 sierpnia – Minister spraw wewnętrznych wydał zarządzenie w sprawie zasad i trybu utrzymania lub przekształcania zakładowych zawodowych straży pożarnych, w zakładowe służby ratownicze.

1 września – Rozpoczął działalność Wydział Emerytur i Rent- organ emerytalno-rentowy Komendanta Głównego PSP.

We wrześniu, pod kierownictwem płk poż. w st. spocz. mgr Tadeusza Baniaka przystąpiono do tworzenia kół środowiskowych na terenie woj. katowickiego.

23 listopada – W Olsztynie powstało środowiskowe koło Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów. Jego przewodniczącym został Zbigniew Michałowski.

1993r., 21 stycznia – Powstał Związek Zawodowy Strażaków „Florian”.

2 lutego – W Warszawie odbyło się ogólnopolskie spotkanie przedstawicieli nieformalnych grup emeryckich. Zebrani powołali Krajowe Przedstawicielstwo Pożarników Emerytów Rencistów. Jego przewodniczącym wybrano płk poż. w st. spocz. mgr Klemensa Dziermańskiego z Białegostoku. Poza nim w KPPE i R znaleźli się: ppłk poż. w st. spocz. Bogusław Ignaszak z Poznania,

ppłk poż. w st. spocz. Włodzimierz Kobza z Łodzi, płk poż. w st. spocz. mgr Jerzy Kuczyński z Warszawy i płk poż. w st. spocz. mgr Włodzimierz Tessar z Warszawy. KPPR i R stało się pierwszą ogólnopolską reprezentacją naszego środowiska.

23 lutego – W Kaliszu powstał „Klub Seniora”. Na jego prezesa wybrano Jana Macieja Paszyna.

23 września – Na terenie b. hitlerowskiego obozu koncentracyjnego „Gross- Rosen” k/Strzegomia na Dolnym Śląsku, uroczyście odsłonięto tablicę upamiętniającą polskich strażaków poległych za Ojczyznę.

1993r., 11 października – Komendant Główny PSP ustanowił Medal Honorowy im. Józefa Tuliszkowskiego.29 grudnia – W Gorzowie Wlkp. zawiązała się grupa inicjatywna dla stworzenia struktur Związku. Na jej czele stanął płk poż. w st. spocz. inż. Jan Korbanek. W grudniu zawiązała się grupa inicjatywna dla powołania na terenie woj. lubelskiego kół emeryckich, w ramach Związku Emerytów i Rencistów Resortu Spraw Wewnętrznych . Na jej czele stanął płk poż. w st. spocz. Jerzy Górnicki.

1994r., 18 lutego – Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

Ustawa przyznała prawo do policyjnego zaopatrzenia emerytalnego b. członkom KTP i b. funkcjonariuszom pożarnictwa, którzy do tej pory pobierali świadczenia wypłacane przez ZUS.

14 kwietnia – W Szczecinie zawiązał się Tymczasowy Zarząd Wojewódzki środowisk emeryckich z terenu woj. szczecińskiego. Prezesem tego zarządu został wybrany

st. bryg. wst. spocz. mgr Albin Piątkowski.

24 maja – Minister spraw wewnętrznych wydał zarządzenie nr 31 w sprawie szczegółowych zasad przeliczania uposażeń do celów emerytalnych. Zarządzenie nie uwzględniało prawa do wzrostu świadczenia, z tytułu inwalidztwa ustalonego wcześniej przez Komisje Inwalidztwa Cywilnego. Ograniczało wielkość dodatku za wysługę do 20 % ( z poziomu 30 % ). Zaniżało grupy uposażenia poprzez ustalanie tzw. przeciętnych.

W maju zawiązała się grupa inicjatywna, która wzięła na siebie trud budowy struktur Związku na terenie woj. kieleckiego. Jej przewodniczącym został st. bryg. w st. spocz. mgr Marian Oksiński.

5 czerwca- W Koszalinie powstał Tymczasowy Zarząd Wojewódzki środowisk emeryckich. Jego przewodniczącym został mgr Witold Każmierczak a Komisji Rewizyjnej Tadeusz Łukasiak.

20 lipca – W Warszawie odbyło się ogólnopolskie spotkanie przewodniczących kół i klubów emeryckich. Spotkanie przekształciło się

w Zjazd Założycielski Związku Byłych Funkcjonariuszy i Pracowników Pożarnictwa Polskiego. Na czele wybranego Komitetu Założycielskiego Związku stanął mgr Klemens Dziermański.

19 września – Sąd Wojewódzki I Wydział Cywilny w Białymstoku, na posiedzeniu niejawnym, dokonał rejestracji Związku Byłych Funkcjonariuszy Pożarnictwa i Pracowników Pożarnictwa Polskiego.

21 października – Powołanie Centralnej Szkoły PSP w Częstochowie. Placówka prowadzi kształcenie specjalistyczne i doskonalące kadry aspiranckiej i podoficerskiej oraz dla pracowników ochrony przeciwpożarowej.

4 listopada – Prezydium ZG ZBF i PPP zwróciło się z apelem do emerytów i rencistów po zawodowej służbie pożarniczej, o wstępowanie w szeregi Związku.

24 listopada - W Gorzowie Wielkopolskim przeprowadzono pierwszy w kraju, Wojewódzki Zjazd Delegatów Związku Byłych Funkcjonariuszy i Pracowników Pożarnictwa Polskiego.

Prezesem Zarządu Wojewódzkiego wybrano Jana Korbanka, a Wojewódzkiej Komisji Rewizyjnej Ludwika Sabeła.

30 listopada – Minister spraw wewnętrznych wydał rozporządzenie w sprawie powołania Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa S W, jako organu właściwego w sprawach zaopatrzenia emerytalnych funkcjonariuszy Policji,… Państwowej Straży Pożarnej oraz ich rodzin.

W grudniu zawiązała się grupa inicjatywna dla powołania struktur Związku na terenie woj. krośnieńskiego. Przewodzili jej emerytowani pułkownicy: Tadeusz Kubit i Mieczysław Prugar.

1995r., 1 stycznia – Uruchomienie Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.

1995r., 13 stycznia – Zebranie grupy założycielskiej struktur naszego związku w Warszawie. Do grupy założycielskiej należeli: inż. Zbigniew Biedrzycki, Ewald Gardocki, mgrWitold Gryc,Wincenty Jończyk, Ewa Minta, Leszek Pierzchanowski, Marek Sierant, Leszek Sołtysiak, mgrKrzysztof Wargenau, Seweryn Zarzycki.

19 stycznia – W Bydgoszczy powołano Zarząd Wojewódzki. Na jego czele stanęła Halina Rutkowska.* W Legnicy powstało pierwsze na Dolnym Śląsku związkowe koło. Jego prezesem został Wincenty Kołodziejski.

23 stycznia – W Gdańsku powstało związkowe koło. Prezesem jego zarządu został Dominik Masłowski.

30 stycznia – W Łomży powstał Tymczasowy ZW z Janem Hermanem jako prezesem.

1 lutego – Organizacyjny Zjazd Delegatów z terenu woj. bialskopodlaskiego. Prezesem ZW został wybrany Henryk Kozłowski.

10 lutego – W Warszawie odbył się Wojewódzki Zjazd Założycielski. Prezesem wybranego ZW został Leszek Pierzchanowski, a Wojewódzkiej Komisji Rewizyjnej inż. Zbigniew Biedrzycki.

14 lutego – W Łodzi tamtejszy „Klub Seniora” przekształcił się w związkowe koło.

W marcu, w kole łódzkim założono pierwszą w Związku kronikę. Redaktorem kroniki został Edward Bohdzielenko- Wylewko.

30 marca – Minister spraw wewnętrznych wydał rozporządzenie w sprawie wysokości funduszu socjalnego oraz zakresu i zasad korzystania ze świadczeń socjalnych przez osoby uprawnione do policyjnego zaopatrzenia emerytalnego i członków rodzin, w resorcie S W.

4 kwietnia - W Gdańsku wybrano Tymczasowy ZW. Jego prezesem został inż. Jerzy Nowak.

7 kwietnia – W Chełmie utworzone zostało strażackie koło Związku Emerytów i Rencistów Resortu Spraw Wewnętrznych RP. Prezesem zarządu koła, które w przyszłości znalazło się w naszym Związku, został Ryszard Smyk.

23 czerwca – W Ciechanowie powołano Tymczasowy ZW ZBF i PPP. Na jego czele stanął Waldemar Rytel.

6 września- Powstały Tymczasowe ZW w Katowicach i Wałbrzychu. Ich prezesami zostali:

Tadeusz Baniak i Franciszek Lisiowski.

27 października – Powstanie ZW i WKR w Płocku. Na ich czele stanęli: Zygmunt Wasiak i Wojciech Błędowski.

1995r., 7 listopada – W Chełmie odbył się Zjazd Wojewódzki, na którym wybrano prezesem ZW mgr Jerzy Brzozowski

a przewodniczącym W K R, Tadeusz Kowalik.

1-3 grudnia – W Supraślu k/Białegostoku odbył się Krajowy Zjazd Delegatów ZBF i PPP. Podczas zjazdu dokonano zmiany nazwy Związku na Związek Emerytów i Rencistów Pożarnictwa Rzeczypospolitej Polskiej. Na czele Zarządu Głównego stanął Klemens Dziermański a Głównej Komisji Rewizyjnej, Franciszek Kuczyński. W momencie zjazdu istniało 45 kół skupiających 2200 członków.

1996r., 6 lutego – W Opolu i Strzelcach Opolskich powstały związkowe koła. Ich prezesami zostali wybrani: Michał Stanisławski i Władysław Opiło. W dniu 16 marca powstało Koło

w Prudniku. Prezesem został Ryszard Kamiński

16 lutego – Sąd Wojewódzki w Białymstoku dokonał wpisu do rejestru stowarzyszeń Związek Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP,

z siedzibą jego ZG w Białymstoku i delegaturą w Warszawie.

22 lutego – Podczas plenarnego posiedzenia ZG, m. in. przyjęto uchwałę w sprawie pełnienia dyżurów członków zarządów wszystkich szczebli w każdy pierwszy i trzeci wtorek miesiąca. W innej uchwale, wyznaczono pełnomocników ZG, którym powierzono zadania przy budowie struktur Związku w województwach, w których on jeszcze nie istnieje.

12 marca – W Zamościu odbył się Wojewódzki Zjazd Delegatów. Na czele wybranego ZW stanął Edward Such, a WKR Edward Ryczek.

15 marca – Ukazał się pierwszy numer Biuletynu Informacyjnego ZG ZE i RP RP.

29 marca – W Opolu podczas wojewódzkiego zjazdu wyłoniono ZW i WKR. Na czele zarządu stanął Romuald Kocielski, a komisji rewizyjnej Paweł Barton.

7 maja – We Wrocławiu powstało związkowe koło. Jego prezesem został Józef Janik.

 

26 maja  – Nadzwyczajny Zjazd Delegatów byłego województwa bydgoskiego, toruńskiego i włocławskiego. Wybrano Kujawsko-Pomorski Zarząd Wojewódzki. Prezesem został Jan Miklaszewski. 

 

3 czerwca – Krakowskie koło wchodzi do struktur Związku Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP. Prezesem zarządu jest Antoni Rzepka.

16 czerwca – W Siedlcach podczas wojewódzkiego zjazdu dokonano wyboru ZW i WKR. Na ich czele stanęli: Zbigniew Drewnowski i Józef Nowak.

3 lipca – W Piotrkowie Trybunalskim przeprowadzono Wojewódzki Zjazd Delegatów. Na czele wybranego ZW stanął Marian Zyzik,

a WKR Ryszard Marcinkowski.

8 września – Nowelizacja ustawy o policyjnym zaopatrzeniu emerytalnym daje prawo do policyjnego ubezpieczenia emerytalnego b. strażakom służb resortowych. 30 grudnia – W Rzeszowie odbył się Wojewódzki Zjazd Delegatów. Prezesem ZW wybrano Tadeusza Stasickiego, a na czele WKR stanął Kazimierz Guzek.

31 grudnia – Związek Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP posiadał 184 koła .Skupiały one 3732 członków. W tym momencie ze świadczeń korzystało 15 457 osób. W czerwcu 1997r.

w 31 województwach działały związkowe koła. Należało do nich 4485 członków.

31 grudnia. W PSP pełniło służbę 28 427 strażaków. Zatrudnionych było 1049 pracowników cywilnych.

1997r., 23 stycznia – Pismo Komendy Głównej, informujące, że osoby posiadające status strażaka PSP, a nie pełniący służby w tej formacji, mogą być przyjmowane do służby w terminie do 30 czerwca 1998r. Osobom, które nie podejmą służby w tym terminie, a do 30 czerwca osiągną 15 letni staż służby, uzyskają prawo do policyjnego zaopatrzenia emerytalnego.

24 lutego – W Olsztynie doszło do samorozwiązania Samodzielnego Koła P Z E R i I . Jednocześnie zawiązało się koło naszego Związku. Jego prezesem wybrano inż. Tadeusza Jakubika.

24-25 lutego – Prezydium Zarządu Głównego Związku przyjęło uchwały o ustanowieniu znaczka organizacyjnego oraz wzoru legitymacji członkowskiej.

12 marca – W Przemyślu obradował Wojewódzki Zjazd Delegatów. Podczas zjazdu wybrano ZW – prezes mgr Stanisław Lula i WKR. - przewodniczący Mieczysław Głuszak.

3 kwietnia – W Radomiu przeprowadzono zjazd wojewódzki, podczas którego wybrano ZW i WKR. Na ich czele stanął inż. Tadeusz Mika

3 maja – Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski awansował szefa OCK Feliksa Delę na do stopnia generała brygadiera. Kolejnymi oficerami awansowanymi do tego stopnia byli:

ZbigniewMeres i Teofil Jankowski.

26 maja – Po interwencji ZG, przewodniczący Centralnej Komisji Lekarskiej MSW i A, poinformował, że w sprawach o uznanie inwalidztwa obowiązują zasady określone w rozporządzeniu ministra spraw wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991r.

13 sierpnia – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie orzekł, że renciście po służbie pożarniczej należy się dodatek za pracę we własnym gospodarstwie rolnym.

3 października – W Toruniu postało związkowe koło. Prezesem jego zarządu został Jan Miklaszewski.

15 grudnia – Międzyzwiązkowy Komitet Protestacyjny złożony z przedstawicieli związków- sygnatariuszy Porozumienia Związków Służb Mundurowych, skierował do prezydenta RP AleksandraKwaśniewskiego, posłanie będące protestem wobec zapowiedzi zmian w systemie waloryzacji świadczeń. Nasz Związek jest członkiem Porozumienia Związków Służb Mundurowych.

1998r., 29-31 maja – Na terenie Ośrodka Szkoleniowo-Wypoczynkowego opolskiej KW PSP, nad Jeziorem Turawskim, odbył się I Ogólnopolski Zjazd Weteranów Służby Pożarniczej.

28 lipca – Zakończyła się ogólnopolska akcja zbierania podpisów osób popierających utworzenie Branżowej Kasy Chorych.

10 września – W Warszawie przedstawiciele władz krajowych 17 stowarzyszeń i związków podpisali porozumienie o współdziałaniu związków zawodowych i stowarzyszeń. Z ramienia naszego Związku porozumienie podpisał Leszek Pierzchanowski- wiceprezes ZG. Przewodniczącym powołanej Komisji Porozumiewawczej został Jerzy Żyżelewicz.

28 listopada – W Zielonej Górze zawiązał się Zarząd Wojewódzki Związku. Jego prezesem został wybrany inż. Jerzy Pietraszkiewicz.

31 grudnia – W kraju istniało 197 kół, do których należało 5870 członków. Pół roku później do 262 kół należało 8102 członków.

1999r., 1 stycznia – Utrata waloryzacji płacowej na rzecz cenowej. Nasz Związek w całym 1998r. podejmował kroki w celu niedopuszczenia do przyjęcia przez parlament tego niesprawiedliwego sposobu waloryzacji naszych świadczeń.* Państwową Straż Pożarną tworzyły: komenda główna, 16 komend wojewódzkich, 263 komendy powiatowe i miejskie, 486 jednostek ratowniczo-gaśniczych, Szkoła Główna Służby Pożarniczej, Centralna Szkoła PSP, dwie szkoły aspirantów, trzy szkoły podoficerskie, 17 ośrodków szkolenia pożarniczego, Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej i Centralne Muzeum Pożarnictwa.

11 stycznia – Poznańskie koło środowiskowe PZER i I weszło do struktur naszego Związku. Na czele jego zarządu stał Ryszard Prager, a KR Alicja Piechowiak.

W okresie poprzedzającym II Krajowy Zjazd Delegatów przeprowadzono wojewódzkie zjazdy, podczas których wyłoniono 16 nowych zarządów wojewódzkich i tyleż samo wojewódzkich komisji rewizyjnych.

20-22 czerwca – W Częstochowie obradował II Krajowy Zjazd Delegatów ZE i RP RP. Nowym prezesem ZG wybrano Leszka Pierzchanowskiego z Warszawy. Przewodniczącym GKR został Józef Goliński z Bydgoszczy. Godność Prezesa Honorowego Zjazd przyznał KlemensowiDziermańskiemu.

25-26 września – Obchody 40-lecia istnienia koła w Krakowie. Z tej okazji koło otrzymało jako pierwsze w naszym Związku sztandar.* Ukazał się pierwszy numer czasopisma „Krakowski Hejnał Strażacki”. Pismo wydawał Z K w Krakowie, a redagował Włodzimierz Kukulski.

We wrześniu, Mazowiecki Komendant Wojewódzki PSP, nadbryg. Roman Kaźmierczak, wyraził zgodę na przeniesienie biura naszego ZG z pomieszczenia w Klubie „Syrena” do siedziby Muzeum Pożarnictwa przy ul. Chłodnej w Warszawie.

2000r., 26 stycznia – Komendant główny PSP nadbryg. Zbigniew Meres, zalecił komendantom wojewódzkim nawiązanie i utrzymywanie ścisłej współpracy oraz udzielanie wszechstronnej pomocy ogniwom naszego Związku.

22 marca – Generał brygadier Zbigniew Meres objął stanowisko Szefa Obrony Cywilnej Kraju. Od tego momentu na czele OCK stali każdorazowo komendanci główni PSP. Od końca 2005r. do końca 2007r. pełnili oni funkcję zastępcy szefa OCK. Obecnie na czele OCK stoi nadbryg. Wiesław Leśniakiewicz- komendant główny PSP.

8 września – Dyrektor Państwowego Muzeum Byłego Obozu Koncentracyjnego Gross- Rosen,

mgr Aleksandra Rudy, skierowała na adres ZG pismo, w którym podziękowała Dolnośląskiemu ZW i ZK w Wałbrzychu, za owocną współpracę, w tym na odcinku naukowo-badawczym. Podczas wojny na terenie obozu poniosło śmierć ponad 50. polskich strażaków, w tym z zawodowych.

9 września-W siedzibie Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach odbyło się seminarium z okazji 50-lecia powołania państwowych organów ochrony przeciwpożarowej. Wśród jego uczestników, byli m. in. komendant główny PSP- Szef OCK gen. brygadier Zbigniew Meres, b. długoletni zastępca komendanta głównego SP płk poż. w st. spocz. Władysław Pilawski, członkowie ZG, GKR i prezesi zarządów wojewódzkich Związku.

W 2000r. Powstał NSZZ Pracowników Pożarnictwa.

2001r., 11 czerwca – ZG Związku zwrócił się do zarządów wojewódzkich o zebranie danych dotyczących roszczeń emerytów

i rencistów, z powodu zaistnienia negatywnych skutków, jakie przyniosło zarządzenie nr 31, z 24 maja 1994r.

7 listopada – Weszła w życie znowelizowana ustawa o policyjnym zaopatrzeniu emerytalnym. W ten sposób uchylone zostało zarządzenie nr 31 z dnia 24 maja 1994r. w sprawie szczegółowych zasad przeliczania uposażeń funkcjonariuszy do celów emerytalnych.

31 grudnia – Środowisko emerytów i rencistów po strażackiej służbie liczyło 20 770 osób. Do Związku należało 9925 osób.

2002r., 25 lutego – Przewodniczący Porozumienia o Współdziałaniu Związków Zawodowych i Stowarzyszeń Służb Mundurowych Jerzy Żyżelewicz, skierował na ręce ministrów Obrony Narodowej, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego pismo, w którym wyraził zaniepokojenie z powodu braku postępu w pracach nad zmianami

w ustawach emerytalnych, zwłaszcza w odniesieniu do przywrócenia sposobu waloryzacji, obowiązującego do 1998r.

16 kwietnia – Prezes ZG Leszek Pierzchanowski, skierował do komendanta głównego PSP, w sprawie krzywdzących cześć naszego środowiska zapisów zarządzenia nr 31 z dnia 24 maja 1994r.

Podkreślił, że grupa blisko 500 osób pozostała w poczuciu głębokiej krzywdy, po tym jak zarządzenie to zostało uchylone.

18 grudnia – Minister spraw wewnętrznych i administracji, wydał decyzję nr 235 w sprawie zapewnienia organizacjom zrzeszającym emerytów i rencistów resortu spraw wewnętrznych i administracji, nieodpłatnego korzystania z urządzeń , poczty i udostępniania lokali do celów środowiska weteranów służby. W ślad za decyzją 18 lutego 2003r. komendant główny PSP skierował pismo

w tej sprawie.

31 grudnia – Związek liczył 309 kół. Skupiały one 11 627 członków.

2003r., 3 stycznia- Dziennik „Rzeczypospolita” zamieścił artykuł „Rzecznik Praw Obywatelskich sygnalizuje. Czy mundurowi dostaną zwrot świadczeń za 1999r.”. Była w nim mowa o bezczynności ZE -R MSW i A w kwestii zwracania niesłusznie pobranych potrąceń ze świadczeń. Opieszałość dziwiła tym bardziej, że w sprawie wypowiedziały się, Trybunał Konstytucyjny i Sąd Najwyższy.

8-10 kwietnia – W siedzibie Centrum Naukowo- Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej w Józefowie k/Otwocka, obradował III Krajowy Zjazd Delegatów. Delegaci wybrali prezesem

ZGJana Całę z Warszawy. Przewodniczącym GKR został Henryk Jaworski z Warszawy. Godność Prezesa Honorowego przyznano Leszkowi Pierzchanowskiemu.

7 września – Zmarł nagle Piotr Mońko, sekretarz ZG i prezes Łódzkiego ZW ZE i RP RP.

2004r., 2 września – Zmarł Zbigniew Michałowski, organizator naszego Związku w d. woj. olsztyńskim, b. przewodniczący zarządu Samodzielnego Koła P Z E R i I w Olsztynie.

20 listopada – Zakład E – R MSW i A, rozpoczął wydawanie legitymacji emeryckich nowego wzoru. Zastąpiły one legitymacje wystawiane przez komórki kadrowe komend PSP.

3 grudnia – Minister Infrastruktury zmniejszył ulgę przy przejazdach środkami PKP z 50 % do 37 %.

2005r. , 6 maja – Sejm znowelizował ustawę o Państwowej Straży Pożarnej. Nowela wprowadzała dzień 4 maja jako Dzień Strażaka. Niestety pozbawiała emerytów i rencistów naszego środowiska prawa do równoważników pieniężnych za remont mieszkania i za brak lokalu mieszkalnego.

14 maja – Zachodnio-Pomorski ZW otrzymał sztandar.

15 listopada – Zarząd Koła w Wałbrzychu, po raz drugi wystąpił do Rzecznika Praw Obywatelskich o podjecie kroków prawnych, w celu wyegzekwowania wypłaty równoważnika pieniężnego za remont mieszkania emerytom i rencistom z terenu powiatu wałbrzyskiego, przez komendanta miejskiego PSP W Wałbrzychu. W tym powiecie weterani służby zostali pozbawieni przez komendanta miejskiego PSP równoważnika pieniężnego za remont mieszkania w l. 2004 i 2005. Nigdy potem nie wypłacono im równoważników.

18 listopada – Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenie w sprawie trybu przyznawania strażakom PSP równoważników pieniężnych za remont lub brak lokalu mieszkalnego. Przepis nie obejmował emerytów i rencistów naszej służby.

12 listopada – Weszło w życie rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji zmieniające rozporządzenie w sprawie funduszu socjalnego emerytów i rencistów Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej i ich rodzin.

25 listopada - Po ciężkiej chorobie zmarł Bogusław Ignaszak, prezes Wielkopolskiego ZW.

29 grudnia – Rozporządzenie MSW i A w sprawie służby strażaków PSP. Zgodnie z zapisem zawartym w ustawie o PSP, tygodniowy wymiar służby wynosi 40 godzin.

31 grudnia – W PSP pełniło służbę 28 936 osób. Ponadto zatrudnionych było 1314 pracowników cywilnych.

2006r., 17 lutego- Zmarł Jan Herman, organizator Związku na terenie dawnego woj. łomżyńskiego, b. członek ZG i b. prezes ZW w Łomży.

6 maja – Koło w Hrubieszowie w woj. lubelskim, otrzymało sztandar.

30 maja – Prezes ZG ZE i RP RP Jan Cała, wystosował do marszałków obu izb oraz wszystkich klubów parlamentarnych, wystąpienie protestacyjne, wobec pozbawienia emerytów i rencistów po pożarniczej służbie, prawa do równoważników pieniężnych na remont zajmowanego mieszkania bądź jego brak.

 

27 marca 2007 r. – III Wojewódzki Zjazd Delegatów województwa kujawsko-pomorskiego. Na Prezesa wybrano Włodzimierza Marasza. 

 

2007 r. 14 maja – Kujawsko Pomorski ZW ZE i RP RP uruchomił własną pocztę elektroniczną. W sierpniu podobną stronę uruchomił Opolski ZW.

16 i 17 czerwca – W Poznaniu obradował IV Krajowy Zjazd Delegatów ZE i RP RP.

Prezesem ZG wybrano ponownie Jana Całę a przewodniczącym GKR, Henryka Jaworskiego.

10 października – Wiceprezes ZG i prezes Zachodnio-Pomorskiego ZW, Albin Piątkowski, został powołany do Rady Organizacji Pozarządowych przy Prezydencie Szczecina.

2 listopada – W Łodzi otwarto nową siedzibę tamtejszego ZW. Przestronny i funkcjonalny lokal wyremontowali związkowcy. W uroczystości otwarcia wziął udział prezes ZG Jan Cała.

 

8 marca 2008 r. – Kujawsko-Pomorski ZW uruchomił stronę internetową ww.emeryci.kujawy.psp.gov.pl Zaprojektował i obsługuje Marek Kozicki. 

 

2008r., 5 kwietnia – Po ciężkiej chorobie zmarł Stanisław Barlak, prezes Łódzkiego ZW Związku.

19 czerwca – W Warszawie obradował Nadzwyczajny Zjazd Związku Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP. Zjazd przyjął nowy Statut.

1 lipca – Wejście w życie przepisów, które nakładają podatek od uzyskanej pomocy z funduszu socjalnego.

2009r., 15 maja – Uruchomienie strony internetowej Zarządu Głównego ZE i RP RP. (wersja na serwerze o adresie www.zgzeirp.pl.tl- strona bez opłat)

21 lipca – Prezes ZG ZE i RP RP Jan Cała skierował do Wiceprezesa Rady Ministrów-Ministra

SW i A, pismo zawierające propozycję udziału Związku, w pracach nad projektem policyjnej ustawy emerytalnej. W piśmie wskazano na proponowane przez nasz Związek zapisy wraz

z uzasadnieniami.

16 listopada – Uruchomienie strony internetowej Zarządu Głównego ZE i RP RP. (II wersja na serwerze o adresie www.zgzeirp.pl- strona na polskim serwerze)

25 listopada- Do Krajowego Rejestru Sądowego wpisano Federację Stowarzyszeń Służb Mundurowych RP. W federacji znajduje się m. in. Związek Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP.

29 grudnia- Po ciężkiej chorobie zmarł mgr Tadeusz Baniak. Zmarły był od 1995r. członkiem ZG Związku i prezesem ZW w Katowicach. Należał do organizatorów naszego Związku.

2010r., 9 marca-Odbył się I Kongres Federacji Stowarzyszeń Służb Mundurowych Rzeczypospolitej Polskiej. Prezydentem ZG Federacji został wybrany Antoni Rębacz , a jednym z wiceprezydentów Jan Cała-prezes naszego ZG. Do ZG Federacji weszli m. in. Ireneusz Mańko i Jan Bogusław Nowak. Do KR Federacji ( przewodniczący Jan Bielec ) wszedł z ramienia naszego Związku Tadeusz Jakubik.

-23 września- Zarząd Główny ustanowił odznakę honorową „Za Zasługi dla Związku Emerytów i Rencistów Pożarnictwa Rzeczypospolitej Polskiej”.

-15 grudnia-Setne urodziny obchodził mjr poż. w st. spocz. Witold Siennicki ze Szczecina. Najstarszy aktualnie polski strażak karierę pożarniczą rozpoczynał na stanowisku podreferendarza  w referacie spraw bezpieczeństwa pożarowego ( Powiatowa Komenda Straży Pożarnych ) starostwa w Kamieniu Pomorskim (woj. szczecińskie). Sędziwy jubilat uhonorowany został licznymi odznaczeniami, w tym godnością „Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” Od 1993r. jest członkiem naszego Związku.

2011r., 20 maja- Podczas wojewódzkich uroczystości z okazji Dnia Straźaka, w Prudniku na Opolszczyźnie, Opolski Zarząd Wojewódzki ZE i RP RP otrzymał sztandar.

W trakcie uroczystosći nadano pierwsze w historii odznaki "Zasłużonego dla ZE i RP RP".

* 14 maja-W Wałbrzychu podczas uroczystego spotkania z okazji XV-lecia działalności koła, zaprezentowano jubileuszową publikację. Stała się ona pierwszą w historii naszego Związku.

*8-9 czerwca- W CS PSP w Częstochowie obradował V Krajowy Zjazd Delegatów ZE i RP RP. Delegaci wybrali nowy ZG i GKR. Na ich czele stanęli: Albin Piątkowski i Andrzej Russek. Godność Honorowego prezesa nadano Janowi Cale- prezesowi ZG, w l. 2003-2011. Gośćmi zjadu m. in. byli: Zbigniew Sosnowski-wiceminister SW i A, gen. brygadier Wiesław Leśniakiewicz- komendant główny PSP oraz gen. dyw. w st. spocz. Adam Rębacz-prezydent FSSM RP.

2013r. 1 stycznia- We wszystkich ogniwach ZE i RP RP, wprowadzono nowe zasady gospodarki finansowej.

12 września 2012 r. – I-wsze Pokoleniowe spotkanie kadry kierowniczej jednostek ochrony przeciwpożarowej woj. kujawsko-pomorskiego w Guzlinie gmina Brześć Kujawski pow. włocławski

2013r., 9 stycznia- W m. Dobra w Łódzkiem, oddano hołd powstańcom polskim, którzy koło tej osady, w lutym 1863r., stoczyli nierówny i przegrany bój w wojskiem rosyjskim. Wśród uczestników uroczystości była delegacja Łódzkiego ZW z prezesem Ireneuszem Mańko. 1 lutego- Zmarł płk poż. w st. spocz. Jerzy Górnicki- współorganizator Związku na Lubelszczyźnie, członek ZG od 1995r., b. prezes ZW w Lublinie oraz Lubelskiego ZW, a od 2011r. prezes honorowy Lubelskiego ZW. 24 października- W kierownictwie Federacji SSM RP nastąpiły zmiany. Jej nowym prezydentem został Zdzisław Czarnecki ze Stowarzyszenia Emerytów i Rencistów Policyjnych, który do tego momentu zasiadał w Prezydium ZG Federacji. Jednym z wiceprezydentów został prezes ZG ZE i RP RP- Albin Piątkowski, który zastąpił Jana Całę. 20 listopada- Zmarł ppłk poż. w st. spocz. Włodzimierz Kobza- współorganizator Związku w Łódzkiem, członek Krajowego Przedstawicielstwa Pożarników Emerytów i Rencistów oraz b. wiceprezes ZW w Łodzi i Łódzkiego ZW.

25 listopada 2013 - Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja ministra SW i A- L. Dorna, z 18 listopada 2005r., o pozbawieniu policyjnych emerytów równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, była zgodna z polskim prawodawstwem.

12 grudnia 2013 - Podczas posiedzenia Zarządu Głównego i Głównej Komisji Rewizyjnej ZE i RP RP i z udziałem prezydenta FSSM RP- Zdzisława Czarneckiego, wybrano delegatów na Kongres Federacji SSM RP.

29 grudnia 2013- Setne urodziny nestora polskiego pożarnictwa- płk poż. w st. spocz. Władysława Pilawskiego- oficera pożarnictwa od 1935r., uczestnika wojny obronnej 1939, zastępcy instruktora pożarniczego Dystryktu Lubelskiego GG, zastępcy komendanta Strażackiego Ruchu Oporu „Skała w tym dystrykcie i długoletniego zastępcy komendanta głównego SP a także cenionego badacza i historii polskiej ochrony przeciwpożarowej, autora wielu artykułów, opracowań i książek z tego zakresu.

30 grudnia 2013 -Minister Spraw Wewnętrznych podpisał rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie funduszu socjalnego emerytów i rencistów Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej oraz ich rodzin.

 

24 kwietnia 2014 - Zmarł mjr poż. w st. spocz. Henryk Błaszczak- członek grupy założycielskiej naszego ruchu w Lubelskiem i uczestnik I Krajowego Zjazdu Delegatów. Żył 78 lat.

 

14 lipca 2014- Zmarł st. bryg. w st. spocz. mgr Zygmunt Leszczyński, długoletni komendant wojewódzki SP i PSP w Kaliszu. Od 2003r.- członek ZG, a wcześniej-od 1999r.- członek GKR, wiceprezes Wielkopolskiego ZW i przewodniczący KR koła w Kaliszu. Był współprzewodniczącym krajowych zjazdów delegatów w 2007 i 2011r. Żył 75 lat.

 

11 września 2014 - W auli CS PSP w Częstochowie, odbyły się ogólnopolskie uroczystości z okazji 20-lecia powstania Związku. Poprzedziła je msza święta na Jasnej Górze. Moderatorami uroczystości byli: Krzysztof Maślankiewicz- wiceprezes ZG oraz Eugeniusz Engel- prezes Dolnośląskiego ZW.

 

25 września 2014 - W Białymstoku- mateczniku naszego stowarzyszenia, z udziałem prezesa ZG-Albina Piątkowskiego oraz Honorowego- Prezesa Klemensa Dziermańskiego, odbyło się wojewódzkie spotkanie z okazji 20-lecia Związku. Gośćmi związkowców, byli: Podlaski Komendant Wojewódzki PSP- st. bryg. Antoni Ostrowski, komendanci powiatowi i miejscy PSP z tego województwa oraz delegacja strażackich emerytów z Grodna na Białorusi. Honory gospodarza pełnił prezes Podlaskiego ZW- Witalis W Bonda. Podobne uroczyste spotkania przeprowadziły wszystkie zarządy wojewódzkie oraz wielu kół. Okolicznościowe publikacje wydały zarządy wojewódzkie w Lublinie i Rzeszowie.

 

16 listopada 2014 - Wybory samorządowe. Do sejmików wojewódzkich dostali się: Stanisław Barnaś do Sejmiku Województwa Małopolskiego- z listy PSL, wiceprezes ZW w Krakowie i prezes ZK w Nowym Targu oraz Zbigniew Szczygieł z listy PO do Sejmiku Województwa Dolnośląskiego -po raz trzeci. Jest on prezesem ZK przy KW PSP we Wrocławiu. Przewodniczącym Rady Powiatu Oleckiego został ponownie Wacław Sapieha- przewodniczący KR koła w Olecku.

 

7 marca 2015 r. W wieku 80 lat, zmarł płk poż. w st. spocz. inż. Jan Korbanek- współorganizator naszego Związku, członek ZG w l. 1995-2011, prezes ZW w Gorzowie Wlkp., w l 1994-1998 i prezes Lubuskiego ZW od 2003r. W służbie, był m. in. komendantem wojewódzkim SP w Gorzowie Wielkopolskim.

 

16-18 czerwca 2015 r.. W m. Soczewka k/Płocka, obradował VI Krajowy Zjazd Delegatów. Na czele nowo wybranych ZG i GKR stanęli: Krzysztof Maślankiewicz (Opolskie) i Andrzej Russek (Wielkopolskie). Zjazdowi towarzyszyły obchody 65-lecia państwowych organów ochrony przeciwpożarowej w Polsce. Okolicznościowy referat zaprezentował Jan Cała- Prezes Honorowy ZG ZE i RP RP.

 

Wrzesień 2015 r.. Kierownictwo Związku odbyło rozmowy z ministrami: spraw wewnętrznych i administracji oraz pracy i polityki społecznej a także z przewodniczącą Poselskiego Zespołu Strażaków, podczas których omówiono najważniejsze problemy naszego środowiska, w tym kwestie zaniżania wielkości środków funduszu świadczeń socjalnych.

 

10 listopada 2015 r.. W wieku 93 lat, zmarł płk poż. w st. spocz. Zdzisław Filingier- współorganizator Związku na Opolszczyźnie. Zmarły był m. in. długoletnim komendantem wojewódzkim SP w Opolu. Podczas wojny działał w Szarych Szeregach i AK- pseudonim ”Roszak”. Był więziony na Pawiaku. W zawodowej służbie pożarniczej od kwietnia 1945r. do grudnia 1989r.

 

W 2015r. ukazały się publikacje wydane przez: Zarząd Koła w Prudniku (Opolskie)-„Monografia Ochrony Przeciwpożarowej Ziemi Prudnickiej” oraz zarządy wojewódzkie w: Białymstoku, Lublinie i Rzeszowie. Te ostatnie poświęcone były historii i działalności naszego Związku na Lubelszczyźnie, Podlasiu i Podkarpaciu.

Roman Świst: w styczniu 2010r. oraz uzupełnienia w styczniu: 2011r., 2012r., 2013r., 2014r. i 2015r.

Licznik odwiedzin

3202256
Dziś
Wczoraj
Ten tydzień
Poprzedni tydzień
Ten miesiąc
Poprzedni miesiąc
Całkowity
241
2193
7622
2552391
80238
74861
3202256