1. Skip to Menu
  2. Skip to Content
  3. Skip to Footer

Kontakt

00-891 Warszawa
ul. Chłodna 3
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
NIP 527-23-12-733
KRS 0000159843
REGON 016400767

Wielka księga strażaków - ofiar Auschwitz

 

Roman Świst

Ziemio, nie kryj mojej krwi, iżby mój krzyk nie ustawał”

(z Księgi Hioba)

STRAŻACY POLSCY-OFIARY OBOZU KONCENTRACYJNEGO- AUSCHWITZ-BIRKENAU-MONOWITZ

Jednym z głównych celów upiora wszechczasów, kanclerza III Rzeszy-Adolfa Hitlera i jego kompanów, było biologiczne zniszczenie naszego narodu. Ważną rolę w realizacji tego zbrodniczego celu, miały odegrać obozy masowej zagłady, w tym obóz w Auschwitz.Dziś wiemy, że ten makabryczny obóz stał się ponadczasowym symbolem przyśpieszonej eksterminacji niewinnych ludzi- także dzieci. Stał się symbolem nieludzkiej pogardy oraz poniżenia człowieka… przez człowieka? Tą apokaliptyczną „fabrykę śmierci” tworzyły: -KZ/KL Auschwitz I- Stammlager, obóz główny, macierzysty, utworzony 27. IV. 1940r., -KZ/KL Auschwitz- Birkenau II, działający od 1.III. 1942r., jako żeński obóz koncentracyjny Frauenkonzentrationslager, obóz głównie dla kobiet, na terenie wysiedlonej wsi Brzezinka,-KZ/KL Auschwitz-Monowitz III (działający od 30.X. 1942r., na terenie wsi Monowice),-44 do 50 zewnętrznych podobozów, komand roboczych działających przy zakładach pracy. Konzentrationslager (pot.-kacet) Auschwitz-Birkenau- Monowitz istniał do 27.I.1945r.

KZ/KL Auschwitz został założony z rozkazu Reichsführera SS Heinricha Himmlera (jednego z największych zbrodniarzy w dziejach ludzkości, Bawarczyka z katolickiej rodziny, szefa SS i Policji, a przez to przełożonego m. in. niemieckich straży pożarnych) z 27 .IV.1940r., na terenach po jednostkach WP- na przedmieściach Oświęcimia (niem.- Auschwitz). Projekt utworzenia obozu powstał pod koniec 1939r., a jego autorem, był SS-Oberführer Arpad Wigand- inspektor w Urzędzie Wyższego Dowódcy SS i Policji w Bresalu, którym kierował SS-Gruppenführer, generał SS i Policji-Erich von dem Bach-Zelewski-wywodzący się ze zgermanizowanej starej kaszubskiej, polskiej szlachty. Pamiętajmy, że to piekło na Ziemi, zlokalizowane zostało na terenie bezprawnie włączonym na podstawie dekretu A. Hitlera z 8. X. 1939r., do hitlerowskiej III Rzeszy. Pierwszymi więźniami obozu zostali niemieccy przestępcy kryminalni. Przybyło ich trzydziestu, dnia 20.V. 1940r. z KZ/KL Sachsenhausen. Wyznaczeni zostali do pełnienia niższych funkcji w obozie- głównie blokowych i kapo. Po południu -14.VI. 1940r., dotarł do Auschwitz, pierwszy transport liczący 728 więźniów politycznych- Polaków. „Przyjęto” ich na terenie dawnej fabryki wyrobów tytoniowych.Owi nieszczęśnicy przybyli z etapowego więzienia policyjnego dla więźniów politycznych w Tarnowie. „Przywitał” ich, zastępca komendanta/kierownik obozu- Karl Fritz (komendantem był od 29.IV.1940r. -Rudolf Höβ)słowami: „Przybyliście tu nie do sanatorium, lecz do niemieckiego (podkreślenie-RŚ) obozu koncentracyjnego, z którego nie ma innego wyjścia jak tylko przez komin krematoryjny „…Dla nas jesteście wszyscy kupą gnoju, wszyscy tu pozdychacie jakpsy”. Czy te słowa dziwią? Nie, bowiem m. in. Polaków traktowano, jako element małowartościowy (minderwerig), jako podludzi, niższą kategorię ludzką (Untermenschen). Definiowała to nazistowska dyrektywa- z 24 .X. 1939r.

Po blisko 71 latach od wyzwolenia ostatnich więźniów tego makabrycznego miejsca, nie ma potrzeby przytaczania straszliwych w swej wymowie liczb śmiertelnych ofiar, o które spierają się historycy i politycy. Z pewnością, było tych ofiar co najmniej- 1,1 mln, z ponad 30- głównie Żydów- nacji. Truizmem jest mówić o szalonej perfidii „nadludzi”-ubermenschów i ich pomocników: Austriaków, „folksdojczów”, „rajchsdojczów” z Rumunii, Słowacji czy Węgier. W załodze obozu byli też Ukraińcy, własowcy. Jest niedostrzeganym fakt pełnienia służby dla III Rzeszy- w tym miejscu, przez degeneratów noszących polskie nazwiska- jak np.: Bainski, Baretzki, Czapla, Dylweski, Malysz, Polotzek, Sawatzki czy Szczurek. Do KZ/KL Auschwitz, podobnie jak do innych miejsc kaźni, trafiło wielu strażaków polskich. Ilu? Nie wiemy i pewnie nigdy nie uda się ustalić ich dokładnej liczby. W imię szacunku dla nich oraz ofiarę, jaką złożyli Ojczyźnie-najwyższą ofiarę, przywołajmy w tym miejscu znane nazwiska polskich strażaków- ofiar Auschwitz. Niech wiedzą, że pamiętamy o nich. JESTEŚMY IM TEGO WINNI ! Strażacy polscy, byli umieszczani w obozie i innych miejscach kaźni też- m. in. za przynależność do organizacji działających przeciwko okupantowi, za ich wspieranie lub podejrzewani o to. Za posiadanie broni, prowadzenie sabotażu, nie wykonywanie poleceń władz okupacyjnych, w tym nie wywiązywania się z kontygentów. Ujęci podczas łapanek ulicznych, pacyfikacji, obław i jako zakładnicy. Schwytani podczas akcji przeciwko polskiej inteligencji, na handlu żywnością, odmowę podpisania niemieckiej listy narodowej –volkslisty i wstąpienia do armii niemieckiej. Prowadzenie tajnego nauczania i uczestnictwo w nim. Udzielanie pomocy ukrywającym się Żydom i osobom ściganym przez okupacyjny aparat policyjny. Trafiali po doniesieniach sąsiadów, posiadanie radioodbiorników oraz dziesiątków innych przyczyn.

001 Helena Brandt- członek OSP Maków Podhalański k/Myślenic. Kupiec. Osadzona w więzieniu placówki policji granicznej, Grenzpolizeiposten)), w willi „Marysin” (działało od przełomu 1939 i 1940 do końca 1944r.) w tym mieście. Następnie wywieziona do policyjnego więzienia śledczego na Montelupich w Krakowie. Trafiła na oddział kobiecy (Gefängnis der Sicherheitpolizei- Monteluppich- Kloster). Z Montelupich do Auschwitz, kobiety zaczęto wywozić- od 27.IV. 1942r. Kiedy H. Brandt trafiła, jako więzień polityczny do obozu? Stać się to mogło: 27.IV., 1.V. lub też 28.V. 1942r.*. Zmarła 21 października 1942r. Czy jej śmierć miała związek z likwidacją buntu więźniarek w Budach na początku tego miesiąca? *W czerwcu 1942r. więźniarki z 1 i 3 transportu z Montelupich, zostały włączone do 400-osobowego żeńskiego karnego komanda w Budach pod Brzezinką. Pracowały one przy oczyszczaniu i pogłębianiu stawów. Większość kobiet z tego komanda zmarła z wycieczenia.

002 Stanisława Kowalska- członek OSP Zakładów Lampowych „Philips” w Warszawie. W zakładach powstawały radiostacje dla armii niemieckiej. Działała w nich komórka AK, która m. in. prowadziła sabotaż oraz nasłuch radiowy. Po aresztowaniu (nocy z 3 na 4.? III. 1943r.), w akcji wobec osób podejrzewanych o prowadzenie działalności przeciwko Niemcom, została osadzona w policyjnym więzieniu śledczym na Pawiaku w Warszawie. Trafiła na oddział kobiecy-zwany Serbią. Kowalską wywieziono do obozu transportem ze stacji towarowej Warszawa Zachodnia- 12.V. 1943r. Liczył on 119 kobiet i 337 mężczyzn. Wśród pań, była m. in. żona Władysława Broniewskiego –Maria. Transport przeszedł do historii, jako transport bez butów, bowiem Niemcy kazali więźniom zdjąć obuwie. Zrozumiano to, jako skierowanie na rozstrzelanie. W obozie Kowalskiej wytatuowano numer - 44 741. †-2 stycznia 1944r.

003. Krystyna Szczybura- lat 16-członkini OSP Maków Podhalański. Uczennica szkoły zawodowej. Aresztowana podczas akcji gestapo przeciwko podziemiu na terenie Podhala- 3.VII.1944r., i umieszczona w „Palace”*. Następnie wywieziono ją na Montelupich. Z tego więzienia została przetransportowana do 22.XI.1944r.. do KZ/KL Auschwitz-Birkenau. †? *Siedziba placówki gestapo dla powiatu nowotarskiego, w Zakopanem. Katownia Podhala.

004 Wanda Szewczyk- członek OSP Maków Podhalański. Rolnik. Osadzona kolejno w więzieniu gestapo, w willi „Marysin”, „Palace”, a następnie na Montelupich. Do obozu trafiła transportem z tej katowni- 28.V. 1942r. Jej imię i nazwisko zamieniono wtedy na numer więźniarski- 7509. Umieszczona, w kobiecym komandzie w Budach. †-12 marca 1943r.

005. Szczepan Aksamit- członek OSP Maków Podhalański. Posterunkowy/ wywiadowca granatowej policji. Członek AK- ps. „Szczepcio”. Aresztowany po pacyfikacji części miasta- 2. IV.1944r. Więziony w „Palace” i na Montelupich. Następnie wywieziony do obozu. †?  

006. Franciszek Andryszek- członek OSP Łaznów k/ Tomaszowa Mazowieckiego. Aresztowany pod zarzutem udziału w ruchu oporu. Umieszczony w areszcie policyjnym (istniał od X.1939 I. 1945r.) przy ul. Zapiecek w Tomaszowie Mazowieckim. Nie znamy daty aresztowania strażaka i wywiezienia go do KZ/KL Auschwitz. †-15 kwietnia 1943r.

007. str. Henryk Antosiak- telefonista Warszawskiej Straży Ogniowej (dalej -WSO). Aresztowany i osadzony, na Pawiaku, 4.VI. 1940r*. W spisie więźniów Pawiaka i pracy Wł. Bartoszewskiego „Warszawski pierścień śmierci 1939-1944” (w źródłach pracy), na str. 120, nazwisko w brzmieniu- Antoniak. Do KZ/KL Auschwitz trafił 15.VIII. 1940r, w pierwszym transporcie z Warszawy do tego obozu. Transport, w którym się znalazł strażak, liczył 1666 więźniów (nry od 1513 do 3179, jego numer- prawdopodobnie- 1514). †-3 lutego 1941r*Aresztowanie strażaka jak i kolejnych z WSO wtedy, było wynikiem akcji pacyfikacyjnej (Ausserordentliche Befriedungsaktion, AB) wymierzonej wobec elit społeczeństwa polskiego i potencjalnych organizatorów i przywódców polskiego ruchu oporu wobec Niemców.

008. mł. instr. poż. (por. poż.?) Alfons Babiarz- do 1935r.-instruktor powiatowy pożarnictwa w Kielcach. Następnie komendant Fabrycznej SP Huty Cynku w Wełnowcu (ob. os. Katowic). Był wtedy mieszkańcem Sosnowca. Jako oficer rezerwy WP, walczył we wrześniu 1939r. Potem- do grudnia 1939r., przetrzymywany był, w obozie jenieckim na terenie Wadowic. Należał do organizatorów podziemnej organizacji „Orzeł Biały”, która prowadziła na Górnym Śląsku i Śląsku Dąbrowskim: szkolenie wojskowe, sabotaż, nasłuch radiowy, rozprowadzanie ulotek, kolportaż podziemnej prasy i tajne nauczanie. Aresztowany przez policję -10. V. 1940r. i osadzony w więzieniu sądowym w Katowicach (wtedy w Rzeszy). Skazany przez sąd doraźny* na dożywotni pobyt w obozie koncentracyjnym. Od 6.VII. 1940r. w KZ/KL Auschwitz. Otrzymał numer - 1283. †-22 października 1941r.* Policyjne sądy specjalne i doraźne, działały na podstawie niemieckiej ustawy z 17.VIII. 1939r. Sąd z Katowic orzekał także w bloku 11 obozu. W takich sytuacjach osoby aresztowane przez policję najczęściej nie były ujmowane w ewidencji więźniów i natychmiast mordowane.

009. Ignacy Bakalarz-członek OSP Bieliny k/Kielc. Sołtys. Człowiek niezwykłej odwagi i rozsądku. Prowadził działalność wywiadowczą na potrzeby ZWZ Aresztowany przez miejscową żandarmerię i osadzony, w więzieniu śledczym w Kielcach. Stąd w został wywieziony w transporcie do obozu. Miał numer- 2389. †-zginął 13 marca 1942r.

010. Zygmunt Baltaziuk- członek OSP Sokołów Podlaski i reżyser teatrzyku amatorskiego tej straży. Oficer rezerwy WP i uczestnik wojny obronnej. Po zatrzymaniu trafił do aresztu w Białej Podlaskiej. Następnie wywieziono go na Pawiak. Do obozu trafił w transporcie 62 więźniów - 8. I. 1942r. Otrzymał numer- 25 387- pierwszy w swoim transporcie. †, w 1943r.

011 .Julian Banach- prezes OSP Miedzyrzec Podlaski. Urzędnik. Po zatrzymaniu osadzony w miejscowym areszcie policyjnym. Następnie trafił do policyjnego więzienia śledczego na Zamku w Lublinie. W obozie znalazł się- 6. IV. 1941r. Otrzymał numer-14 714. W lipcu 1941r. został przewieziony do szpitala psychiatrycznego na zamku Sonnenstein k/ Drezna, gdzie miał jeszcze tego miesiąca zostać zamordowany, w ramach- E-Aktion, eutanazja. Z zachowanych dokumentów SS wynika, że zmarł -†-5 sierpnia 1941r. w KZ/ KL Auschwitz.

012. Andrzej Barbarzak-zastępca naczelnika OSP Blinów k/Kraśnika. Najpierw osadzony w areszcie policyjnym (uruchomiony jesienią 1939r.) w Kraśniku Do KZ/KL Auschwitz, trafił poprzez więzienie na Zamku w Lublinie lub bezpośrednio z Kraśnika. †, w 1943r* *Brak więźnia w ewidencji, nie wyklucza faktu jego uwięzienia. Wielu więźniów po przybyciu, było kierowanych prosto do komór gazowych. Częste były przypadki posiadania dokumentów na inne nazwiska. Pod koniec istnienia obozu gwałtownie niszczono dokumentację osobową.

013. Antoni Baszczyński- członek OSP Grodziec k/ Cieszyna. Aresztowany i osadzony w więzieniu policyjnym (utworzony jesienią 1939r.) w Cieszynie (włączony do Rzeszy). W KZ/KL Auschwitz osadzony 4. XII. 1942r. †- rozstrzelany 19 marca 1943r* *Egzekucje więźniów wykonywano przed Ścianą Straceń na dziedzińcu Bloku 11.

014. Jan Bechta- naczelnik OSP Nowy Pawłów k/Janowa Podlaskiego. Aresztowany w 1941r. podczas łapanki w Janowie Podlaskim lub Białej Podlaskiej. Początkowo osadzony w areszcie policyjnym w Białej Podlaskiej. Następnie wywieziony do KZ/KL Auschwitz. †?  

015. Mieczysław Bednarczyk- członek OSP Maków Podhalański. Po zatrzymaniu, został umieszczony więzieniu gestapo w willi „Marysin” na terenie tego miasta. Więziony w „Palace” i na Montelupich Nie wiemy, kiedy trafił do obozu. †, 28 stycznia 1943r.

016. Franciszek Białoń- członek OSP Libusza k/Gorlic. Za działalność konspiracyjną aresztowany 24.III. 1941r. i osadzony w areszcie policyjnym, a następnie w więzieniu, w Jaśle. Stąd wywieziony do więzienia w Tarnowie. Do KZ/KL Auschwitz trafił 15.IV. 1942r. Miał numer- 29 680. †-zmarł 11 kwietnia 1942r. lub został rozstrzelany-17 czerwca 1942r.

017. Jan Biedrawa- członek OSP Maków Podhalański. W pracy A. Filara i M. Leyko „Palace. Katownia Podhala…”, w źródłach) na stronach 327 i 328 podano, że Jan Biedrawa z Makowa (Podhalańskiego) został skazany za użyczanie kryjówek (w domyśle-schronienia partyzantom?), na karę śmierci- wiosną 1944r. Rozstrzelania mógł uniknąć i trafić do obozu. Z kolei autorzy „Księgi pamięci poległych…” wskazują, że zginął on w obozie nie wymieniając jego nazwy. Jeśli tak- to mógł być tylko KZ/KL Auschwitz.†?

018. Franciszek Bielawski- członek OSP Włostowice k/Lublina. Aresztowany 18.XI. 1942r. podczas pełnienia obowiązkowego dyżuru w remizie swej OSP i umieszczony w na Zamku w Lublinie. Następnie wywieziony w transporcie lubelskim do obozu. †, w lipcu 1943r.

019. Franciszek Bima- członek zarządu OSP Grodziec k/Cieszyna. Aresztowany 11.XI. 1939r. i umieszczony w więzieniu policyjnym w Cieszynie. Stąd został wywieziony (nie wiemy kiedy), do obozu koncentracyjnego. †- rozstrzelany 4 lutego 1943r.

020. Franciszek Bobko- organizator i pierwszy naczelnik OSP Niewistki k/ Brzozowa. W II RP, czołowy działacz Stronnictwa Ludowego i jeden z organizatorów masowych protestów chłopskich w Małopolsce i. Działalność konspiracyjną prowadził od jesieni 1939r. Należał do Straży Chłopskiej-„Chłostra” (od 1941r. Bataliony Chłopskie). Pod zarzutem prowadzenia działalności przeciwko okupantowi, aresztowany i wywieziony do KZ/KL Auschwitz. †?

021. Mieczysław Bochosiewicz- członek OSP Maków Podhalański. Nie wiemy, kiedy trafił do KZ/KL Auschwitz. Z pewnością, wieziony był w osławionej willi „Marysin” i „Palace” †

022. kpt. poż. Jan Boczek- instruktor powiatowy pożarnictwa w Zamościu i Kielcach. Aresztowany w 1940r. Prawdopodobnie za działalność podziemną lub w Strażackim Ruchu Oporu „Skała”? Do obozu przywieziony 30.VII. 1942r. Otrzymał obozowy numer- 13 136. †?

023. Antoni Bogdański - członek OSP Łomianki k/Warszawy. Naczelnik rejonowy OSP w Łomiankach. Aresztowany i osadzony na Pawiaku, 4.VI. 1940r. W KZ/KL Auschwitz, był od 15.VIII. 1940r. Oznaczony numerem-2426. Następnie wywieziony został do KZ/KL Neuengamme k/Hamburga. Nastąpiło to przed wstępną ewakuacją obozu. Tam, w 1944r. 024. Tomasz Bondyra-gospodarz OSP Mokre* k/Zamościa. Cieśla. Działał w ZWZ/AK. Początkowo, więziony był w policyjnym więzieniu śledczym -Rotunda w Zamościu. Aresztowanie miało związek z prowadzoną od 28.XI. 1942r. akcją wysiedleńczą ludności polskiej z terenu Zamojszczyzny. Do KZ/ KL Auschwitz trafił 11.II. 1943r. †,w 1943r. *W obozie umieszczono całą jego rodzinę: rodziców-oraz sześcioro rodzeństwa. Gehennę obozową przeżyła jedynie siostra Zofia, którą osadzono w obozie, gdy miała 15 lat życia.

025. Marian Borkowski- członek OSP Radzice k/Opoczna. Robotnik. Po zatrzymaniu osadzony w areszcie żandarmerii (od X.1943r.- areszt policyjny) w Opocznie. Stąd trafił do Piotrkowa Trybunalskiego lub Tomaszowa Mazowieckiego. W obozie umieszczono go- 5. IV. 1941r. Otrzymał numer więxniarski- 12 202. †- 26 listopada 1941r.

026. Mieczysław Borowański- naczelnik OSP Koluszki k/ Łodzi i jej współzałożyciel Za działalność w szeregach ZWZ/ AK aresztowany przez policję -4.VI. 1942r. Był więziony w Radegast lub w Tomaszowie Mazowieckim. Następnie wywieziony do KZ/KL Auschwitz. †?

027. Józef Borowicz- członek OSP Zakładów Lampowych „Philips” w Warszawie. Początkowo przetrzymywany, w obozie przejściowym Dulag 121, w Pruszkowie*. Trafił do niego podczas powstania warszawskiego, w kolumnie pieszej 3023 mieszkańców Warszawy i okolic. Z Pruszkowa z został wywieziony ostatnim transportem do KZ/KL Auschwitz i w obozie tym znalazł się- 17.IX. 1944r. Otrzymał numer - 199 256. Z tego obozu, 22. X. 1944r., wywieziono go do KZ/KL Flossenbürg, na terenie Bawarii w Niemczech. Tam † ?* Durchgangslager, Dulag 121, powstał na terenie warsztatów kolejowych z rozkazu d-cy sił policyjnych i wojskowych tłumiących powstanie warszawskie- Bacha-Zelewskiego, z dnia 6.VIII. 1944r. Z Dulagu wysyłano do obozów koncentracyjnych i na roboty przymusowe.

028. Stanisław Bratek- członek OSP Częstochowa. Ślusarz. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Na pewno był, w więzieniu policyjnym na Zawodziu.†?

029. Józef Brysik- członek OSP Łaznów k/Tomaszowa Mazowieckiego. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w KZ/ KL Auschwitz. Czy do obozu koncentracyjnego wywieziono go prosto z więzienia policyjnego w Tomaszowie Mazowieckim? †, w 1944r.

030. Władysław Budzoń- członek OSP Maków Podhalański. Stolarz. Więziony kolejno w willi „Marysin’, „Palace” i na Montelupich. Do obozu trafił 20.VII. 1942r., w grupie 70 więźniów, w tym 24 nacjonalistów ukraińskich*. Miał numer - 49 745. †- 31 sierpnia 1942r.*Jednym z nich był młodszy brat Stefana Bandery-Wasyl, student zamieszkały w Krakowie .(„Myśl Polska”, wyd. internetowe, artykuł „Banderowcy w KL Auschwitz”, dr Adama Cyrana, bd.). 24.VII. 1942r., trafił do obozu jeszcze jeden Bandera- Ołeksandr. Uwięzienie braci - także Stefana, w KL Sachsenhausen, stanowiło represję wobec kół ukraińskich, które wbrew planom A. Hitlera ogłosiły niepodległość Ukrainy. Bracia Stefana Bandery zginęli w KL Auschwitz, a on sam z czasem został zwolniony i podjął współpracę z Niemcami.

031. Wacław Burdzanowski- zastępca naczelnika OSP Piaski k/Lublina. Aresztowany i osadzony w więzieniu na Zamku w Lublinie. Stąd wywieziony w zbiorowym transporcie do obozu. Znalazł się w nim 21.IV. 1941r. Otrzymał numer -16 239. †-28 października 1941r.

032. Gedali Bursztyn- członek OSP Zakroczym k/Nowego Dworu Mazowieckiego. Aresztowany w 1942r. podczas likwidacji zakroczymskiego środowiska żydowskiego w (maj, 12.XI.-12/20XII. 1942r.) i osadzony na Pawiaku. Stąd wywieziony do obozu. †, w 1943r

033. Władysław Bury- członek OSP Witryłów k/ Brzozowa. Aresztowany przez żandarmerię i osadzony w jej areszcie, w Brzozowie (czy był przetrzymywany w więzieniach policyjnych w Przemyślu, Rzeszowie, Tarnowie?). Nie wiemy, kiedy trafił do obozu koncentracyjnego. †?

034. Eugeniusz Capiga ( r. ur.- 1925r.) -członek OSP Włochy, wtedy k/Warszawy. Uczeń zawodu, czeladnik? Aresztowany za udział w przygotowaniach do powstania warszawskiego i umieszczony w Dulagu 121. Do obozu KZ/KL Auschwitz trafił- 17.IX. 1944r. Otrzymał numer- 197 389. Stąd wywieziony do KZ/KL Buchenwald w Niemczech. Tam †, w 1945r.

035. Feliks Capiga (r. ur.- 1895r.) - prawdopodobnie, ojciec Eugeniusza. Członek OSP Włochy, wtedy k/Warszawy. Aresztowany za udział w przygotowaniach do postania warszawskiego i osadzony w Dulagu 121. Do obozu trafił z Eugeniuszem. Miał numer- 197 390. Z KZ/KL Auschwitz wywieziony do KZ/ KL Buchenwald. Tamw 1945r.

036. Józef Chałubiński- członek OSP Kornica k/ Końskich. Działał w BCh. Aresztowany podczas akcji policji niemieckiej*- 16.IX. 1943r. Następnie poprzez więzienie w Radomiu, trafił do KZ/KL Auschwitz. Z tego obozu wywieziony został do KZ/KL Buchenwald.†? * Prawdopodobnie wskutek zdrady Polaków kolaborujących z okupantem, policja niemiecka i wspierający ją Kałmucy, własowcy, przeprowadziła pacyfikację tej wsi. Zatrzymano 23 osoby, z których 16, w tym 10 osób z Kornicy rozstrzelano. Dalszych 21 wywieziono do obozu.

037. Roman Chmielewski- członek OSP Stromiec k/Białobrzegów. Rolnik. Do obozu przywieziono go- 2. X. 1943r. Otrzymał wtedy numer więźniarski- 153 546. Potem, w ramach między obozowych przerzutów, wywieziono go do Buchenwaldu. Tam † -23 grudnia 1943r.

038. Jan Cipora- członek OSP Witryłów k/Brzozowa. Nie znamy okoliczności aresztowania i daty umieszczenia w obozie. Był prawdopodobnie więziony na Zamku w Rzeszowie.†?

039. Jan Chojecki- członek OSP Marki k/ Warszawy. Zapędzony do Dulagu 121. Stąd wywieziony? (11, 12.VIII., 5, 13 lub 16.IX.1944r.) do KZ/KL Auschwitz.†, w 1944r.

040. Ignacy Cyran- skarbnik zarządu OSP Kamieńsk/ Piotrkowa Trybunalskiego. Należał do AK. Nie wiemy, kiedy został aresztowany oraz umieszczony w obozie. †, w 1943r.

041. mgr Zdzisław Czajkowski-wiceprezes Oddziału ZSP RP w Radzyniu Podlaskim. Tam naczelnik rejonowy i naczelnik OSP Międzyrzec Podlaski. Farmaceuta. Aresztowany przez policję- 29 stycznia 1941r. W obozie miał numer -14 510. †-18 września 1941r.

042. Jan Czech-członek OSP Biała Krakowska (ob. cz. m. Bielsko-Biała). Nie znamy okoliczności aresztowania i daty osadzenia w obozie koncentracyjnym. †, w 1941r.

043. Ignacy Czerczak- członek OSP Kornica k/ Końskich. Aresztowany 16. IX. 1943r. i osadzony w obozie za działalność w BCh. Potem wywieziony do Buchenwaldu. Tam?

044. Henryk Czubek- członek OSP Ząbki k/Warszawy. Nie wiemy, kiedy go aresztowano osadzono w KZ/KL Auschwitz. Może miało to związek z wydarzeniami, w lecie 1944r. †?

045. Tadeusz Daniel- członek OSP Włochy, wtedy k/Warszawy. Za pomoc w przygotowaniach do powstania warszawskiego osadzony w Dulagu 121. W obozie od 17. IX. 1944r. Miał numer- 198 221. Potem wywieziony do KZ/KL Flossenbürg. Tam †, w 1945r.

046. Józef Dąbała- gospodarz OSP Wiązowna k/Warszawy. Współzałożyciel swej straży. Działał w ruchu oporu. Umieszczony w Dulagu 121. W KZ/KL Auschwitz od 17.IX. 1944r. Następnie wywieziony (ewakuacja) do obozu koncentracyjnego KZ/KL Buchenwald. Tam †?

047. Wincenty Dąbrowski- zastępca naczelnika OSP Skrzyszów k/Ropczyc. Działacz ludowy. Przed wojną wieziony za udział w chłopskim powstaniu w 1933r. Aresztowany przez Niemców w 1939r. Najpierw przetrzymywany na Zamku w Rzeszowie †- 17 lipca 1943r.

048. Zygmunt Dąbrowski- członek OSP Janowice Kościelne k/ Nidzicy. Wysiedlony na teren GG. Aresztowany za udzielanie pomocy partyzantom i osadzony w obozie w 1943r. †?

049. Marian Dębski- członek OSP Skarżysko (ob. cz. m. Skarżysko-Kamienna). Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i daty umieszczenia go w KZ/KL Auschwitz. † ?

050. Wiesław Dębski- członek OSP Włochy. Za udział w przygotowaniach do powstania warszawskiego, osadzony w Dulagu 121. W obozie od 17. IX. 1944r. Miał numer- 197 398. Następnie wywieziony (ewakuacja obozu) do KZ/KL Buchenwald*. Tam † , w 1945r.*Do podobozu KZ/KL Buchenwald w m. Wansleben am See odszedł dnia 27. X. 1944r. transport 301 więźniów KZ/KL Auschwitz. Kolejny złożony z 500 więźniów- 4. XII. 1944r.

051. kpr. Jan Dudek- WSO. Po aresztowaniu osadzony w więzieniu policyjnym na Pawiaku. Z tej warszawskiej katowni, dnia 24.VIII. 1943r. wywieziony został do obozu. W „jego” transporcie było 141 więźniarek i 875 więźniów. Miał numer- 138 829. †- 8 stycznia 1942r.

052. Jan Duranc- członek OSP Stromiec k/Białobrzegów. Rolnik. W obozie osadzony 2. X. 1943r. Otrzymał numer- 153 564. Następnie wywieziony do KZ/ KL Buchenwald. Tam †?

053.Aleksander Dusza- gospodarz OSP Bielszowice k/ Rudy Śląskiej (wtedy na terenie Rzeszy). Nie wiemy, kiedy go aresztowano i osadzono w KZ/KL Auschwitz.†, w 1940r.

054. Józef Działoński- prezes OSP Czartoryja k/Sieradza (podczas okupacji na terenie Okręgu Warty). Nie wiemy, za co i kiedy został aresztowany. Do obozu trafił w 1940r. †?

055. Stanisław Fabisiewicz- naczelnik OSP Brzózie k/Radomia. Nauczyciel i kierownik szkoły w Kozienicach. Nie wiemy, kiedy został umieszczony w obozie koncentracyjnym. †

056. Izaak Fajgenbaum- członek OSP Zakroczym k/Nowego Dworu Mazowieckiego. Aresztowany podczas likwidacji środowiska żydowskiego w Zakroczymiu*. Osadzony w więzieniu policyjnym na Pawiaku. Następnie wywieziony do KZ/KL Auschwitz. †, w 1942r. *Z likwidowanego zakroczymskiego getta, pierwszy transport ludności żydowskiej, wyprawiono do obozu koncentracyjnego, dnia 20.XI. 1942r. Ostatni- 12 lub 20. XII. 1942r.

057. Emil Ferfecki- członek OSP Grodziec k/ Cieszyna. Aresztowany i osadzony w siedzibie gestapo w Bielsku- 21.I. 1944r. Od następnego dnia w obozie †-rozstrzelany 22 lipca 1944r.

058. Kazimierz Florko-członek OSP Witryłów k/ Brzozowa. Nie znamy powodów aresztowania i daty umieszczenia tego strażaka-ochotnika, w obozie koncentracyjnym. †?

059. Josek Fogel- członek OSP Zakroczym. Aresztowany podczas likwidacji miejscowego środowiska żydowskiego i osadzony na Pawiaku. Czy stało się to w maju 1942r., kiedy przeprowadzono selekcję zakroczymskich Żydów. Być może też, że w okresie od 20.XI do 12/20.XII.1942r. Stąd wywieziony do obozu koncentracyjnego. †, w 1942r.

060. Michał Foremniak- członek OSP Buszkowice k/Sandomierza. Należał do BCh, ps. „Muzykant”. Aresztowany przez podczas pacyfikacji Buszkowic- 8. XII. 1943r. Osadzony w więzieniu na zamku w Sandomierzu, a następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego. †?

061. Stanisław Fornalski- członek OSP Węgleszyn k/ Jędrzejowa. Aresztowany za nie powiadomienie policji niemieckiej o zabraniu samochodu pożarniczego ze swej jednostki przez partyzantów. Osadzony w obozie 14.IX. 1943r. Miał numer- 150 331. †, w 1944r.

062. Jerzy Forszmanowicz- członek OSP Wawer, wtedy k/Warszawy. Nie znamy okoliczności aresztowania i daty osadzenia strażaka w obozie koncentracyjnym. †, w 1942r.

063. Dominik Furman- członek OSP Radcze k/Parczewa. Rolnik. Aresztowany 30.VII.1941r., a następnie wywieziony (ok. 4.IX.1941r. lub ok. 3 II.1942r.) do KZ/KL Auschwitz, gdzie otrzymał numer więźniarski-19 272. †-28 lub 29 października 1942r.

064. Stanisław Gałkiewicz- członek OSP Rzgów k/Łodzi. Nie znamy okoliczności aresztowania (czy był więziony w Radegast?) i daty osadzenia w obozie. †, w 1941r.

065. Józef Gapa- członek OSP Błeszno w Częstochowie. Początkowo osadzony w więzieniu policyjnym na Zawodziu w Częstochowie. Następnie wywieziony do KZ/KL Auschwitz lub w KZ/KL Gross-Rosen na Dolnym Śląsku. Być może najpierw trafił do obozu w Auschwitz, a następnie ewakuowany został do innego obozu koncentracyjnego- Gross-Rosen. †?

066. Bronisław Gawor- członek OSP Podstolice k/Krakowa. Więziony na Montelupich. Do KZ/KL Auschwitz mógł trafić w transporcie 65 więźniów- 18. VII. 1940r. †, w 1940r.

067. kpt. WSO, kpt. art. rez. WP Stanisław Gieysztor – komendant WSO. Od 1914r., kolejno: żołnierz 3 plutonu I Kompanii Kadrowej (ps. „Szachowski”, „Skoczek”), uczestnik walk z wojskami carskimi, wojny polsko-bolszewickiej, oficer 2 PA Legionów w Kielcach i 1 PA Najcięższej w Warszawie, naczelnik OSP w Janowie Lubelskim, komendant SP w 2 PA Polowej. Od 1935r. kierownik referatu wyszkoleniowego ZG ZSP RP. Odbył praktyki w WSO, Łódzkiej OSP, ZSP w Berlinie i Dreźnie. 1.I. 1939r. został komendantem WSO. Pod jego kierownictwem przygotowywano stolicę do obrony przed pożarami na wypadek wojny. We wrześniu 1939r. kierował Komendą Ośrodka Pożarniczego Obrony Warszawy. Uczestniczył w rozmowach z Niemcami nt. kształtu ochrony przeciwpożarowej w Generalnej Guberni. Należał do twórców SRO-„Skała”* i był jego II komendantem. Aresztowany i osadzony na Pawiaku 4. VI. 1940r. W obozie od 15.VIII. 1940r. †- 21 listopada 1940r. zakatowany przez Lageraltestera Josefa Wietschorka. Prochy St. Gieysztora spoczęły na Powązkach w Warszawie 23.XII. 1940r., w pierwszą rocznicę założenia SRO ‘Skała” *Organizacja Wojskowa, Strażacki Ruch Oporu „Skała” została założona 23.XII. 1939r. Skupiała polską zawodową i ochotniczą kadrę strażacką. Zajmowała się m. in. szkoleniem wojskowym, przygotowaniem do dywersji, sabotażu, udzielaniu pomocy rodzinom zmarłych strażaków lub osadzonych w obozach, melinowaniem osób ściganych przez Niemców, zacieraniem dowodów świadczących o celowych podpaleniach, wspieraniem organizacji podziemnych czy „umiejętnym” gaszeniem pożarów w obiektach należących do okupanta.

068. Edmund Gierat*- członek OSP Maków Podhalański. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Z pewnością przeszedł drogę męki, podobną do drogi innych członków swej OSP. Były na niej „Palace”, Montelupich, a może i Tarnów. †? *Do zakopiańskiego „Palace” trafił w 1944r. Edward Gierat z Makowa Podhalańskiego. Został on skazany na karę śmierci za, jak to określono-użyczanie kryjówek.

069. Eugeniusz Gisman*- członek OSP Maków Podhalański. Nie wiemy, w jakich okolicznościach został uwięziony i kiedy trafił do KZ/KL Auschwitz. †? *W zakopiańskim „Palace”, w tzw. ciemnicy, przetrzymywana była Helena Gisman z Makowa Podhalańskiego. Tamże trafiła Barbara Gisman, którą aresztowano 3.VII.1944r. Kim były obie bohaterskie niewiasty dla strażaka-ochotnika Eugeniusza Gismana?

070. Lucjan Gołębiewski- członek OSP Janowiec Kościelny k/ Nidzicy. Działał w ruchu oporu. Nie wiemy, kiedy został aresztowany i osadzony w obozie. †, w 1943r.

071. Jan Gontarczyk- członek OSP Rzeczniów k/Iłży. Nie znamy okoliczności aresztowania (czy on był więziony w Kielcach, Radomiu?) i daty osadzenia w obozie. †, w 1944r.

072. Mieczysław Grobelny- członek OSP Słomków Suchy k/Sieradza (wtedy w Okręgu Warty). Nie znamy okoliczności aresztowania i daty osadzenia w obozie. †, w 1942r.

073. Tomasz Grous- członek OSP Wąsewo k/Ostrów Mazowieckiej. W obozie miał numer- 129 958. Z tego obozu został wywieziony 6. VII. 1944r. do KZ/KL Flossenbürg. Tam † ?

074. Paweł Grudzień- członek OSP Zakrzew k/Radzynia Podlaskiego. Rolnik. Aresztowany w 1941r. i więziony na Zamku w Lublinie. Do obozu trafił 6. IV. 1941r. Po czym został wywieziony, w ramach przerzutów między obozowych do KZ/KL Oranienburg, Tam † ?

075. Edward Hakiel- członek zarządu OSP Wołomin k/Warszawy. Aresztowany w wyniku akcji wyłapywania głównie młodych mężczyzn-12.VIII. 1940r. i osadzony w koszarach SS przy ul. Podchorążych w Warszawie. Skąd wywieziony do obozu 14.VIII. 1940r. †?

076. Kazimierz Hempel, inż. górnik- członek OSP Wolica k/Chęcin w pow. jędrzejowskim. W KZ/KL Auschwitz od 30.VII. 1941r. Posiadał numer- 19 055. †-4 grudnia 1941r.

077. Jan Henik- członek OSP Płock. Nie znamy okoliczności i momentu aresztowania i daty umieszczenia w obozie koncentracyjnym. Czy był więziony na Pawiaku? †, w 1943r.

078. Wojciech Heydel- członek OSP Brzóza k/Kozienic. Ziemianin. Założyciel Kółka Rolniczego i Spółdzielni Mleczarskiej. Wspierał ruch oporu. Aresztowany w styczniu 1941r. Do obozu koncentracyjnego trafił- 25.II. 1941r. Miał numer- 10 568.†- 14 marca 1941r

079. Karol Holeksa- dowódca plutonu w OSP Dziedzice (ob. cz. m. Czechowice-Dziedzice). Aresztowany w listopadzie 1941r. i osadzony w obozie. Miał numer- 29 689. 4. VI. 1942r., w grupie 500 - wyselekcjonowanych, względnie zdrowych więźniów, wywieziony do KZ/ KL Gross-Rosen k/Strzegomia, gdzie otrzymał więźniarski numer- 2700. Tam †- 28 lipca 1942r.

080. Wiktor Idzikowski- członek OSP Piastów k/Warszawy. Nie wiemy, kiedy został osadzony w obozie. Czy miało to związek z powstaniem warszawskim?†, w 1944r

081. Andrzej Iskra- członek OSP Dankowice k /Jastrzębia Zdroju. Nie znamy okoliczności aresztowania strażaka-ochotnika i daty osadzenia w obozie koncentracyjnym. †, w 1943r.

082. Stanisław Iwaniak- członek OSP Zamość. Po aresztowaniu, uwięziony w Rotundzie Zamojskiej. Do obozu trafił 5. IV. 1941r. Miał numer- 12 168.†-25 lipca 1941r.

083. Stanisław Iwanicki- członek OSP Zamość. Po aresztowaniu więziony w Rotundzie Zamojskiej. W obozie od 5. IV. 1941r. Otrzymał w nim numer- 12 161. †-25 lipca 1941r.

084.Mieczysław Izart (Isart) - członek OSP Częstochowa. Nauczyciel muzyki. Aresztowany w nocy z 29 na 30.III.1940r. †, w KZ/KL Auschwitz lub KZ/KL Gross-Rosen.

085. Stanisław Jackowski-członek OSP Pniewo k/Wyszkowa. Nie znamy okoliczności aresztowania strażaka i daty osadzenia w obozie. Czy był więziony na Pawiaku? †, w 1944r.

086. Jerzy Janc- członek OSP Włochy wtedy k/Warszawy. Za udział w przygotowaniach do powstania warszawskiego, umieszczony w Dulagu 121. W obozie od 17.IX. 1944r. Miał numer - 197 511. Następnie wywieziony do KZ/KL Flossenbürg. † Tam, w 1944r.

087. Tomasz Janota- członek zarządu OSP Leśna k/Żywca. Aresztowany w lipcu 1944r. i osadzony w areszcie, w siedzibie gestapo w Bielsku. Następnie w obozie. †, w 1944r. 

088. Jan Jarosz- członek OSP Piaski k/Lublina. Należał do podziemnej organizacji „Unia”. Aresztowany 17. II. 1941r. W KZ/KL Auschwitz otrzymał numer- 14 840.†-19 maja 1941r.

089. kpt. WSO? Szymon Jaroszewski-Szef Sztabu Komendy WSO. W 1919r. na ochotnika wstąpił do WP. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. W pożarnictwie od 1921r., m. in. jako instruktor powiatowy w Radomsku, od 1926r.-inspektor Woj. Nowogródzkiego, a od 26.X. 1929r.- inspektor naczelny Głównego Związku Straży Pożarnych RP. W 1937r. powołał w Biurze ZG- Wydział Techniczny, dla spraw zawodowych straży pożarnych. Współzałożyciel SRO „Skała” i jej II szef sztabu. Aresztowany podczas akcji - AB i osadzony w więzieniu na Pawiaku w warszawie- 4. VI. 1940r. Do obozu koncentracyjnego został przywieziony- 15. VIII. 1940r. Miał numer-2821. †- w Bloku 28- izba chorych, dnia 25 czerwca 1942r.,

090. Bronisław Jarota-skarbnik OSP Jelonki, wtedy k/Warszawy. Więziony na Pawiaku. Do KZ/KL Auschwitz trafił 7. I. 1941r. Otrzymał numer więźniarski- 8094. † -4 lipca 1941r.

091. Marian Jaśkiewicz- członek OSP Błeszno w Częstochowie. Początkowo w więzieniu na Zawodziu w Częstochowie. †, zginął w KZ/KL Auschwitz lub KZ/KL Gross-Rosen?

092. kpt. poż. Klemens Jerka- instruktor powiatowy w Sandomierzu, od 1932r., a wcześniej w Mławie. Komendant SRO „Skała’ w Sandomierzu- ps. „Podkowa”. Działał w ZWZ i AK, jako kierownik referatu organizacyjnego Komendy Obwodu. Aresztowany przez gestapo 8. III. 1944r. i osadzony w więzieniu na Zamku w Sandomierzu. Wkrótce wywieziony do obozu. Skąd trafił do kolejnego- KZ/ KL Neuengamme. Otrzymał w nim nowy numer-47 975. Następnie umieszczony w obozie zewnętrznym w Hamburgu. Tam † - 26 lutego 1945r. K. Jerka walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W II RP, działał w ZHP, był radnym gminnym w Lubowidzu i powiatowym w Mławie oraz naczelnikiem OSP w Lubowidzu. Działał w Towarzystwie Rolniczym, Kółku Rolniczym, Kasie Stefczyka. Prowadził własny młyn i był sekretarzem Powiatowego Komitetu Przysposobienia Wojskowego i Wychowania Fizycznego oraz członkiem komisji rewizyjnej Polskiej Organizacji Wojskowej w Mławie.

093.Aleksander Jeż- członek OSP Radzyń Podlaski. Rolnik. W obozie od 13.V. 1942r. Otrzymał więźniarski numer- 35 154. W ramach przerzutów między obozami, 7.VII. 1942r. wywieziony do KZ/KL Mauthausen, gdzie † zginął, zmarł?, w 1942r.

094. Stanisław Jończyk- członek OSP Zagnańsk k/Kielc. Rolnik. W obozie od 2.X. 1943r. Miał numer- 154 063. Niebawem wywieziony do KZ/KL Buchenwald. †- 20 grudnia 1943r.

095. Jan Jop-członek OSP Piaski k/Lublina. Należał do organizacji podziemnej „Baony Śmierci”. Aresztowany i osadzony w więzieniu na Zamku w Lublinie- 17.II. 1941r. Następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego. Otrzymał numer- 14 824. †-14 listopada 1941r

096. Józef Jurek*- członek OSP Maków Podhalański. Przetrzymywany w „Palace”. Za udostępnianie partyzantom kryjówek skazany na wiosnę na karę śmierci. Czy uniknął rozstrzelania i trafił do obozu koncentracyjnego? Czy był więziony na Montelupich? * W „Palace” i na Montelupich więziony był Edward Jurek z Makowa Podhalańskiego. Za podobny czyn skazany został on wiosną 1944r., na karę śmierci. Z kolei Stanisław Jurek, wieziony był, w „Palace” za działalność partyzancką od września 1944r. Kim byli dla siebie?

097. Klemens Kaczorowski- współzałożyciel i prezes OSP Brwilino k/Płocka. Rolnik. Poseł na Sejm. Polityk BBWR i OZN. Działacz kółek rolniczych, samorządowiec i ławnik sądowy. Po aresztowaniu 7.IV. 1940r. osadzony w areszcie w Płocku, Następnie wywieziony do KZ/KL Dachau k/Monachium. W kwietniu 1942r. przewieziony do KZ/KL Auschwitz. Miał numer- 6940 (powtórzony po zmarłym więźniu).†- rozstrzelany 19 czerwca 1942r. Przy kościele w Brwilinie Górnym znajduję się symboliczny grób K. Kaczorowskiego.

098. Marian Kalisz- członek OSP Łużna k/Gorlic. Należał do ZWZ. Aresztowany w kwietniu 1941r. W Auschwitz- od 30. III. 1942r. Miał numer-27 488. †-3 listopada 1942r.

099. Czesław Kałuszyński- członek OSP Radzyń Podlaski. Aresztowany w zimie 1942r. i osadzony w więzieniu policyjnym na Zamku w Lublinie. Stamtąd wywieziony do obozu.†?

100. Piotr Kałuża- członek OSP Szpudrowo k/Tczewa. Wysiedlony przez Niemców do GG. Osadzony w KZ/KL Stutthof niedaleko Nowego Dworu Gdańskiego, a następnie wywieziony do Prawdopodobnie z GG powrócił nielegalnie do rodzinnych stron. †, w marcu 1942r.

101. Jerok Kania- członek Jasionówka k/Knyszyna. Nie znamy okoliczności aresztowania i daty osadzenia w obozie. Czy był więziony na Pawiaku w Warszawie? †, w 1943r.

102. Wincenty Kapkowski-Przyrów k/Częstochowy. Aresztowany w 1941r. i umieszczony w więzieniu na Zawodziu w Częstochowie. Następnie wywieziony do obozu. †, w 1943r.

103. Franciszek Karaś-członek OSP Dziemierz k/Rybnika. W obozie koncentracyjnym przebywał od 18. XII. 1940r. Oznaczony był numerem- 7526. †-2 sierpnia 1941r.

104 Edward Karasiewicz- członek OSP Włochy wtedy k/Warszawy. Aresztowany za udział w przygotowaniach do powstania warszawskiego i umieszczony w Dulagu 121. Wywieziony do obozu 17.IX. 1944r. Miał numer- 197628. Potem trafił do Buchenwaldu. Tam †, w 1945r

105. Julian Kata-naczelnik OSP Nisko. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia tego strażaka w obozie. Czy był więziony, w Tarnowie lub na Zamku w Rzeszowie? †

106. Jan Kazimierczak- OSP Lipno k/Kraśnika. Aresztowany w zimie 1942r. †?

107. Aleksander Kazimierski- członek OSP Leszno wtedy k/Warszawy. Osadzony na Pawiaku. Stąd, 6. I. 1941r. wywieziono go w transporcie* 505 więźniów do KZ/KL Auschwitz. W obozie koncentracyjnym od 7.I. 1941r. Miał numer  8241. †, w 1941r. W transporcie byli m. in. Norbert Barlicki- b. minister robót publicznych i spraw wewnętrznych oraz Julian Niepokojczycki- dyrektor Tramwajów Warszawskich.

108. Antoni Kempisty- członek OSP Ostrów Mazowiecka. Cieśla. W 1941r. osadzony w areszcie policyjnym w Ostrowi Mazowieckiej, a następnie na Pawiaku. W transporcie 75 więźniów, trafił do obozu koncentracyjnego- 15 IX.1942r. † -3 listopada 1942r.

109. Józef Kempisty*- członek OSP Wąsewo k/Ostrowi Mazowieckiej. Należał do ZWZ –ps. „Biały”. Po aresztowaniu więziony w areszcie policyjnym w Ostrowi Mazowieckiej, a następnie w wiezieniu na Pawiaku. Do obozu trafił - 28.V. 1941r. †-zginął 4 listopada 1942r. * W transporcie do obozu koncentracyjnego wraz z Józefem Kempistym byli jeszcze: Czesław Kempisty i Zygmunt Kempisty. Kim byli wobec siebie - braćmi, kuzynami?

110. Wacław Kiecana- członek OSP Chomęciska Duże k/Zamościa. Działał w ruchu oporu (prawdopodobnie w Straży Chłopskiej (Chłostra), poprzedniczce BCh. †, w 1941r.

111. Władysław Kieloch- członek OSP Dziedzice (ob. cz. m. Czechowice-Dziedzice). Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie koncentracyjnym. †, w 1943r.

112. Józef Kien*- członek OSP Maków Podhalański. Nie znamy okoliczności aresztowania i daty osadzenia w obozie. Z pewnością więziony był w „Palace” i na Montelupich. †?*W zakopiańskim „Palace” więziona była Józefa Kien- dyrektorka szkoły zawodowej w Makowie Podhalańskim, którą aresztowano 3. VII. 1944r. podczas wielkiej akcji gestapo przeciwko podziemiu, na terenie całego Podhala. Kim była dla Józefa Kiena?

113. Jan Kiryk- członek OSP Horodyszcze k/Białej Podlaskiej. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka-ochotnika i daty umieszczenia w obozie koncentracyjnym.†?

114. Stanisław Klimkowicz- członek OSP Horodyszcze k/Białej Podlaskiej. W obozie koncentracyjnym znalazł się 6.IV.II. 1941r. Otrzymał numer-14 409.†- 27 sierpnia 1941r.

115. Tadeusz Klocek-prezes zarządu OSP Nisko. Nie znamy okoliczności aresztowania i daty osadzenia w KZ/KL Auschwitz. Czy był więziony na Zamku w Rzeszowie? †, w 1941r.

116. Andrzej Klojka-naczelnik OSP Dzianisz k/Zakopanego. Działał w ruchu oporu. Po aresztowaniu i osadzeniu w „Palace”- na wiosnę 1942r. wywieziony do obozu.†?

117. Mieczysław Kłobukowski- członek OSP Wąsewo k/Ostrowi Mazowieckiej. Nie znamy okoliczności aresztowania i daty osadzenia w obozie koncentracyjnym. †-27 września 1944r.

118. Jan Kmita- członek OSP Radzice k/Opoczna. Rolnik. Należał do miejscowej placówki AK. Do obozu koncentracyjnego trafił 20.II. 1942r. Miał numer-26 353. †-17 marca 1942r.

119. Jan Kochalski- członek OSP Piaski k/Lublina. Działał w organizacji-„Baony Śmierci”. Więziony na Zamku w Lublinie. W obozie miał numer-14 825. †-22 września 1941r.

120. Marian Kobiałko- naczelnik OSP Jedlnia Letnisko k/Radomia. Aresztowany i osadzony w Radomiu- dnia 21. I. 1941r. Niebawem trafił do obozu. †-zginął 20 kwietnia 1942r.

121. Stanisław Koczkodaj- członek OSP Branica k/ Radzynia Podlaskiego. Aresztowany w 1941r. i osadzony na Zamku w Lublinie. Potem wywieziony do obozu.†, w 1941r. lub 1943r.

122. Stanisław Kohut- członek OSP Rymanów k/Krosna. Murarz. Działał w podziemiu. W obozie od 26. III. 1942r. Miał numer- 27 247. †-23 czerwca 1942r. lub w 1943r.

123. dr fil. i teolog. Rajmund Maksymilian Maria Kolbe- franciszkanin. Pomysłodawca utworzenia zakonnej OSP w Niepokalanowie k/Sochaczewa. Aresztowany 17.II. 1941r. i osadzony na Pawiaku. W KZ/KL Auschwitz- od 29.V. 1941. Miał numer więźniarski- 16 670. Po tym jak zgodził się oddać swe życie za innego więźnia-Franciszka Gajowniczka, umieszczony w celi głodowej. Tam uśmiercony zastrzykiem fenolu. †-14 sierpnia 1941r

124. Wacław Kołodziejski- zastępca naczelnika OSP Borowiczki k/Płocka. Nie znamy okoliczności aresztowania strażaka i daty osadzenia w obozie koncentracyjnym. †, w 1942r.

125. str. Michał Kołopolewski- kierowca V Oddziału Łódzkiej OSP. Działał w podziemiu. Z tego powodu został aresztowany i osadzony w policyjnym więzieniu Radegast-27. VIII.1942r. Następnie wywieziony transportem kolejowym do KZ/KL Auschwitz †- 2 marca 1943r.

126. Tadeusz Kopczyński- członek OSP Osięciny k/Brześcia Kujawskiego. Prawdopodobnie wysiedlony do GG. Aresztowany przypadkowo podczas łapanki w Warszawie- w 1940r. Następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego. Czy był więziony na Pawiaku? †?

127. Władysław Korzeb- członek OSP Malinowo Nowe k/Ostrowi Mazowieckiej. Działał w podziemiu. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. † -2 czerwca1941r.

128. Józef Koseła (r.ur.-1900) - członek OSP Sandomierz. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Z pewnością, był więziony na Zamku w Sandomierzu. † ?

129. Roman Koseła* (r. ur.-1896) -członek zarządu OSP Sandomierz. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie koncentracyjnym. Z pewnością był więziony, w miejscowym areszcie policyjnym i w więzieniu policyjnym na Zamku w Sandomierzu. †?* Kim byli wobec siebie Józef Koseła i Roman Koseła ?-braćmi, kuzynami

130. Mieczysław Kostecki- członek OSP Piastów k/Warszawy, Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia tego strażaka-ochotnika, w obozie koncentracyjnym.† w 1944r.

131. Jan Koszowski- członek OSP Piaski k/ Lublina. Aresztowany we wrześniu 1939r. Wieziony na Zamku w Lublinie. W obozie KZ/KL Auschwitz został osadzony na przełomie kwietnia i maja 1941r. Miał numer więźniarski- 14 075. †-23 listopada 1941r.

132. Kazimierz Kotowski (w „Księdze…”-jako Kotawski) członek OSP Sandomierz. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie koncentracyjnym. † -20 lipca 1942r.

133. Florentyn Kotliński- członek OSP Piaski k/Lublina. Nauczyciel, kierownik szkoły, sekretarz gminy Piaski oraz działacz LOPP, PCK i ZNP. Osadzony na Zamku w Lublinie 12.II. 1941r. W obozie od przełomu kwietnia i maja 1941r. Miał numer 14 132.†, w 1941r.

134. Stefan Kowalski- członek OSP Włochy, wtedy k/Warszawy. Ślusarz. Więziony na Pawiaku. W obozie- od 24.VII. 1941r. Otrzymał numer- 18 468. †- 26 sierpnia 1942r.

135. Tadeusz Kowalski*- członek OSP Zakładów Lampowych „Philips”, w Warszawie. Osadzony na Pawiaku, skąd w grupie 1021 więźniów został wywieziony do obozu. 7.IV. 1941r. został wpisany na listę więźniów. Miał numer pomiędzy 12 352- 13 691. †, w 1942r.*Kim dla niego była Stanisława Kowalska z tej samej zakładowej straży pożarnej?

136. Franciszek Kowalczyk- członek OSP Dobczyce k/Krakowa. Szewc. Działał w ruchu oporu. W obozie koncentracyjnym znalazł się 20.VI. 1940r. †-27 listopada 1942r.

137. Jan Kowalczyk- dowódca sekcji w OSP Bieliny k/ Kielc. Aresztowany przez żandarmerię. Do obozu koncentracyjnego wysłany -23.V.1941r.. † - 23 kwietnia 1942r.

138. Leon Kozioł- członek OSP Nowy Dwór Mazowiecki. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie koncentracyjnym. Pewnie trafił przez Pawiak. † w 1941r,

139. str. Stanisław Kozłowski- WSO. Aresztowany, w ramach akcji-AB i osadzony na Pawiaku, 4.VI. 1940r. W KZ/KL Auschwitz przebywał od 15.VIII. 1940r. † - 6 lutego 1941r.

140.Ludwik Król-członek zarządu OSP Zbytków k/Skoczowa. Nie wiemy, kiedy go z powodu działalności podziemnej aresztowano i osadzono na gestapo w Bielsku. Nie wiemy też, kiedy ten strażak został wywieziony do obozu koncentracyjnego. †, w 1944r.

141. str. Ludwik Królikowski- WSO. Osadzony podczas akcji A-B,w więzieniu na Pawiaku- 4.VI. 1940r. W obozie koncentracyjnym- od 15.VIII. 1940r. Potem, w ramach przerzutów miedzy obozowych, trafił do KZ/KL Neuengamme. Tam-27 czerwca 1941r.

142. st. sierż. Stanisław Kruk „Wacek”- WSO. Działacz PPS w WSO i Pracowniczego Komitetu Samopomocy Społecznej Pracowników Miejskich. Dowódca plutonu Milicji PPS w Oddziale III WSO. Osadzony, w ramach akcji AB, w więzieniu na Pawiaku, 4 czerwca 1940r. W obozie koncentracyjnym, w Auschwitz od 15.VIII. 1940r. † - zginął 8 grudnia 1940r.

143. Stefan Kruk- członek OSP Kroczów Mniejszy k/Zwolenia. Rolnik. Po aresztowaniu, osadzony w areszcie żandarmerii w Zwoleniu. Potem przeniesiony do więzienia policyjnego w Radomiu. W obozie koncentracyjnym- od 12 lutego 1943r. †-zginął 9 marca 1943r.

144.Bolesław Krysiński-członek OSP Częstochowa. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie koncentracyjnym. Z pewnością więziony był na Zawodziu. †

145 Stanisław Krysiński- członek OSP Zakładów Lampowych „Philips”. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie koncentracyjnym. †, w 1942r.

146. Antoni Krzysiak- naczelnik OSP Dobczyce k/Krakowa. Aresztowany za udział w ruchu oporu. Osadzony na Montelupich 2.XI. 1942r. Potem trafił do obozu. †-20 lutego 1943r.

147. Jan Kubik- członek OSP Maków Podhalański. Na wiosnę 1944r. skazany na karę śmierci za posiadanie broni. Przetrzymywany w zakopiańskim „Palace”. Być może przebywał też w więzieniu na Montelupich. Prawdopodobnie trafił do obozu koncentracyjnego †

148. Czesław Kuczmierski- członek OSP Sandomierz. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Z pewnością przebywał w więzieniu na Zamku w Sandomierzu.†?

149. Franciszek Kulma- członek OSP Dobczyce k/Krakowa. Inspektor policji miejskiej. Aresztowany i osadzony na Montelupich w Krakowie, skąd wywieziony do obozu. †?

150. Bolesław Kulon- członek OSP Dydynia k/Brzozowa. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w KZ/KL Auschwitz. Był więziony na Zamku w Rzeszowie. †?

151. Józef Kupiec- członek zarządu OSP Poronin. Kucharz. W maju 1939r., został członkiem głęboko zakonspirowanej grupy dywersyjnej Oddziału II Sztabu Głównego WP. Poza nim do grupy weszli tylko jego bracia: Karol-komendant grupy, Bolesław, Jan i Władysław. Grupa braci oraz kilka innych, prowadzić miała rozpoznanie wojsk niemieckich na Słowacji oraz działać na tyłach armii niemieckiej, podczas agresji na Polskę. Od jesieni 1939r. z braćmi prowadził, jako przewodnik polskich żołnierzy, udających się do tworzącej się armii polskiej we Francji. W nocy z 17 na 18. I. 1940r., prawdopodobnie wskutek donosu, został z Janem (m. in. więzień Auschwitz-nr 790, przeżył wojnę), Władysławem (m. in. więzień Auschwitz-nr 793, przeżył obóz), Karolem (m. in. więzień Auschwitz-nr 794, zabity fenolem), Bolesławem (m. in. więzień Auschwitz- nr 792, † w „Palace”) i Antonim (m. in. więzień Auschwitz- nr 5908, przeżył obóz) osadzony w „Palace”. 10.V. 1940r. wywieziony na Montelupich, gdzie jeszcze tego miesiąca, sąd specjalny wymierzył mu karę dożywotniego obozu koncentracyjnego za przeprowadzanie Polaków za granicę. Niebawem, bo 20.VI. 1940r., w transporcie 313 więźniów- w tym 4 swoich braci (piąty- Władysław- z czasem do nich dołączył), trafił do Auschwitz. W obozie J. Kupiec otrzymał numer-791- najniższy spośród strażaków. Tutaj znalazł się w obozowej stolarni m. in. z Ksawerym Dunikowskim (nr-774) i Bronisławem Czechem (nr-349). Fachowym kierownikiem stolarni, był Władysław Kupiec. W marcu, bracia Kupcowie zostali zaprzysiężeni na członków Związku Organizacji Wojskowej- obozowego ruchu oporu. Przysięgi odbierał rotmistrz Witold Pilecki (nr-4859), który pracował z nimi w stolarni. Słynny oficer sam i poprzez członków organizacji zbierał informacje, analizował je i sporządzał raporty na temat tego co działo się w obozie. Następnie przemycano je na zewnątrz- w tym do Warszawy, w skrytkach figur świątków rzeźbionych przez Bolesława Kupca. Józef Kupiec pracował w stolarni do 14 września, by nazajutrz trafić do komanda przy stawach rybnych, w Harmężach. 30.IX. 1941r. wrócono go na Montelupich, a 31.X. 1941r. zakopiańskie gestapo przywiozło go ponownie do „Palace”. Miało to związek ze sprawą Antoniego Sucheckiego (trafił w pierwszym transporcie z Tarnowa, rozstrzelany w obozie 25.VI.1942r.) - komendanta komórki Organizacji Orła Białego w Zakopanem. Czy J. Kupiec należał do tej organizacji? Na początku kwietnia 1942r. Kupca osadzono w Tarnowie. 30. I. 1943r., został ponownie przewieziony do Auschwitz. Ciągłe przerzucanie strażaka wynikało z prowadzonych przeciwko niemu, jego braciom oraz ludziom podziemia na Podhalu szeregu śledztw. Nie trzeba wyjaśniać, że w każdym z tych miejsc, był torturowany, bity, maltretowany, poniżany, głodzony. Zarzucano mu posiadanie broni, przynależność i działalność w zorganizowanym ruchu oporu. Z KZ/KL Auschwitz wywieziono go do KZ/KL Mauthausen na terenie Austrii. Stać się to mogło: 12, 13.IV.*, 6.XI. 1943r. albo w styczniu 1945r. Stąd, został w marcu 1945r., ewakuowany do KZ/KL Neuengamme? Następnie przerzucono go do Lubeki, gdzie 26.IV. 1945r. trafił do obozu na statku „Cap Arcona”. Zginął- 3 lub 5 maja 1945r. po tym jak samoloty alianckie zatopiły statek stojący w porcie.* W transporcie tym, był kuzyn mojej Matki- zawodowy podoficer nowosądeckiej zawodowej Miejskiej Straży Pożarnej- Jan Fulara (w KZ/KL Auschwitz od 19 I.1943r., numer więźniarski 29 633), który więzienną (Nowy Sącz i Tarnów) i obozową gehennę przeżył, a po wojnie mieszkał w Dziećmorowicach k/Wałbrzycha. Działał niezwykle aktywnie w ochotniczym pożarnictwie na Ziemi Wałbrzyskiej. Zmarł, przedwcześnie, w wieku 58 lat, w 1961r.

152.st. sierż. Stefan Kurzynoga – WSO. Podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939r., dowódca samodzielnej sekcji gaśniczej/ starszy podoficer dzielnicy Warszawa-Północ. Osadzony w więzieniu na Pawiaku, w ramach akcji specjalnej- AB, 4.VI. 1940r. W obozie koncentracyjnym, od 15. VII. 1940r. Miał numer - 3102. †- 21 lub 28 października 1942r.

153. por. poż. Miron Kuszczak- oficer od 1933r., naczelnik Okręgu V Małopolskiego Związku Straży Pożarnych, w l. 1929-1933- naczelnik Przemysłowej Straży Pożarnej „Sanowag” i Podhalańskiej OSP Sanok, a w l 1934- 1937- instruktor powiatowy w Sanoku. Aresztowany przez gestapo w Sanoku (czy był więziony potem w Rzeszowie, Tarnowie?). W obozie koncentracyjnym osadzony- 6.XI. 1941r. Miał numer- 22 481. †-21 listopada 1941r.

154.Stanisław Kuś- członek OSP Włostowice k/Lublina. Aresztowany przez żandarmerię podczas pełnienia obowiązkowego dyżuru w remizie- 18.XI. 1942r. Umieszczony w więzieniu na Zamku w Lublinie, a następnie wywieziony do obozu. †, w 1943r.

155.dr n. med. Mikołaj Kwaśniewski- płk rez. WP, w l. 1929-1937- przewodniczący Rady Okręgu Wojewódzkiego Krakowskiego ZSP RP, wicemarszałek Senatu, wojewoda: tarnopolski, krakowski i poznański. Działacz BBWR i OZN. Podczas I wojny światowej żołnierz armii rosyjskiej, a następnie w Legionach Polskich. Współorganizator Stronnictwa Demokratycznego, a podczas niemieckiej okupacji przewodniczący jego podziemnej struktury w stolicy GG- Krakowie. Aresztowany 18.I. 1941r., lub 11/ 13 II.1941r. i osadzony w więzieniu na Montelupich. Stąd trafił do obozu koncentracyjnego -21.II.. †, w 1941r.

156. Czesław Kwieciński- naczelnik OSP Osiny k/Radomia. Aresztowany 11 czerwca 1941r. i umieszczony w więzieniu policyjnym w Radomiu. Następnie wywieziony do obozu.†?

157. Zygmunt Lange- prezes zarządu OSP Cechówka k/ Warszawy. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Pewnie więziony był na Pawiaku. †, w 1940r,

158. Stefan Langowski- członek OSP Sokołów Podlaski. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym. †, w 1943r.

159.str. Lucjan Lejk (Leik) -WSO. Aresztowany w ramach akcji-AB i osadzony na Pawiaku- 4.VI. 1940r. W obozie koncentracyjnym od 15.VIII. 1940r. †- 4 lutego 1941r.

160. Stanisław Lesiński- członek OSP Wilanów. Cieśla. Osadzony Pawiaku. Do obozu wywieziony 15.X. 1941r. w grupie 108 więźniów. Otrzymał numer-21 720. †, w 1945r.

161. Bolesław Lewczuk- członek OSP Hruszew k/Łosic, członek ZMW „Wici”. Rolnik. Wywieziony do KZ/KL Auschwitz, 16.VII. 1942r. z bratem Kazimierzem. †, w 1942r.

162. Kazimierz Lewczuk- członek OSP Hruszew k/ Łosic, członek ZMW „Wici”, wywieziony do obozu z bratem Bolesławem, 16.VII. 1942r. †- 23 grudnia 1943r.

163. Urban Lewicki- członek OSP Dyrekcji Tramwajów Miejskich (inna nazwa-OSP Miejskich Zakładów Komunikacyjnych. Oddział Warsztaty Wagonowe) w Warszawie. Osadzony na Pawiaku, w wyniku akcji przeciwko członkom ruchu oporu, w nocy z 12 na 13. I. 1941r. To zaplanowane działanie objęło ok. 200 osób, w tym ok. 50 tramwajarzy. 31.I.1941r., w grupie 593 więźniów, wywieziony do obozu koncentracyjnego. † w 1944r.

164. Józef Lis (ur w 1895r.) - członek OSP Starce k/Sieradza. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym. † w 1940r.

165. Stanisław Lis* (ur. w 1913r.) - członek OSP Starce k/Sieradza. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym. †, w 1940r. * Kim byli ci strażacy-ochotnicy dla siebie- braćmi, kuzynami ?

166. Józef Luchciński- członek OSP Grabów nad Pilicą. Należał do BCh. †, w 1943r.

167. Stanisław Ludwiczak- członek OSP Łaznów k/Tomaszowa Mazowieckiego.  Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie. †, w 1944r.

168. Stanisław Łabędź- członek OSP Maków Podhalański. Osadzony w obozie 27.XII. 1941r. Na pewno wieziony był w „Palace” Miał numer - 25 065. †-15 października 1942r.

169.Władysław Łoza- członek OSP Gdeszyn* k/Zamościa. Aresztowanie mogło nastąpić 16.IX.1943r. podczas pacyfikacji wsi przez hitlerowców. Następnie trafił do więzienia w Rotundzie w Zamościu, po czym wywieziono go do obozu koncentracyjnego. †*Ofiarę mieszkańców tej wsi, w tym strażaków OSP Gdeszyn, upamiętnia dziś pomnik.

170. Wojciech Łubisz- członek OSP Dobroń k/Pabianic. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Czy był więziony w Radegast? †, w 1941r.

171. Ludwik Łuczak- zastępca naczelnika OSP Jacewo k/Inowrocławia. Wysiedlony na teren GG. Aresztowany 15.VIII. 1940r. w Chełmie (Lubelskie). †-6 listopada 1941r.

172. ppłk poż? Jan Łuczyński- Rozpoczynał służbę w Związku Floriańskim. Do wybuchu wojny był kolejno: instruktorem powiatowym w Puławach, Krasnymstawie, zastępcą inspektora wojewódzkiego w Lublinie, inspektorem wojewódzkim w Lublinie i Brześciu n/Bugiem. Aresztowany w Lublinie i osadzony w więzieniu na Zamku. W obozie od 6.IV. 1941r. Miał numer więźniarski- 14 511. †- rozstrzelany-28 października 1942r.?

173. Stanisław Łyś*- naczelnik OSP Mokre k/Zamościa. Rolnik i stolarz. Początkowo więziony w Rotundzie w Zamościu. Aresztowanie miało związek z akcją wysiedlania ludności polskiej z Zamojszczyzny. Osadzony w obozie 13.II. 1943r. †, w 1943r. * W czasie wojny zginęli należący do tej straży: Czesław Łyś (ur. w 1917r.)-zamordowany przez gestapo w 1942r.,Jakub Łyś (ur. w 1892r.)- podczas bombardowania Berlina w 1944r. i Seweryn Łyś (ur. w 1914r.)-podczas kampanii wrześniowej 1939r. Kim byli wobec siebie?

174. Zdzisław Maj- członek OSP Radzyń Podlaski. Aresztowany za działalność podziemną wobec niemieckiego, hitlerowskiego okupanta, w 1942r. i osadzony na Zamku w Lublinie. †

175. Jan Majewski- członek zarządu OSP Piwniczna k/Krynicy. Wtedy na szlaku przerzutowym żołnierzy polskich na zachód Europy. Policjant i urzędnik. Działał w ruchu oporu. Aresztowany w 1941r. i osadzony w Tarnowie lub na Montelupich. W KZ/KL Auschwitz od 25. VII. 1941r. Otrzymał numer więźniarski-18 715. †-10 lutego 1942r.

176. Stanisław Malesa-sekretarz zarządu OSP Radziwie (ob. cz. m. Płock). Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie koncentracyjnym. †, w 1942r.

177. Piotr Małek- naczelnik OSP Poskwitów k/Krakowa. Aresztowany przez hitlerowców w 1941r. Przetrzymywany w więzieniu policyjnym na Montelupich. †-13 lutego 1942r.

178.Stanisław Markowski- członek OSP Włochy, wtedy k/Warszawy. Piekarz. Aresztowany za udział w przygotowaniach do powstania warszawskiego i osadzony w Dulagu 121. W obozie koncentracyjnym, od 17.IX. 1944r. Otrzymał numer -197 705. Następnie wywieziony do KZ/KL Buchenwald-w ramach ewakuacji obozu, którą zapoczątkował 29.IX. 1944r., transport 1500 więźniów –Polaków i Rosjan. †?

179. Wincenty Marzec- członek OSP Samborzec k/Tarnobrzega. Rolnik. Do obozu trafił w transporcie radomskim, 20.XI. 1941r. Otrzymał numer- 22 968. †-15 czerwca 1942r.

180. Józef Mastyna- członek OSP Wiśniówka k/ Kielc. Nie znamy okoliczności aresztowania strażaka i daty umieszczenia, w obozie koncentracyjnym. †- w styczniu 1942r.

181. Jan Masztanowicz- członek OSP Łowicz. Nauczyciel. Działał w ZWZ. Osadzony w więzieniu policyjnym na Pawiaku. Do obozu koncentracyjnego trafił w transporcie 304 więźniów, dnia 29. V. 1941r. Otrzymał numer więźniarski -16 838. †-18 marca 1942r.

182. Jan Mazgaj- naczelnik OSP Kalwaria Zebrzydowska k/ Wadowic. Z powodu prowadzenia działalności przeciwko okupantowi, aresztowany przez miejscową żandarmerię i osadzony w jej areszcie. Do obozu koncentracyjnego, został przewieziony z więzienia na Montelupich –dnia 27. XII. 1941r. Miał numer więźniarski- 250 073. †-12 kwietnia 1942r.

183.Edmund Mazur- członek OSP Nielisz k/ Zamościa. Aresztowany 4.XII. 1940r. W obozie koncentracyjnym od 30.VII. 1941r. †, 2 grudnia 1941r. lub w maju 1944r.

184. Edward Mazur- członek OSP Grabówka k/Brzozowa. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie. Był więziony na Zamku w Rzeszowie. †

185. Kazimierz Meres- prezes zarządu OSP Brzezinka* k/Oświęcimia. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Miał numer-64 011. † -22 lipca 1942r.* Po wysiedleniu mieszkańców tej wsi, na jej terenie powstał obóz Auschwitz-Birkenau, a w urządzono szpital dla obozowych psów. Wyposażenie straży przejęto na potrzeby obozu.

186. Edward Mękal- członek OSP Bondyrz k/Zamościa. Należał do BCh. Początkowo osadzony był w Rotundzie w Zamościu. W obozie od 22. IX. 1942r. Miał numer - 64 911. †?  

187. Jan Michałowski s Piotra- członek OSP Styszyniec k/Białej Podlaskiej. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie koncentracyjnym. †-9 września 1942r.

188. Marian Michałowski s. Pawła- członek OSP Styszyniec k/Białej Podlaskiej. Nie znamy okoliczności aresztowania i daty umieszczenia w obozie. † - 9 września 1942r.

189. Piotr Michel- członek OSP Sitaniec k/Zamościa. Kowal. Działał w ruchu oporu. Aresztowany przez żandarmerię. Więziony był w Rotundzie w Zamościu. Do obozu został przywieziony 6. IV. 1941r. Otrzymał numer więźniarski -14 456. †, w 1941r.

190. Karol Mikołajczyk- naczelnik OSP Skierniewice. Do obozu trafił, transporcie złożonym z 805 więźniów- głównie Pawiaka, dnia 5.X.1943r. Miał numer-156 327.†?  

191.Wincenty Mikołajczyk-członek OSP Jacewo k/ Inowrocławia. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym. †, w 1941r.

192.str. Paweł Mikołajewski-WSO. Za ofiarną służbę podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939r., uhonorowany Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Aresztowany i osadzony na Pawiaku, 4.VI. 1940r. W obozie od 15.VIII. 1940r. †- 3 grudnia 1940r.

193. Jan Miksa- członek OSP Łaznów k/Tomaszowa Mazowieckiego. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie. † -26 marca 1943r.

194. Lejzor Mirabel- członek OSP Zakroczym k/Nowego Dworu Mazowieckiego. Podzielił los Izaaka Fajgenbauna i Joska Fogela. Czy był więziony na Pawiaku? †, w 1942r.

195.Władysław Mirkiewicz- naczelnik OSP Przeworsk. Technik budowlany. Członek Chóru Męskiego „Echo” w Przeworsku. Po aresztowaniu, osadzony w więzieniu w Rzeszowie. Stąd trafił do obozu 18. XII. 1941r. Otrzymał numer- 24 666. † -25 maja 1942r.

196. Jan Mironiuk- członek OSP Hruszew k/Łosic. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym. †, w 1941r.

197. Adam Miśkowiec- członek OSP Maków Podhalański. Więziony w zakopiańskim „Palace”. Do obozu trafił 27.III. 1942r. i otrzymał numer-27 339. † -13 czerwca 1942r.

198.Józef Modlich- sekretarz zarządu OSP Szczawnica. Krawiec. Uczestnik III powstania śląskiego*. Działał w ruchu oporu i był kurierem na Węgry. Aresztowany na początku 1941r. W obozie koncentracyjnym od 25.II. 1941r. †, w sierpniu 1942r.* W kompanii, baterii „zakopiańczyków”, którą dowodził por. art. Jerzy Lgocki, późniejszy Kierownik Techniczny Pożarnictwa w GG i komendant główny SRO „Skała”.

199. Eugeniusz Morawski-członek OSP Ostrów Mazowiecka oraz członek Harcerskiego Oddziału Pożarniczego przy tej straży. Działał w ZWZ i uczestniczył w tajnym nauczaniu. Wywieziony z Pawiaka w grupie 304 więźniów. W obozie od 29.V.1941r. Otrzymał numer pomiędzy 16 644 do 16 830 lub 16 832 do 16 948. †-25 grudnia 1941r

200. Alojzy Mrozek-prezes zarządu OSP Dziemierz k/Rybnika. Nie znamy okoliczności aresztowania strażaka i osadzenia go w KZ/KL Auschwitz. †-18 czerwca 1941r.

201. por. poż. Wacław Mścichowski – WSO. Podczas obrony Warszawy, zastępca szefa dzielnicy Praga. Aresztowany w ramach akcji-AB i osadzony na Pawiaku, 4 czerwca 1940r. W obozie koncentracyjnym od 15.VII. 1940. Miał numer-1608. † -28 kwietnia 1942r.

202. imię? Myszkowski- naczelnik OSP Kaźmierz k/ Szamotuł. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie koncentracyjnym. Czy był wysiedlony do GG? † ?

203. por. poż. Józef Naumiuk- instruktor pożarnictwa powiatu bialsko-podlaskiego od 1934r., a od 1939r. powiatu włodawskiego. Naczelnik OSP Swory k/Międzyrzeca Podlaskiego. Założyciel podziemnej organizacji „Orzeł Biały”. Więziony na Pawiaku. W obozie koncentracyjnym- od 6.IV. 1941r. Miał numer  14 605. † -12 lub 15 grudnia 1941r

204.Jan Nawrocki- członek OSP Witryłów k/Brzozowa. Nie znamy okoliczności aresztowania strażaka-ochotnika i daty jego osadzenia w obozie koncentracyjnym. †?

205. Franciszek Nawrot- prezes OSP Łysaków II k/Jędrzejowa. Po aresztowaniu, więziony był, w areszcie policji i żandarmerii w Jędrzejowie. Do obozu wywieziony został prawdopodobnie w 1940r. Być może wcześniej osadzony był w Kielcach. †-3 marca 1942r.

206. Władysław Nieznański-członek OSP Dydynia k/Brzozowa. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Czy był więziony na Zamku w Rzeszowie? †?

207.ks. Feliks Nowacki- prezes OSP Bieliny k/Kielc. Początkowo osadzony w kieleckim więzieniu policyjnym. Wywieziony do KZ/KL Auschwitz- 12.IV. 1941r. †-23 maja 1943r.

208.Stanisław Nowacki- członek OSP oraz Harcerskiego Oddziału Pożarniczego Ostrów Mazowiecka. Działał w ZWZ, p.s.”Staniaszek”. Z Pawiaka, w którym był osadzony od 28.V. 1941r. wywieziono go w grupie 304 więźniów do obozu. Otrzymał jeden z numerów, w przedziale- od 16 644 do 16 830 lub- od 16 832 do 16 946. † -18 lipca 1942r.

209.Michał Nowak- członek OSP Bartochów k/Sieradza. Nie znamy przyczyn aresztowania W obozie od 28.X.1941r. Miał numer 22 334. Przeznaczono go do zamordowania w ramach programu E, eutanazja. Wtedy otrzymał numer-E-996. †-zginął 18 kwietnia 1942r.

210. Bolesław Okrutny- członek OSP Rzeczniów k/Iłży w ob. powiecie Lipsko. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie koncentracyjnym. †, w 1944r.

211. Karol Olecki- członek OSP Buków k/Raciborza. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia tego strażaka, w obozie koncentracyjnym. †, w 1941r.

212. Karol Omozik- gospodarz OSP Zbytków k/ Skoczowa. Był podziemnym kurierem. Do obozu trafił na podstawie wyroku sądu doraźnego w Katowicach. † -29 lutego 1944r.

213. Franciszek Orlik-członek OSP Dobczyce k/ Krakowa. Kołodziej. Współpracował z AK. Zatrzymany przypadkowo podczas łapanki 18.I. 1942r. w Krakowie i osadzony na Montelupich. Wkrótce wywieziony do KZ/KL Auschwitz. † -28 lutego 1942r.

214. Piotr Ostapiński- członek OSP Sitaniec k/Zamościa. Cieśla. Aresztowany przez żandarmerię. Osadzony w Rotundzie w Zamościu. Potem trafił do obozu. †-11 lutego 1943r.

215.Jan Packi- członek OSP Łaznów k/Tomaszowa Mazowieckiego. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia w obozie koncentracyjnym. †, w 1943r.

216. Wacław Pawełko-członek OSP Kamionka Stara k/ Augustowa. Wywieziony na roboty przymusowe pod Königsberg (Królewiec) w Prusach Wschodnich. Stamtąd trafił do KZ/KL Auschwitz. Powodem umieszczenia w obozie, mogła być niesubordynacja wobec Niemców lub wyrządzanie szkód Niemcom, np. podczas wykonywania prac. † w 1943r.

217. Władysław Pawlina- sekretarz zarządu OSP Branica Radzyńska k/Radzynia Podlaskiego. Aresztowany w 6.VI.1941r. W obozie od lipca 1941r. Miał numer- 14 716. Z obozu wywieziono go do zamku Sonnenstein k/Drezna, gdzie miał zostać zamordowany w ramach E-Aktion, eutanazja. Wg dokumentacji SS zginął w obozie -3 sierpnia 1941r.

218. Jan Pawłowski- komendant rejonowy i członek OSP Piaski k/Świdnika. Farmaceuta. Stał na czele podziemnej organizacji „Unia”. Początkowo więziony na Zamku w Lublinie. W KZ/KL Auschwitz osadzony został 6.IV. 1941r. Miał numer- 14 941. Prawdopodobnie-7.VII. 1941r. wywieziony został do KZ/KL Mauthausen. Tam † 25 października 1942r.

219. Franciszek Piaseczny- członek OSP Maków Podhalański. Nie wiemy, kiedy, i dlaczego aresztowano go i umieszczony w obozie. Mógł być więziony w „Palace” na Montelupich . †?  

220.Antoni Piątek- członek OSP Maków Podhalański. Na wiosnę 1944r.skazany na karę śmierci za użyczanie kryjówek partyzantom. Przetrzymywany w zakopiańskim „Palace” i prawdopodobnie, w więzieniu na Montelupich. Wywieziony do obozu koncentracyjnego. † ?

221. Leon Piątkowski- wiceprezes zarządu OSP Gołaszewo k/Wągrowca. Nauczyciel wysiedlony na teren dystryktu lubelskiego w GG. Należał do BCh. W KZ/KL Auschwitz, prawdopodobnie od 20.XI. 1941r. Miał numer- 22 771. †-22 lub 30 marca 1942r.

222. Jan Piekarski- prezes zarządu OSP Jedlnia Letnisko k Radomia. Aresztowany 21.I. 1941r. Następnie wywieziony do KZ/KL Auschwitz. †-8 stycznia 1941r.21.I. 1941r. została aresztowana jego żona Stanisława- członkini zarządu OSP Jedlnia Letnisko. Zginęła 8.III. 1941r. w areszcie policyjnym- w Pińczowie.

223. Karol Pilch- członek OSP Chochołów k/Zakopanego. Rolnik. Działał w Organizacji Orła Białego i ZWZ. Aresztowany 22.II. 1942r. i przetrzymywany w „Palace”. Następnie w więzieniu w Tarnowie. Od 13.V. 1942r. w obozie. Posiadał numer- 35 076.†-18 lipca 1942r.

224. Piotr Piotrowski- członek OSP Mokre k/Zamościa. Działał w ruchu oporu. †, w 1943r.

225. Stanisław Pitucha- członek OSP Piaski k/Lublina. Aresztowany 17.II. 1941r. i osadzony w więzieniu policyjnym na Zamku w Lublinie. Stąd wywieziony do obozu koncentracyjnego. Posiadał numer więźniarski-14 832. †-zginął 27 października 1941r.

226.Ryszard Piwowarski- członek OSP Kolno. Aresztowany przez policję niemiecką 16.VI. 1944r. (dzień wcześniej aresztowano 5 strażaków tej straży, w tym dwóch jego braci: Józefa i Zdzisława, który zginął w KZ/KL Gross-Rosen). Trafił do KZ/KL Auschwitz  †?  

227. Michał Płeska- członek OSP Łaznów. k/Tomaszowa Mazowieckiego. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie † -28 sierpnia 1943r. ) 228. Bogdan Płoński- członek OSP Ostrów Mazowiecka. Uczeń. Aresztowany w 1941r. i osadzony w obozie 29. V. 1941r. Z pewnością przebywał na Pawiaku. †, w 1942r.

229. Ryszard Pokorny- członek OSP Bielszowice k/ Rudy Śląskiej. Do obozu koncentracyjnego trafił 20. XII. 1940r. Czy z więzienia w Katowicach? †- 19 marca 1941r.

230. Zygmunt Potęga- członek OSP Radzyń Podlaski. Aresztowany za działalność podziemną i osadzony w więzieniu policyjnym na Zamku w Lublinie- w 1942r. †?

231. Stefan Przemysławski- gospodarz OSP Brwilno k/Radzynia Podlaskiego. Nie znamy okoliczności aresztowania strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym. †, w 1943r.

232. Tadeusz Puchalski – członek OSP Zakładów Lampowych „Philips” w Warszawie. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie koncentracyjnym. †, w 1942r.

233. Augustyn Richert- skarbnik OSP Żukowo k/ Wejherowa. Sołtys. Aresztowany 4.IX. 1939r. i osadzony w KZ/ KL Stutthof (w tym obozie więziony był płk poż. Jerzy Lgocki). Następnie wywieziony do KZ/ KL Mauthausen, gdzie otrzymał numer- 2695. Od 1.VII. 1942r. w KZ/KL Auschwitz. †-zmarł 18 września 1942r., o godz. 10.50.

234. str. Michał Rogowski- strażak V Oddziału Łódzkiej OSP. Należał do ruchu oporu. Aresztowany przez policję 27.VIII. 1942r. Przetrzymywany w więzieniu policyjnym Radegast, a następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego. †, w marcu 1943r.

235. Bolesław Rojek- naczelnik OSP Grodziec k/Cieszyna. Aresztowany i osadzony w   areszcie policyjnym lub w karnym więzieniu w Cieszynie- 3. III. 1941r. W obozie koncentracyjnym -od 22.IV. 1941r. Miał numer- 15 124. † -6 września 1941r.

236. str. Franciszek Rojek- WSO. Aresztowany 4.VI. 1940r.w ramach akcji specjalnej -AB. Osadzony na Pawiaku, a następnie -15.VIII. 1940r.- wywieziony do obozu koncentracyjnego.. W obozie oznaczono go numerem więźniarskim- 1525. † -15 sierpnia 1941r.

237. kpr. poż. Władysław Rusołowski- z V Oddziału Łódzkiej OSP. Był kawalerem Krzyża Walecznych i Krzyża za Dzielność i Odwagę. Działał w ruchu oporu. Aresztowany 27. VIII. 1942r. i osadzony w Radegast. Następnie wywieziony do obozu. †, w marcu 1943r.

238.str. Franciszek Rojek- WSO. Aresztowany w ramach akcji-AB, 4.VI. 1940r. i osadzony na Pawiaku. W obozie znalazł się 15.VIII. 1940r. †-zginął 15 sierpnia 1941r.

239. Jan Rutkowski- członek OSP Okęcie. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Z pewnością przetrzymywany był w więzieniu na Pawiaku. †, w 1942r.

240. Stefan Ryżko- członek OSP Styszyniec k/ Białej Podlaskiej. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie. † -zginął 9 września 1942r.

241. Jan Sakowicz- członek OSP Łomazy k/Międzyrzeca Podlaskiego. Księgowy. W obozie znalazł się 30.VII. 1941r. Miał numer więźniarski -19 525. † -zginął 13 sierpnia 1941r.?

242. Franciszek Sasin- członek OSP Ząbki k/ Warszawy. Nie znamy okoliczności aresztowania (z pewnością przebywał na Pawiaku) i osadzenia go w obozie. †, w 1943r.

243. Kazimierz Sidelnik- członek OSP Horodyszcze k/Białej Podlaskiej. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w KZ/KL Auschwitz. † ?

244. str. Zygmunt Siedlecki- WSO. Aresztowany w ramach akcji-AB i osadzony na Pawiaku- 4.VI. 1940r. W obozie koncentracyjnym od 15.VIII. 1940r. †-18 kwietnia 1944r.

245. Ludwik Siennica- członek OSP Hruszew k/Łosic i członek ZMW „Wici”. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym.†?

246. Józef Siwacki- naczelnik OSP Majdan Sopocki k/Tomaszowa Lubelskiego. Krawiec. Początkowo więziony w Tomaszowie Lubelskim a następnie na Zamku w Lublinie. W obozie koncentracyjnym- od 30.VII. 1941r. Miał numer - 19 549. †-zginął -11 marca 1942r.

247. Stanisław Skop- członek OSP Nozdrzec k/Brzozowa. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka przez żandarmerię i osadzenia go w obozie koncentracyjnym. †?

248. Franciszek Skurzewski- członek OSP Osieczna k/Leszna. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go, w obozie koncentracyjnym †?

249. Sylwester Skwarczyński- członek OSP Piaski k/Lublina. Działał w ruchu oporu i był kolporterem nielegalnych pism: „Polska żyje” i „Zemsta”. Przetrzymywany na Zamku w Lublinie. Osadzony w obozie 24.V. 1941r. Posiadał numer-16 030. †, 3 września 1941r.

250. Stanisław Sobora-były prezes OSP Branica k/Radzynia Podlaskiego. Nauczyciel. Aresztowany we wsi Tuczna. W obozie od 24.V. 1941r. †- 30 września 1941r.

251. Stanisław Sobusiak-sekretarz zarządu OSP Brwilno k/Płocka. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym. †, w 1944r.

252. Władysław Solski- członek OSP Sanok. Nie znamy okoliczności aresztowania i daty osadzenia w obozie. Na pewno był wieziony, w areszcie policyjnym i więzieniu sądowym.†?

253.Franciszek Solecki- członek OSP Maków Podhalański. Nie znamy okoliczności aresztowania i daty osadzenia w obozie. Z pewnością był w „Palace” i na Montelupich †?

254. Jan Solecki- członek OSP Maków Podhalański *. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym, w którym otrzymał numer- 119 453** Z pewnością był w zakopiańskim „Palace” i na Montelupich w Krakowie. †? Kim byli dla siebie strażacy-ochotnicy- Franciszek Solecki i Jan Solecki? 30.V.1944r. z Montelupich przywieziono do „Palace”, dwudziestu więźniów i rozstrzelano ich. Wśród nich był Stanisław Solecki. Kim był dla wspomnianych strażaków- ochotników ?** Podany numer z ewidencji KL Auschwitz. Wg Wł. Bartoszewskiego dano taki numer jednemu z więźniów przybyłych w transporcie z więzienia na Pawiaku- dnia 28.IX. 1943r.55. Władysław? Sosienko- członek OSP Dyrekcji Tramwajów Miejskich w Warszawie, Osadzony na Pawiaku w wyniku akcji przeprowadzonej, w nocy z 12 na 13.I. 1941r. Objęła ona środowisko inteligenckie i robotnicze. W obozie znalazł się 1.II. 1941r., w transporcie 593 więźniów. Otrzymali oni numery od 9571 do 10 163. Jaki miał strażak? †, w 1944r.

256.Stanisław Sójka- członek OSP Bychawa k/ Lublina. Aresztowany w czerwcu 1941r. i osadzony na Zamku w Lublinie. Następnie wywieziony do KZ/KL Auschwitz †, w 1941r.

257Bronisław Sprycha- członek OSP Osiny k/Siedlec. Aresztowany 3.VIII.(?) 1944r. i osadzony w areszcie policyjnym, a następnie na Zamku w Lublinie (?). † -7 grudnia 1944r.

258.str. Stefan Stachura- WSO. Umieszczony w Dulagu 121. Do obozu wywieziony 4.IX. 1944r. Następnie trafił do KZ/KL Flossenbürg. Tam † -10 grudnia 1944r.

259. por. poż. Jan Staliszewski- instruktor powiatowy w Lublinie. Aresztowany w 1941r. i osadzony w więzieniu na Zamku, w Lublinie. Następnie wywieziony do obozu. †?

260.Franciszek Stanek- członek OSP Dankowice k/ob. Bielska-Białej W KZ/KL Auschwitz od 14.XII. 1942r. Gzie był wcześniej więziony? †- zginął 7 kwietnia 1943r.

261. Władysław Stańczyk-członek OSP Glinianka k/Warszawy. W transporcie 875 więźniów z Pawiaka znalazł się w obozie 25.VIII. 1943r. Otrzymał numer- 139 377. †?

262. Franciszek Staszek- członek OSP Dankowice k/ ob. Bielska-Białej. Aresztowany w 1940r. W obozie osadzony- 14.XII. 1942r. Miał numer- 83 623. †- zginął 7 kwietnia 1943r.

263. Kazimierz Sternal- członek OSP Maków Podhalański. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Na pewno był więziony w „Palace” i na Montelupich.†?

264. str. WSO Zygmunt Stolarski- kierowca w WSO. Osadzony w Dulagu 121. W obozie koncentracyjnym znalazł się 17.IX. 1944r. Następnie trafił do KL Buchenwald. Tam† ?

265. Franciszek Sugiera- członek OSP i ZMW „Wici” Hruszew k/ Łosic. Aresztowany w lipcu 1942r. i osadzony na Zamku w Lublinie. Następnie wywieziony do obozu. †

266. Andrzej Surowiak- członek OSP Szczawnica. Działał w ruchu oporu i był przewodnikiem na Węgry. Aresztowany przez hitlerowców na początku 1941r. Więziony był w Nowym Sączu (w więzieniu lub areszcie policyjnym) i na Montelupich. W obozie od 25.V.1942r. Miał numer 37 180. Na początku czerwca, wywieziony został w transporcie - liczącym 500 więźniów- do KZ/KL Gross-Rosen. Tam †-20 czerwca 1942r.

267. Jan Susik- skarbnik OSP Zelechlinek k/Tomaszowa Mazowieckiego. Aresztowany dnia 30.VII. 1940r. przez żandarmerię. Następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego.†?

268.Szczepan Susik* członek OSP Zelechlinek k/Tomaszowa Mazowieckiego. Aresztowany dnia 10.VII. 1944r. i następnie wywieziony w transporcie do obozu koncentracyjnego. †? *Kim byli wobec siebie obaj strażacy- Jan i Szczepan? braćmi, kuzynami?

269. Edward Sutryk- członek OSP Dębowa Kłoda k/Parczewa. Robotnik rolny. Działał w ruchu oporu. Aresztowany w 1942r. przez żandarmerię i osadzony w więzieniu w Parczewie. Potem przeniesiony na Zamek w Lublinie. Następnie wywieziony został do obozu. †?

270. Jan Sutryk- zastępca naczelnika OSP Dębowa Kłoda. Rolnik. Działał w ruchu oporu. Aresztowany został w 1942r. Osadzono go, w więzieniu w Parczewie. Potem trafił do więzienia na Zamku w Lublinie. Następnie wywieziony został do obozu koncentracyjnego.†?

271. Józef Sutryk*, członek OSP Dębowa Kłoda Rolnik. Działał w ruchu oporu. Aresztowany w 1942r. i osadzony w więzieniu w Parczewie, Stąd przeniesiono go na Zamek w Lublinie. Następnie, (kiedy?) wywieziony został do obozu koncentracyjnego †? *Kim byli wobec siebie strażacy-ochotnicy- Edward, Jan i Józef? braćmi, kuzynami.

272. Jan Szabatowski- członek OSP Mokre k/Zamościa. Rolnik Działał w ruchu oporu. Więziony był w Rotundzie w Zamościu. Stąd trafił do obozu †- 17 lutego 1943r.

273. Kazimierz Szatkowski –członek OSP Ząbki k/Warszawy. W czasie powstania warszawskiego przetrzymywany w Dulagu 121. Do obozu wywieziony został 4 września 1944r. Miał numer- 194 496. Następnie wywieziono go- do KZ/KL Flossenbürg, gdzie†?

274.Józef Szczęsny- prezes OSP Kuryłówka k/ Leżajska. Nauczyciel i kierownik szkoły. Bibliotekarz, organizator życia społecznego, kulturalnego, Działacz Towarzystwa Szkół Ludowych, kółek rolniczych i „Strzelca”. Dowódca lokalnego ZWZ. Pierwszy raz aresztowany 3.XI. 1939r., podczas konferencji nauczycielskiej w Łańcucie. Drugi raz- 13.VI. 1940r., jako podejrzewany o prowadzenie działalności przeciwko Niemcom. Osadzony na Zamku w Rzeszowie. Potem wywieziony do obozu koncentracyjnego. †- 5 marca 1942r. Jego imię, zasłużenie od lat nosi Ochotnicza Straż Pożarna, w rodzinnej Kuryłówce.

275. Józef Szelest- członek OSP Radzice k /Opoczna. Ślusarz. Najpierw więziony w areszcie żandarmerii w Opocznie. Stad aresztantów kierowano do Tomaszowa Mazowieckiego. W obozie koncentracyjnym- od 14.IX. 1941r. Miał numer- 20 899. †-13 grudnia 1941r.

276. Alojzy Szczybura*- sekretarz zarządu OSP Maków Podhalański i sekretarz Sądu Grodzkiego. Aresztowany 28.V. 1941r. Następnie kolejno w „Palace”, i na Montelupich. Do obozu trafił 29. XII. 1941r. Miał numer- 25 120. †- 12 lub 13 czerwca 1942r.*W obozie poniosła śmierć Wanda Szczybura- z makowskiej OSP. W Makowie Podhalańskim ważną postacią AK, był sierżant Józef Szczybura ps. „Ryś” .Kim byli dla siebie?

277. Adam Szybowicz- członek OSP Maków Podhalański. Nie znamy okoliczności aresztowania strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym. Przebywał w „Palace”, †W ewidencji obozu jest ujęty inż. Adam Szybowicz, którego osadzono w obozie- 28.III. 1942r. i oznaczono numerem więźniarskim- 27 408. Zmarł on 15 kwietnia 1942r.

278. Józef Szewczyk-członek OSP Karczów k/Radomska. Nie znamy okoliczności aresztowania strażaka i osadzenia w areszcie policyjnym, a następnie w obozie, †, w 1943r.

279. Jan Szpryngier- członek OSP Sitaniec k/Zamościa. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie. Przebywał w Rotundzie w Zamościu. †?

280.str.Feliks Szubski –WSO. Aresztowany w nocy z 12 na 13.I. 1941r. i osadzony na Pawiaku. Do obozu wywieziony w transporcie 593 więźniów. W obozie koncentracyjnym -KZ/KL Auschwitz, od 1. II. 1941r. Miał więźniarski numer- 9745. †-10 lipca 1941r.

281. Antoni Szwed- członek OSP Hruszew k/ Łosic. Aresztowany przez żandarmerię. Więziony w KZ/KL Auschwitz oraz Hamburgu, gdzie†, zginał, zmarł, -12 czerwca 1941r.

282. Adam Szymański—członek OSP Iłża. W obozie od 24.X. 1941r. z numerem 21 969. †?

283. sierżant Karol Szymański-WSO. Podczas obrony stolicy we wrześniu 1939r., d-ca samodzielnej sekcji gaśniczej. Uczestnik akcji ratowniczo-gaśniczych podczas powstania warszawskiego. Prawdopodobnie przebywał w obozie Dulag 121. Od 4.IX. 1944r. w KZ/KL Auschwitz. Następnie wywieziony wraz z 6000 innych więźniów do KL Mauthausen Tam †?

284. Stefan Szymański- członek OSP Radzice k/Opoczna. Należał do AK. Aresztowany przez żandarmerię i uwięziony w Opocznie. W obozie koncentracyjnym (drogą przez Tomaszów Mazowiecki) umieszczony- 29.VII. 1943r. Miał numer- 131 754. †?

285. Andrzej Ślazyk- naczelnik OSP Słopnice Dolne k/Limanowej. Aresztowany za udzielanie pomocy ludności żydowskiej i umieszczony w Nowym Sączu. W obozie? †?

286. Mieczysław Ślubowski- członek OSP Krzynowłoga Mała k/Przasnysza. Nie znamy okoliczności aresztowania przez żandarmerię strażaka i osadzenia go w obozie. †, w 1943r.

287. Jan Świątkowski- członek OSP Pniewo k/Pułtuska. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka przez żandarmerię i daty osadzenia w obozie. †, w 1944r.

288. Feliks Świderski- członek OSP i ZMW „Wici” w Hruszewie k/ Łosic. Aresztowany przez żandarmerię w lipcu 1942r. Nie wiemy, kiedy ten strażak trafił do obozu. †?

289. Władysław Świstek- członek Maków Podhalański. Nie znamy okoliczności osadzenia strażaka w obozie. Czy był więziony w willi „Marysin”, „Palace” lub na Montelupich? †?

290. Stanisław Tarnawski- członek OSP Nozdrzec k/Brzozowa. Aresztowany przez żandarmerię. Osadzony w obozie, a następnie wywieziony w głąb Niemiec. Zginął †5 marca 1945r. podczas transportu drogą morską. Statek zatopiły samoloty alianckie.

291.Józef Tatar- członek OSP Krasnocin k/ Włoszczowy. Rolnik. Aresztowany przez żandarmerię. W obozie od 30. VII. 1941r. Miał numer-19 125. †-zginął 14 listopada 1941r.

292. Jakub Tokarczyk- członek OSP Piwniczna k/Krynicy. Działał w ruchu oporu. Aresztowany przez policję graniczną z Krynicy. Przez Montelupich trafił do obozu - 10.IX. 1943r. Miał numer- 149 961. Wywieziony do KL Gross-Rosen. Tam †, w 1943r. ?

293. Henryk Tolak- członek OSP Włochy, wtedy k/Warszawy. Aresztowany za udział w przygotowaniach do powstania warszawskiego i osadzony w Dulagu 121. W obozie od 17 IX. 1944r. Miał numer- 197 958. Następnie trafił do KZ/KL Flossenbürg. Tam†, w 1945r.

294. Józef Tomalski- członek OSP Maków. Podhalański. Rzeźnik. Po aresztowani przebywał w willi „Marysin” a następnie w „Palace”.  Czy był na Montelupich? W obozie koncentracyjnym- od 29.XII. 1941r. Miał numer – 25 132. †-26 marca 1942r.

295. Władysław Troć- członek OSP Hruszew i koła ZMW „Wici” k/ Łosic. Aresztowany przez żandarmerię w lipcu 1942r. i przetrzymywany na Zamku w Lublinie. †?

296.Jan Tront (Trond)- członek OSP Chomęciska Duże k/Zamościa. Działał w ruchu oporu. Aresztowany prawdopodobnie podczas wysiedlania mieszkańców swojej wsi, w nocy z 3 na 4. XII. 1942r. Osadzony w Rotundzie w Zamościu lub w areszcie gestapo, bądź żandarmerii. Następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego. †, w 1943r.

297. Tomasz Turek- członek OSP Łącko k/ Nowego Sącza. Działał w ruchu oporu.  Aresztowany przez miejscową żandarmerię-1.XI. 1942r. Potem umieszczony, w więzieniu sądowym- w Nowym Sączu. Do obozu koncentracyjnego trafił- 16.I. 1943r. Miał numer-88 574. Następnie został wywieziony do KZ/KL Mauthausen. Tam †-23 grudnia 1944r.

298. Władysław Turyna- naczelnik OSP Bieliny k/ Kielc. Nauczyciel. Aresztowany przez żandarmerię i umieszczony w areszcie policyjnym, bądź w areszcie żandarmerii, w Kielcach. Do obozu koncentracyjnego został wywieziony 6 lub 12. IV. 1941r. †-10 maja 1942r.

299. Wacław Twardo-członek OSP Nowy Dwór Mazowiecki. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym. †, w 1941r.

300. Roman Tybura- członek OSP Sokołów Podlaski. Z aresztu w Sokołowie Podlaskim został przewieziony na Pawiak. Stąd, w grupie 65 więźniów wywieziony do obozu. Znalazł się w nim- 16.I. 1942r. Miał numer- 25 434. †- rozstrzelany 14 czerwca 1942r.

301 Antoni Ujma- członek OSP Błeszno w Częstochowie. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Z pewnością ten strażak więziony był na Zawodziu †?

302. Antoni Ulanicki (w „Księdze poległych …” zapisano- Fulanicki)- członek OSP Dubienka k/Chełma. Przedstawiciel rodu należącego, od XVI w. Kresowej szlachty. Współorganizator antyhitlerowskiego podziemia i samoobrony przed bandami ukraińskich nacjonalistów. Należał do oddziału AK „Górala”. Dowódca plutonu AK. Aresztowany latem 1943r. i więziony w Hrubieszowie. Następnie, w więzieniu na Zamku w Lublinie. Wywieziony jeszcze tego roku do obozu koncentracyjnego. †-stracony w lutym 1944roku.-

303.Tadeusz Wangiert-członek OSP Włochy, wtedy k/Warszawy. Prawdopodobnie do obozu trafił podczas powstania warszawskiego, przez Dulag 121 †, w 1944r.

304. Edward Warta-członek OSP Maków Podhalański. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Czy był więziony był w ‘Palace” i na Montelupich? †,?

305. Ajzyk Wasagarz-członek OSP Zakroczym. Aresztowany w okresie likwidacji środowiska żydowskiego w tym mieście (maj, 20.X.-12/20.XII.1942r.). Trafił do więzienia na Pawiaku. Stąd zostal wywieziony został do obozu koncentracyjnego. †, w1943r.

306.Stanisław Wasiak- prezes zarządu OSP Płock. Umieszczony w obozie 17.IX. 1944r. Otrzymał numer-199 213. Wywieziony potem do KZ/KL Flossenbürg. Tam †, w 1942r.

307. Jan Wawrzeczko- członek zarządu OSP Grodziec k/Cieszyna. Aresztowany 4.XI. 1943r. i osadzony w areszcie policyjnym lub więzieniu †- rozstrzelany 19 marca 1943r

308. Maurycy Weiss-członek OSP Maków Podhalański. Członek samorządu żydowskiego Judenratu, w tym mieście. Do obozu koncentracyjnego wywieziony podczas po likwidacji społeczności żydowskiej w Makowie Podhalańskim. Trwała ona od początku grudnia 1941r., kiedy do obozu wysłano pierwszych Żydów- do 30. VIII.1942r. †, w 1942r.?

309.Jan Widenka-naczelnik OSP Dziemierz  k/Rybnika. Osadzony w więzieniu w Rybniku. W obozie koncentracyjnym od- 18.XII. 1940r. Miał numer- 7524. †-24 lub 28 lutego 1942r.

310. Karol Wieczorkiewicz- członek OSP Kornica k/Końskich. Działał w ruchu ludowym. Członek BCh. Aresztowany podczas pacyfikacji wsi- 16.IX. 1943r. i osadzony w więzieniu policyjnym w Radomiu. Do obozu trafił-2. X.1943r. Otrzymał numer-153 868. Niebawem wywieziony został transportem do KZ/KL Buchenwald. Tam zginął -9 grudnia 1943r.

311. Jan Wielgoławski- członek OSP Sufczyn k/Otwocka. Należał do ZWZ. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia tego strażaka w obozie. †, zginał w marcu 1941r.

312. st. sierż. WSO Stanisław Więckowski-WSO. Aresztowany podczas akcji AB i osadzony na Pawiaku- 4. VI. 1940r. W obozie od 15.VIII. 1940r. † -20 lutego 1941r.

313. Antoni Winiarczyk- członek OSP Piaski k/Lublina. Rzeźnik. Dzialał w ruchu oporu. Aresztowany przez policję i osadzony w więzieniu na Zamku w Lublinie- 17. II. 1941r. W obozie koncentracyjnym- od 6 kwietnia 1941r. Miał numer- 14 830. †-24 listopada 1941r. 314. Antoni Wiśliński- prezes OSP Piaski k/Lublina. Sekretarz Gminy Piaski. Aresztowany w 24.V. 1941r. przez żandarmerię i osadzony w więzieniu na Zamku w Lublinie. Następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego. Otrzymał numer- 16 424.†-23 maja 1942r.

315 .Józef Wiśniewski- członek OSP Gdeszyn k/Zamościa. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia

315 .Józef Wiśniewski- członek OSP Gdeszyn k/Zamościa. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go, w obozie koncentracyjnym. †, w 1944r.

316. Henryk Witkowski- członek OSP Nowy Dwór Mazowiecki. Osadzony w więzieniu na Pawiaku. Stąd został 5.IV. 1941r. w transporcie 1021 więźniów, w tym m.in. aktorzy -Stefan Jaracz i Leon Schiller, wywieziony do obozu koncentracyjnego. Transport ten dotarł do obozu, wieczorem 6. IV. ale więźniów zarejestrowano rano-7.IV. 1941r. †-w 1941r.

317. Józef Witkowski- członek OSP Ryczów* k/Wadowic. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym. †, w lutym 1942r.* W osadzie istniał punkt przerzutowy dla więźniów kierowanych z Montelupich do obozu.

318. Karol Wolsan- członek OSP Witryłów k. Brzozowa. Nie znamy okoliczności aresztowania tego strażaka i osadzenia go w obozie koncentracyjnym. Z pewnością przetrzymywany był w areszcie żandarmerii (to jej funkcjonariusze mogli dokonać aresztowania), w Brzozowie. Następnie mógł trafić do więzienia na zamku w Rzeszowie.†?

319.Franciszek Wojtoń- członek OSP Grodziec k/Cieszyna. Aresztowany został  21.I. 1944r. Nazajutrz znalazł się w obozie koncentracyjnym. † -rozstrzelany 22 lipca 1944r.

320. Szymon Woźniak- członek OSP Dębowa Kłoda k/Parczewa. Działał w ruchu oporu. Do obozu koncentracyjnego trafił- 11.IX. 1942r. Miał numer- 63 468. †-27 września 1942r.

321. Piotr Wysocki- członek OSP Krasnobród k/Zamościa. Więziony w Rotundzie w Zamościu. W obozie, od 14 X. 1940r. Miał numer więżniarski- 5983. †-13 listopada 1942r.

322. Konstanty Wysznacki- wybitna postać polskiego pożarnictwa. Członek ZG Związku Floriańskiego, reprezentant Zarządu PDUW, w GZSP RP, członek Rady Naczelnej GZSP RP, ZSP RP i pracownik Biura ZG ZSP RP. Redaktor jednodniówki „Gore”.Autor książek i artykułów z zakresu historii ochrony przeciwpożarowej, zapobiegania pożarom i ubezpieczeń. Jego prace naukowe z zakresu praktyki ubezpieczeniowej, w tym od ognia, należały do najlepszych w II RP. Jeden z prekursorów polskiego muzealnictwa pożarniczego. Członek Komitetu Redakcyjnego „Przeglądu Pożarniczego”. Aresztowany i osadzony na Pawiaku-6.III. 1944r., pod zarzutem udzielania pomocy ludności żydowskiej. †, w 1945r.*-*W „Księdze   pamięci …” (str. 70), podano,  że zginął w Auschwitz. Na grobowcu rodzinnym (Cmentarz Stare Powązki w Warszawie), umieszczono napis świadczący, że zginął w Gross-Rosen. Tak samo w pracy L. Wanata- str. 501. Z kolei W pracy Wł. Bartoszewskiego („Pierścień…”) - str. 388, jako miejsce śmierci wskazano- KL Mauthausen-Gusen. Tak samo twierdzi prof. dr. hab. Witold Kieżun. Przyjmując, że Wysznacki, był więźniem obozu Gross-Rosen, to mógł się w nim znaleźć- 28.III 1944r., 27.IV.,: 4.VII., 13 lub 17.VII., a nawet 5.VIII. 1944r. Jednak nie ma go, w ewidencji więźniów tych ponurych miejsc. Wreszcie wskazuje się, że Wysznacki zmarł podczas wyzwalania Gross-Rosen. Jednak Armia Czerwona wkroczyła do obozu rankiem 12.II.1945r. Tymczasem, ostatnia duża grupa więźniów-2 tys.) opuściła obóz główny-9.II. Pozostało jedynie, 30-osobowe komando, które zacierało ślady popełnionych zbrodni. Z Konstantym Wysznackim osadzono na Pawiaku jego żonę Marię, która była nauczycielką i kierowniczką szkoły nr 171 w Warszawie oraz córkę Wandę- studentkę medycyny na Tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Obie panie zostały wywiezione do KZ/KL Ravensbrück. Znalazły się w nim- 7.IV. 1944r. Po wojnie Maria Wysznacka, objęła stanowisko dyrektorki gimnazjum w stolicy. Napisała wstrząsające wspomnienia z pobytu na Pawiaku i w obozie.-„Bestie i ludzie”. Córka Wanda, była cenionym profesorem kardiologii.

323.Władysław Zachariasz- członek OSP Częstochowa. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia tego strażaka, w obozie koncentracyjnym. † ?

324. Stefan Zajdel- członek OSP Biecz na Podkarpaciu. Działał w Narodowej Organizacji Wojskowej. Zatrzymany przez policję i osadzony w jej areszcie. Mógł tez trafić do więzienia sądowego w Jaśle. W obozie koncentracyjnym znalazł się w 1942r. †- 19.III. 1943r.?

325. Jan Zajączkowski- naczelnik? OSP Pionki k/Radomia. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia tego strażaka w obozie koncentracyjnym. †, w 1941r.

326.Józef Zajda- członek OSP Maków Podhalański. Nie wiemy, z jakiego powodu i kiedy został aresztowany i umieszczony w obozie koncentracyjnym. Na pewno, więziony był kolejno, w willi „Marysin”, „Palace” i w więzieniu na Montelupich. †, w lutym 1943r.

327.Jan Zaręba -członek OSP Piastów k/Warszawy. Nie znamy okoliczności aresztowania i osadzenia w obozie. Czy był w Dulagu 121 na terenie Pruszkowa? †, w 1944r.

328. Władysław Zaręba (w ewidencji obozu-Zaremba) - członek OSP Lucynów Duży k/Wyszkowa, Nie znamy okoliczności aresztowania i daty osadzenia w obozie.†, w 1944r.

329. Seweryn Zdun-członek OSP Włostowice k/Lublina. Aresztowany przez policję-18.XI. 1942r.- podczas pełnienia dyżuru w remizie swojej straży. Osadzony w więzieniu na Zamku w Lublinie. Następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego. †, w 1943r.

330.Stanisław Zdunek- członek OSP Słomków Suchy k/Sieradza. Prawdopodobnie aresztowany przez żandarmerię i umieszczony, w jej areszcie lub w więzieniu (założone już 5.IX.1939r.) w Sieradzu. Nie wiemy kiedy został przewieziony do obozu. †, w 1942r.

331.Roman Ziółko- członek OSP Rzędzianowice k/Mielca. Aresztowany przez policję-15.XII. 1941r. i osadzony w mieleckim więzieniu. Niebawem przeniesiony do więzienia w Tarnowie, z którego wywieziono go do obozu koncentracyjnego †-7 kwietnia1942r.

332. Marcin Zontek- naczelnik OSP Bujaków, wójt gminy Bujaków k/ ob. Bielska-Białej.  Aresztowany przez gestapo, w czerwcu 1942r. i umieszczony w areszcie policyjnym w Bielsku. Następnie przewieziony do obozu koncentracyjnego †-12 lutego 1943r.

333. Józef Zwierzak- członek OSP Czartorja k/Sieradza. Aresztowany przez żandarmerię i osadzony w jej areszcie, na terenie Sieradza. W obozie koncentracyjnym- od 1940r. †? Józef Zwoliński- członek OSP Zakładów Lampowych „Philips” w Warszawie. Osadzony na Pawiaku, skąd do obozu KZ/KL Auschwitz, trafił 21.IX. 1940r. o godz. 22 -drugim transportem warszawskim. Wpisany do ewidencji obozu 22.IX. 1940r., bowiem, w porze nocnej nie pracowała obozowa kancelaria. „Jego” transport liczył 1705 mężczyzn, z których 1139 ujętych zostało 19 września 1940r. Byli w nim m. in. Władysław Bartoszewski, i Stanisław Dubois. W obozie koncentracyjnym miał numer- 5167. †- 17 września 1941r.

334. Stanisław Żółciński- członek OSP Sandomierz. Ślusarz. Aresztowany przez policję i osadzony, w więzieniu na Zamku w Sandomierzu. W obozie koncentracyjnym znalazł się-24.VI. 1943r. †-8 sierpnia 1943r.

Pracując nad artykułem korzystałem m. in. ze źródeł:

  1. Wł. Bartoszewski „Warszawski pierścień śmierci. 1939-1944” Interpress, W-wa 1970,

  2. J. Garliński „Oświęcim walczący”, Wyd. Odnowa, Londyn 1974.

  3. A. Filar, M. Leyko „Palace katownia Podhala. Tajemnice lochów gestapowskiej placówki w Zakopanem” MON, Warszawa 1976. Wydanie III.

  4. A. Jaworski, J. E. Wilczur „Strażacka wierność. Z dziejów strażackiego antyhitlerowskiego ruchu oporu w okupowanej Warszawie w latach 1939-1945”, MON Warszawa 1977.

  5. St. Dobosiewicz „Mauthausen-Gusen. Obóz zagłady” MON, Warszawa 1977.

  6. „Obozy hitlerowskie na ziemiach polskich.1939-1945. ”PWN Warszawa 1979.

  7. „Oświęcim. Hitlerowski obóz masowej zagłady”. Interpress, Warszawa 1981.

  8. L. Wanat „Za murami Pawiaka”, KIW Warszawa 1985.

  9. W Hein, Cz. Jakubiec „Montelupich”, Wyd. Literackie Kraków-Wrocław, Kraków 1985.

  10. Jerzy Łamaszewski, Wł. Pilawski „Księga pamięci funkcjonariuszy pożarnictwa i strażaków ochotników 1939-1945” IWZZ, Warszawa 1986.

  11. Z. Zonik „Anus Belli. Ewakuacja i wyzwolenie hitlerowskich obozów koncentracyjnych”. PWN, Warszawa 1988.

  12. Wł. Pilawski „Strażacki Ruch Oporu „Skała” KG PSP, Warszawa 1994.

  13. St. Dydek „Ludzie spod znaku św. Floriana.1865-2001. Zarys dziejów ochrony przeciwpożarowej ziemi brzozowskiej na tle Podkarpacia i kraju”, Wyd. Podkarpackie Muzeum Pożarnictwa OSP w Starej Wsi k/Brzozowa, Stara Wieś-Brzozów 2001.

  14. W Chmielewski „Strażactwo sandomierskie w latach 1881-2002. Zarys dziejów”, Wyd. Diecezjalne, Sandomierz 2002.

  15. J. Ostrowski „88 lat OSP w Błesznie”, internetowe wyd. „Gazety Częstochowskiej” 2006.

  16. Internet: bazy więźniów i ewidencyjne; Auschwitz-Birkenau, Dulagu 121, Gross-Rosen, Neuengamme, Pawiaka, Sandomierskiego Centrum Pamięci-„Sandomierskie ofiary terroru niemieckiego. 1939-1944”, w opr. Zbigniewa Puławskiego oraz strony wybranych komend PSP, OSP, miast, gmin oraz miejscowości.

Podporucznik Kawalerii ORLIK EDMUND ROMAN- dopełnienie.

 

 Na spotkaniu Federacji Związków Zawodowych Służb Mundurowych Województwa Opolskiego,  

odbywającego się w siedzibie Związku Żołnierzy Wojska Polskiego -Zarządu Wojewódzkiego w Opoluw maju 2014 roku, płk WP w st. spocz. Zbigniew Owczarek -Prezes ZW w Opolu ZŻWP poinformował, że Koło w Opolu ZŻWP podejmie inicjatywę nadania imienia dla Koła w Opolu - plut. pchor. Orlika Edmunda Romana.

Na moją prośbę, Pani Zdzisława Orlik - Przybyś z Wrocławia odszukała następujące dokumenty  z przeznaczeniem dla Izby Tradycji ZŻWP-ZW w Opolu:

  • zdjęcie z 1943 roku,

  • zdjęcie z 1969 roku,

  • kserokopia z portretu z ok.1980 roku,

  • zdjęcie tablicy pamiątkowej z obelisku „Kamień Orlika”,

  • dwa zdjęcia „Kamienia Orlika” z płk poż. w st. spocz. Zdzisławem Filingierem,

  • kserokopia „Zaświadczenia L/dz.31/79/O/Z z dnia 1 marca 1979 roku”,

  • oryginał artykułu z tygodnika „Za Wolność i Lud” nr 39 [837] z dnia 29 września 1979 r. „Bój pod Sierakowem” , autor Janusz Magnuski,

  • oryginał artykułu z tygodnika „Za Wolność i Lud” nr 20[766] z dnia 20 maja 1978 roku „Orlik uderza pierwszy”, autor Janusz Magnuski,

  • kserokopia z książki Janusza Magnuskiego „Karaluchy przeciw Panzerom” -”Boje w Puszczy”-4 strony,

  • mapka z miejscem usytuowania „Kamienia Orlika” w Kampinoskim Parku Narodowym

 W/w pamiątki zostaną przekazane dla Zarządu Wojewódzkiego w Opolu Związku Żołnierzy

 Wojska Polskiego.

 Z dniem 1 marca 1979 roku plut. pchor. rez Orlik Edmund Roman został awansowany do stopnia Podporucznika Kawalerii. [Zaświadczenie nr L/dz.31/79/O/Z].

 Kserokopie pamiątek przekazałem także Panu Andrzejowi Lubańskiemu -Głównego Specjalisty d/s wydawnictw Kampinoskiego Parku Narodowego. Według informacji Pana Andrzeja Lubańskiego, planowane jest wydanie artykułu w kwartalniku „Kampinoski Park Narodowy”, poświęconego ppor. kaw. Orlikowi Edmundowi Romanowi.

W załączeniu kilka zdjęć pamiątek.

Zakończenie usytuowanego w Puszczy Kampinoskiej -”Kamienia Orlika” - zostało dokończone

w latach 1983-1989 /dokładnej daty nie ustaliłem/.

 

Opole, dnia 06 lipca 2014 roku Związek Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP

Prezes Zarządu Wojewódzkiego w Opolu

st. bryg. w st. spocz. inż.Tadeusz Śliwa

 

ORLIK EDMUND ROMAN

 

 

ORLIK  EDMUND ROMAN

 

NAJLEPSZY POLSKI PANCERNIAK W II WOJNIE ŚWIATOWEJ

 

I. Wprowadzenie

 

Na terenie Ośrodka Szkoleniowo-Wypoczynkowego Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej , prowadzonym przez Zarząd Oddziału Wojewódzkiego w Opolu ZOSP RP „STRAŻAK”w Turawie k/Opola, znajduje się obelisk z napisem:

 

ORLIK

 

1918 - 1982

 

ŻOŁNIERZ WRZEŚNIA

 

ARCHITEKT

 

Kto ufundował ten obelisk i kim dla Polski i ochrony przeciwpożarowej województwa opolskiego był Edmund Roman Orlik?

 

Postanowiłem to wyjaśnić i przybliżyć postać żołnierza, architekta i przyjaciela strażaków.

 

Napisy na obelisku ufundował jego przyjaciel, płk poż. w st. spocz. ZDZISŁAW FILINGIER (rocznik 1920, Komendant Wojewódzki Straży Pożarnych w Opolu w latach 1968- 1989) w 1989 r.

 

Płk poż. w st.spocz. Zdzisław Filingier – żołnierz Armii Krajowej, plut. pchor. „Roszak”, dowódca

 

I plutonu, 5 kompanii , 25 pułku piechoty AK, piłsudczyk.

 

Znał dokonania plut. pchor. Edmunda Romana Orlika z września 1939 roku.

 

Dla znawców historii polski:

 

- plut. pchor. Edmund Roman Orlik, we wrześniu 1939 roku, jako dowódca tankietki TKS- nkm 20 mm zniszczył 13 czołgów niemieckich

 

Dla pożarników z województwa opolskiego:

 

- mgr inż. arch. Edmund Roman Orlik został zatrudniony jako inspektor wojewódzki

 

w Komendzie Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Opolu w okresie od 01.07.1977 roku do 31.08.1979 roku i był współtwórcą nowoczesnej bazy kwaterunkowo-wypoczynkowej straży pożarnych województwa opolskiego:

 

- Ośrodka Szkoleniowo-Wypoczynkowego Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Opolu (KWSP w Opolu) z siedzibą w Turawie,

 

- obiektów Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Opolu ul. Budowlanych 1,

 

- obiektów Komendy Rejonowej Straży Pożarnych w Paczkowie,

 

- na emeryturę odszedł w wieku 60 lat z KWSP Opole i był znany wśród oficerów pożarnictwa.

 

II. Kim był Edmund Roman Orilik

 

1. Okres do 1945 roku

 

Edmund Roman Orlik urodził się w dniu 26 stycznia 1918 roku w Rogoźnie Wielkopolskim, w rodzinie inteligenckiej. Jego ojciec- Jan- zginął na wojnie w 1917 roku jako lotnik.

 

Egzamin dojrzałości zdał w 1936 roku. W okresie od 25.09.1936 do 01.10.1937 jako ochotnik, odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Broni Pancernej w Modlinie a później w I Batalionie Pancernym w Poznaniu.

 

W latach 1937-1938 studiował na Politechnice Warszawskiej, niestety, ćwiczenia wojskowe i podjęcie pracy w okresie od 15.08.1938 do 24.08.1939 w Urzędzie Poczty i Telegrafu w Połajewie ( jako pracownik kontrolny) oraz wybuch wojny studia te przerwały.

 

W okresie od 25.08.1939 roku do 30.09.1939 roku brał udział w kampanii wrześniowej, od granicy niemieckiej po obronę Warszawy w 71 Dywizjonie Pancernym, przydzielonej do Wielkopolskiej Brygady Kawalerii, działającej w składzie Armii „Poznań”.

 

Po odbyciu kampanii wrześniowej, okupację przeżył, rezygnując z niewoli i kolejno przenosząc się w poznańskie, krakowskie,lwowskie i ostatecznie – stale poszukiwany przez Niemców- pod Warszawę,gdzie pracował w prywatnych przedsiębiorstwach budowlanych.

 

W roku 1945 wraz z założoną rodziną osiadł w Łodzi.

 

2. Krótka historia wybranych polskich jednostek wojskowych i sprzętu pancernego

 

Armia „Poznań”

 

Podstawowym zadaniem armii „Poznań” była osłona skrzydeł armii „Łódź” i „Pomorze” oraz obrona na kierunku Frankfurt-Poznań. Dowództwo armii mieściło się w Poznaniu, jednak sztab przybył do swych kwater z Warszawy dopiero w dniu 29.08.1939 roku.

 

Główne kierunki ataków niemieckich nie były wymierzone w Wielkopolskę, jednak bardziej z powodów politycznych na tym terenie zgromadzono ponad 100tys. polskich żołnierzy.

 

Zagrożeni odcięciem od sił głównych, zaczęli się wycofywać się bez walki. Po kilku dniach trwania wojny, armia „Poznań” wraz z armią „Pomorze” była zmuszona do przebijania się przez siły niemieckie , które dotarły już pod Warszawę- tak doszło do bitwy nad Bzurą. W obliczu braku centralnego dowodzenia siłami polskimi, bitwa ta została jednak przegrana.

 

Nie pomogła tutaj determinacja i poświęcenie prostych żołnierzy i oficerów. Resztki armii przebijały się przez Puszczę Kampinoską do Warszawy i wzięły udział w jej obronie.

 

Skład armii „Poznań”: 14 Dywizja Piechoty [DP], 25 DP, 26 DP, Wielkopolska Brygada Kawalerii, dywizjon pociągów pancernych /5/, odwód armii- 17 DP, Podolska Brygada Kawalerii, lotnictwo-3 pułk lotniczy.

 

Dowódca- gen. bryg. Tadeusz Kutrzeba

 

71 Dywizjon Pancerny

 

71 dywizjon pancerny [71dpanc] to pancerny pododdział rozpoznawczy Wojska Polskiego II RP w wojnie obronnej 1939 roku.

 

Dywizjon nie występował w organizacji pokojowej wojska. Został sformowany w dniach 24 - 25 sierpnia 1939 roku przez I Batalion Pancerny z Poznania dla Wielkopolskiej Brygady Kawalerii. Po zakończeniu formowania w dniu 27 sierpnia 1939 roku, dywizjon rozmieścił się w lasach pod Śremem jako odwód dowódcy WBK gen. Romana Abrahama Dywizjon (batalion) składał się z trzech szwadronów (kompani):

 

-Szwadron Samochodów Pancernych Nr71 , uzbrojony w 8 samochodów pancernych wzór 1934, dowódca szwadronu por. Adam Staszków,

 

-Szwadron Czołgów Rozpoznawczych Nr 71, uzbrojony w trzynaście czołgów rozpoznawczych TK-3 w tym 4 czołgi rozpoznawcze TKS-nkm 20mm.

 

Dowódcy: szwadronu -por. Wacław Chłopik

 

1 plutonu -por. Bronisław Kalinowski

 

2 plutonu -ppor. rez. Jan Dąbrowski

 

3 plutonu -strz. Jan Mielczarek

 

-Szwadron Techniczno-Gospodarczy -dowódca kpt. Leon Dębski

 

Stan osobowy: oficerów- 10, podoficerów- 63, szeregowców – 112 -Razem 185 żołnierzy.

 

TKS

 

TKS-polski lekki czołg rozpoznawczy [tankietka].Obok czołgu 7TP był podstawowa bronią polskich sił pancernych podczas kampanii wrześniowej 1939 roku.

 

TKS-nkm 20mm -tankietka uzbrojona w najcięższy karabin maszynowy[nkm] 20mm, była jedyną z polskich tankietek,które mogły skutecznie walczyć z niemiecka bronia pancerną, w tym czołgiem Panzer IV.

 

We wrześniu 1939 roku w Wojsku Polskim były tylko 24 tankietki TKS-20.

 

W połowie 1939 roku Wojsko Polskie posiadało 300 wozów TK-3 i 274 TKS ,uzbrojone tylko w 1 karabin maszynowy kal.7,92mm.

 

Dane techniczne TKS-20 : tankietka o trakcji gąsienicowej,silnik gaźnikowy o mocy 46 KM, płyty pancerne o grubości 3-10mm,pojemność zbiornika paliwa 60dm3,

 

długość-2,560m,szerokość-1,760m, wysokość-1,330m, masa-2,65 t,

 

prędkość-45km/h /po drodze/, zasięg -160km /po drodze/, 90km

 

/w terenie/, prześwit-0,33m,moc jednostkowa-17KM/t

 

Dane operacyjne TKS-20: załoga-2 osoby -dowódca-strzelec,kierowca-mechanik, uzbrojenie-1 najcięższy karabin maszynowy wz.38 FK-A kal.20mm /zapas

 

amunicji 80 naboi w 16 magazynkach, Czołgi niemieckie Panzer I , II, III D,35[t],Panzer IV B / Panzerkampfwagen-PzKpfw-Panzer/

 

Dywizja pancerna z 1939 roku posiadała 1 brygadę czołgów w składzie 2 pułków czołgów, każdy z nich w składzie 2 batalionów czołgów i kompanii remontowej i posiadała 324 czołgi.

 

Batalion czołgów składał się z 2 kompanii czołgów lekkich, 1 kompanii czołgów średnich

 

W 1939 roku Armia Niemiecka posiadała: dywizje pancerne-9,5 [34 bataliony czołgów]

 

Przed kampania wrześniową 1939 roku , czołgi Panzer I A i B wchodziły w skład niemieckich dywizji pancernych w liczbie 136 sztuk , na każdą dywizję pancerną.

 

Ogółem - Dywizje Pancerne posiadały ich 1445 szt, co stanowiło 40% ogółu sił pancernych.

 

W kampanii wrześniowej w Polsce stracono 89 szt. czołgów lekkich Panzer I, co stanowiło 45% straconych czołgów wszystkich typów.

 

W lecie 1939 roku Wehrmacht posiadał na stanie 1223 czołgi lekkie Panzer II A/B/C , co stanowiło 35% ogółu czołgów.

 

W skład niemieckich wojsk pancernych /głównie 1 Dywizji Lekkiej/ wchodziło 219 przejętych czołgów czeskich LT vz.35-oznaczenie niemieckie Panzer 35[t]. W trakcie Kampanii Wrześniowej, Niemcy stracili 26 wozów, co stanowiło 12% stanu wyjściowego. 1 Dywizja Lekka została przekształcona w 6 Dywizję Pancerną w dniu 18.10.1939 roku.

 

Czołgi: Panzer I A i B -załoga 2 osoby, karabiny maszynowe-2 szt. kal.7,92mmm /MG13/, brak

 

działa, masa A-5,4 t i B-6,0t, pancerz 6-13mm

 

Panzer I C -załoga 2 osoby, km-1 szt MG13, działo 20mm /EW141MG/,masa 8,0 t,

 

pancerz 10-30mm

 

Panzer II B i C-załoga 3 osoby, km-1 szt MG34 kal.7,92mm,działo 20mm /KwK30L/55/,

 

pancerz 4-14,5mm, masa B-7,9t C-8,9t

 

Panzer 35[t] – czołg lekki produkcji czeskiej /przejęte po zajęciu Czechosłowacji w marcu

 

1939 roku/ załoga- 4 osoby,km-2 szt. kal.7,92mm, działo-37mm,

 

pancerz-8-25mm, masa-11,0t

 

Panzer III D – załoga -5 osób, km-3 szt MG34, działo-37mmm, pancerz 5-15mm,

 

/prod.seryjna/ masa-16,0t

 

Panzer IV B -załoga – 5 osób, km- 1 szt.MG 34, działo -75mm, pancerz- 5-30mm,

 

masa- 17,7t

 

3.Szlak bojowy 71 Dywizjonu Pancernego ( w składzie WBK )

 

-1 września 1939 roku- w rejonie Rawicza, granicę przekroczyły grupy niemieckich dywersantów, które zaatakowały placówki Straży Granicznej oraz ludność cywilną. Skierowany tam 1 pluton samochodów pancernych, przybył rano do Rawicza opanowanego już przez żołnierzy z 108 pułku Grenzwachtu ( Strazy Granicznej) .Samochody pancerne wsparły kontruderzenie żołnierzy z 3/55pp [3 batalionu 55 pułku piechoty]. Niemcy zostali z miasta wyparci.

 

2 pluton samochodów pancernych działał w tym czasie między Rawiczem a Lesznem.

 

Szwadron czołgów skierowano do Leszna, gdzie wsparł 1/55pp w walce z dywersantami niemieckimi w mieście. Po południu 1 pluton TK-3 wraz z kompanią piechoty na samochodach ciężarowych wysłano na rozpoznanie w kierunku granicy. Wracajacy wieczorem po wykonaniu zadania oddział zlikwidował kolejne ognisko niemieckiej dywersji w Święciechowie,

 

- 2 września - pododdziały dywizjonu wzięły udział w kilku wypadach na terytorium Niemiec, jakie przeprowadziła Wielkopolska Brygada Kawalerii (WBK). 2 pluton samochodów pancernych wraz z żołnierzami 3/55pp, przekroczył granicę niemiecką i we wsi Załęcze zniszczył kilka niemieckich pojazdów wojskowych.

 

Szwadron TK-3, TKS wraz ze szwadronem kolarzy zabezpieczał wypad oddziałów atakujących Wschowę. 1 pluton wziął we wsi Dębowa Łęka jeńców ze 118 pułku Grenzwachtu. Po południu

 

TK-3 ponownie brały udział w walce z dywersantami niemieckimi w Lesznie,

 

-3 września – dywizjon przeszedł w Śremie na prawy brzeg Warty i wszedł w skład grupy obwodowej „Kórnik”, która miała wspierać obsadzającą Wartę Wielkopolską Brygadę Kawalerii,

 

-6 września - szwadron samochodów pancernych oraz szwadron kolarzy WBK stanowiły straż

 

przednią kolumny wycofującej się WBK. Reszta dywizjonu znajdowała się w kolumnie głównej, która przez Konin, Tuliszów i Turek dotarła do Uniejowa. Szwadron samochodów pancernych osłaniał przeprawę brygady przez Wartę oraz jej dalszy marsz w rejon, na wschód od Dąbia,

 

- 7 września -1 pluton czołgów skierowany został w kierunku Ozorkowa a 2 pluton samochodów pancernych ku Poddębicom. Samochody pancerne współdziałające z kolarzami brygady, 

 

natknęły się na szosie Łęczyca- Stary Gostków na oddziały rozpoznawcze 102 pp z niemieckiej 24 Dywizji Piechoty [DP].

 

Wieczorem dywizjon wycofał się przez Łęczycę do Topoli Królewskiej,

 

-8 września – dywizjon dotarł przez Kutno w pobliże Soboty i pozostawał w odwodzie brygady.

 

1 pluton samochodów pancernych wraz ze szwadronem kolarzy z 15 pułku ułanów, prowadził rozpoznanie w kierunku Łowicza,

 

- 9 września – w bitwie nad Bzurą dywizjon wspierał natarcie pododdziałów WBK na Chruślin, Helenów i Głowno.

 

Dywizjon został wzmocniony czołgiem TKS-20, który znaleziono na stacji Jackowice,

 

10 września- rano, szwadron czołgów ostrzelał kolumnę taborową 26 pp z niemieckiej 30 DP zadając jej straty, potem ubezpieczał węzeł dróg w Bielawach. Szwadron samochodów pancernych wraz z ułanami z 15 pułku, walczył z pododdziałami 20 pp z niemieckiej 10 DP w rejonie Chruślina. Wieczorem cały dywizjon obsadził wieś Zgoda.,

 

11- września – dywizjon stał w odwodzie brygady i prowadził rozpoznanie. Szwadron czołgów osłaniał wycofanie 3/7 dywizjonu artylerii konnej [dak],

 

12 września- dywizjon wspierał 1/57 pp w kierunku Głowna. Wieczorem dywizjon wycofał się się za Bzurę i ześrodkował obok wsi Zduny,

 

13 września – 1 pluton samochodów pancernych rozpoznawał kierunek Bielaw. W nocy

 

13/14 września dywizjon przeszedł do rejonu Młodzieszyna. Szwadron samochodów

 

pancernych ubezpieczał kierunek na Wyszogród,

 

14 września – w celu utworzenia przedmościa, dowódca WBK postanowił opanować Brochów.

 

Wysłał tam szwadron czołgów a szwadron samochodów pancernych wraz z kolarzami

 

i plutonem zaporowym, miał zamknąć przeprawy w Wyszogrodzie. Szwadron czołgów wspierał

 

w Brochowie 15 pułk ułanów a następnie 7 pułk strzelców konnych. Tankietki zniszczyły

 

3 czołgi niemieckie Panzer II .Przeciwnikiem były pododdziały zmotoryzowanego pułku SS „Leibstandarte Adolf Hitler” i 4 DPanc,

 

16 września – szwadron czołgów przeprawił się przez Bzurę i przeszedł do Puszczy Kampinoskiej.

 

Szwadron samochodów pancernych i szwadron techniczno-gospodarczy, nie mogąc się doczekać naprawy mostu, zniszczył sprzęt ciężki, a żołnierze pieszo skierowali się do rejonu koncentracji, 18 września – 1 pluton czołgów wspierał natarcie 17 pułku ułanów na Kaliszki i Palmiry.

 

Po południu 2 pluton czołgów i 15 pułk ułanów, natknęły się w puszczy na oddział

 

rozpoznawczy niemieckiej 1 Dywizji Lekkiej ( 1DLek). W wyniku walki zniszczono trzy

 

niemieckie czołgi- 2 szt. Panzer 35[t] i 1 szt. Panzer IV.

 

Około północy w czołgach 2 plutonu zabrakło paliwa i załogi zniszczyły je,

 

19 września – czołgi 1 plutonu wraz z 7 dak i działami ppanc.odparły natarcie niemieckich czołgów pod Sierakowem .Zniszczono lub unieruchomiono ponad 20 czołgów niemieckich,

 

20 września - po walce pod Sierakowem pozostały jedynie dwa sprawne czołgi. One to wraz z baterią 6 dak i 3 szwadronem pionierów osiągnęły Młociny. Ostatnie 2 czołgi wspierały oddziały przedzierające się do Warszawy.

 

Przybyłe do Warszawy 2 czołgi z 71 Dywizjonu Pancernego były jedynymi polskimi wozami bojowymi, które przedostały się do Warszawy z rejonu walk nad Bzurą.

 

Tankietki zostały wcielone w skład oddziałów broniących Warszawy i były wykorzystywane do kapitulacji miasta.

 

4.Udział plut. pchor. Edmunda Romana Orlika w walkach 71 Dywizjonu Pancernego

 

Z artykułów Janusza Magnuskiego opartych na relacjach Edmunda Romana Orlika [ „Orlik

 

atakuje pierwszy” w „Za Wolność i Lud” nr 20/1978 i „Bój pod Sierakowem” w nr 39/1979

 

i powtórzonych w późniejszej książce „Karaluchy przeciw panzerom”- Pelta,Warszawa 1995-

 

wynika, że Orlik dowodził tankietką TKS-20:

 

- w dniu 14 września 1939 roku pod Brochowem i unieruchomił 3 czołgi,

 

- w dniu 18 września 1939 roku pod Pociechą [Puszcza Kampinoska],

 

przygotowując zasadzkę na bezpośredni rozkaz dowódcy WBK

 

gen. Abrahama i niszcząc w lesie 3 czołgi,

 

- w dniu 19 września 1939 roku pod Sierakowem, unieruchamiając

 

7 czołgów

 

- oraz doprowadził TKS-20 do Warszawy i brał udział w obronie Warszawy

 

Starcie pod Pociechą

 

Dnia 18 września 1939 roku , pluton Orlika, składający się z 1 czołgu TKS-20 (dowódca- plut. pchor. Edmund Roman Orlik, kierowca-mechanik – pchor. Kazimierz Nowakowski ) oraz 2 czołgów TK-3, zaskoczyły w zasadzce z boku , na skrzyżowaniu leśnych dróg , 3 niemieckie czołgi z 11 Pułku Pancernego 1 Dywizji Lekkiej.

 

Wszystkie 3 czołgi zostały unieruchomione , w tym 1 się zapalił. W walce tej zginął książę raciborski, 23-letni porucznik wojsk pancernych Wehrmachtu -Wiktor IV Albrecht von Ratibor.

 

Zniszczono : Panzer IV- 1 szt, Panzer 35[t] -2 szt.

 

1 Dywizja Lekka w składzie: 11 pułk pancerny (2 bataliony pancerne) i 65 batalion pancerny

 

posiadała 226 czołgów, w tym: 65 szt-Panzer II, 112 szt.- Panzer 35[t], 41 szt.- Panzer IV i 8 czołgów dowodzenia.

 

Miejsce potyczki pod Pociechą upamiętnia głaz „Kamień Orlika”, na którym widnieje napis:

 

„W tym miejscu doszło do zwycięskiego pojedynku polskiej tankietki TKS-20

 

z 71 Dyonu P.WLK.BK dowodzonej przez plut.pchr. Edmunda Orlika z niemieckim PKW III z 11 P.Panc. 1 DLek. dowodzonym przez por. księcia von V.Ratibor.”

 

Na wyposażeniu niemieckiej 1 Dywizji Lekkiej nie było czołgów Panzer III a więc wnioskuję, że zniszczono Panzer IV.

 

W latach 1936-1937 wyprodukowano 35 szt. Panzer IV A, które wykorzystywano głównie do celów szkoleniowych.

 

W latach 1938-1939 wyprodukowano czołgów średnich Panzer IV w wersjach B- 42szt

 

i w wersji C – 140 szt. [wersja C była nieznacznie ulepszona od wersji B].

 

Czołgi średnie Panzer IV B i C były podstawowym sprzętem kompanii czołgów średnich

 

w batalionach związków pancernych podczas wojny z Polską we wrześniu 1939 roku.

 

Bój o Sieraków

 

Dnia 19 września 1939 roku ocalały pluton tankietek wspierał polskie oddziały w boju o Sieraków w Puszczy Kampinoskiej. Niemców wyparto w nocy w wyniku natarcia na wieś 7 pułku strzelców konnych i 9 pułku ułanów z WBK. Niemcy ruszyli do natarcia , wykorzystując kilkadziesiąt czołgów z 11 pułku pancernego i 65 batalionu pancernego z 1 Dywizji Lekkiej.

 

Tankietka Orlika, działając krótkimi wypadami z wykopów na lewej flance atakujących Niemców, (przy wsparciu 2 baterii 7 dywizjonu artylerii konnej i działek 7 pułku strzelców konnych) zniszczyła lub uszkodziło 7 czołgów-według jego relacji- a ogółem zniszczono ponad 20 czołgów.

 

5. Działalność w latach 1945- 1982

 

Po zakończeniu działań wojennych w Europie w maju 1945 roku, rozpoczął pracę zawodową, aby utrzymać 3 osobową rodzinę.

 

Od czerwca 1945 roku do 28 lutego 1946 roku pracuje jako Kierownik Transportu w Zjednoczeniu Przemysłu Skórzanego w Łodzi. W okresie od marca 1946 roku do sierpnia 1946 roku przerywa pracę zawodową i przygotowuje się do podjęcia studiów.

 

W okresie od 17 września 1946 roku do 24 lipca 1951 roku podejmuje studia w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi, równocześnie pracując: od 19.09.1947 roku do 15.10.1948 roku, jako Kierownik Budowy w Przedsiębiorstwie Robót Budowlanych w Łodzi, od 01.11.1948 roku do 31.06.1949 roku , jako Kierownik Działu Inwestycji w Głównym Instytucie Włókiennictwa w Łodzi.

 

Od 16.10.1949 roku był projektantem w Miastoprojekcie Łódź. Po skończeniu studiów, kolejno jako:starszy projektant, kierownik zespołu architektonicznego, główny projektant, nieprzerwanie do 1965 roku.

 

W okresie od 01.11.1950 roku do 31.08.1952 roku był równolegle asystentem Wydziału Architektury PWSSP w Łodzi a konsultantem architektury roczników dyplomowych do 1962 r .

 

W 1955 roku , na polecenie ówczesnej Komisji d/s Urbanistyki i Architektury zorganizował Wojewódzką Pracownię Urbanistyczną i zrezygnował z jej prowadzenia ,pozostając kilka kadencji członkiem Wojewódzkiej Komisji Urbanistyki i Architektury.

 

Od 01.06.1958 roku, po zaprojektowaniu dzielnicy wyższych uczelni i obiektów (Biblioteka Uniwersytecka,Wydział Biologii,Studium dla Obcokrajowców), Minister Szkolnictwa Wyższego powołał Edmunda Romana Orlika na Dyrektora Zarządu Inwestycji Szkół Wyższych w Łodzi, który realizował te zadania,równocześnie projektując.

 

Okres ten był najefektywniejszym w twórczości architektoniczno-urbanistycznej, pozostały po nim nie tylko gmachy użyteczności publicznej i inne obiekty ale i plany większych miast.

 

Pracę w Miastoprojekcie Łódź zakończył 30.06.1965 roku, po przebytym zawale serca.

 

W latach 1965-1966 kończy studia magisterskie na Wydziale Architektury Politechniki

 

Wrocławskiej.

 

Od 01.07.1966 roku do 15.03.1967 roku jest Głównym Specjalistą Architektonicznym

 

w Miastoprojekcie Wrocław. Na wniosek Rektora Politechniki Wrocławskiej , od 30.03.1967 roku

 

podejmuje zatrudnienie jako Główny Secjalista Architektoniczny na Wydziale Architektury

 

Politechniki Wrocławskiej, dla zorganizowania Zakładu Badawczo-Projektowego , jako zalążka

 

Instytutu Architektury. Po zorganizowaniu Instytutu Architektury , zakończył pracę na

 

Politechnice Wrocławskiej z dniem 30.09.1968 roku.

 

W latach 1969-1970 utrzymuje się z prac zleconych, przygotowując się do studiów doktoranckich.

 

Od 01.08.1970 roku do 31.12.1970 roku został powołany przez Ministra Kultury i Sztuki do spraw

 

budowy Teatru w Opolu a od 01.01.1971 roku , jako pełnomocnik Urzędu Wojewódzkiego w Opolu do spraw budowy teatru na stanowisko Zastępcy Dyrektora do Spraw Inwestycyjnych

 

Państwowego Teatru Ziemi Opolskiej.

 

Od 01.06.1972 roku rozszerzono pełnomocnictwa, powierzając stanowisko Dyrektora

 

w Dyrekcji Budowy Teatru, które prowadził do 31.12.1976 roku.

 

Od 01.01.1977 roku do 30.06.1977 roku wykonywał prace zlecone.

 

Od 01.07.1977 roku do 31.08.1979 roku był zatrudniony jako pracownik cywilny-inspektor wojewódzki w Komendzie Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Opolu.

 

Na zaopatrzenie emerytalne odszedł z KWSP Opole z dniem 01.09.1979 roku.

 

Mgr inż. arch. Edmund Roman Orlik zmarł nagle w dniu 08 kwietnia 1982 roku w Opolu.

 

Został pochowany na Cmentarzu Rzymskokatolickim p.w.św.Józefa w Łodzi ul.Ogrodowa 39.

 

Wyróżniony został:

 

- -Krzyżem Virtuti Militari V klasy

 

KVM V klasy został nadany przez Prezydenta RP na Uchodźctwie /w Londynie/,

 

z dniem 01.03.1979 rok , dla plut. pchor. rez. Edmunda Romana Orlika,

 

zaświadczenie nr Ldz.31/79/O/Z. Został wręczony w dniu 25 marca 1979 roku

 

w Zakopanem , przez gen.bryg. Borutę-Spiechowicza,

 

-Krzyżem Walecznych – dwukrotnie

 

-Odznaką „Zasłużonemu Opolszczyźnie” w 1975 roku

 

-Złotym Krzyżem Zasługi w 1976 roku

 

6. Związek Edmunda Romana Orlika ze Strażą Pożarną w woj. opolskim

 

W styczniu 1975 roku rozpoczął się odbiór budowanego teatru w Opolu przez Komendę Rejonową Straży Pożarnych w Opolu ul. Ozimska 53. Wykonane zabezpieczenia przeciwpożarowe były bardzo nowoczesne – stałe urządzenia gaśnicze trysk aczowe i zraszaczowe, półautomatyczne klapy dymowe,instalacja sygnalizacji pożaru. Problem wystąpił z kurtyną ppoż.

 

Będąc młodym oficerem pożarnictwa i pełniąc służbę w wydziale prewencji, poinformowałem Komendanta Miejskiego Straży pożarnych w Opolu, że nie wyrażę zgody na dopuszczenie do eksploatacji teatru bez sprawnie działającej kurtyny ppoż. Sprawę przejęła Komenda Wojewódzka Straży Pożarnych w Opolu , został poinformowany płk poż. Zdzisław Filingier -

 

Komendant Wojewódzki Straży Pożarnych w Opolu. Rozmowy były trudne z Dyrektorem budowy teatru Edmundem Romanem Orlikiem. Teatr został dopuszczony do eksploatacji ale funkcję dowódcy posterunku asystencyjnego pełnili oficerowie pożarnictwa, ja także.

 

Z informacji uzyskanych od płk poż. w st. spocz. Zdzisława Filingiera dowiedziałem się:

 

1.sprawa pomnika w miejscowości Pociecha w Puszczy Kampinoskiej

 

Pomnik został zaprojektowany przez mgr inż. arch. Edmunda Romana Orlika i ma dokładną

 

bryłę tankietki TKS-20 /długość, szerokość, wysokość/.

 

Podstawę z betonu -jako gąsienice- wykonał mgr inż. arch. Edmund Roman Orlik.

 

Kamień został przywieziony przez strażaków, spod Strzelec Opolskich (z woj.opolskiego) a w rozładowywaniu pomagali strażacy z Warszawy.

 

Pamiątkową tablicę ufundowali: płk poż. w st.spocz. Zdzisław Filingier,

 

płk poż. w st. spocz. Romuald Kocielski i Pani Zdzisława Orlik-Przybyś z Wrocławia.

 

2. w pogrzebie w Łodzi brała udział delegacja strażaków z woj. opolskiego

 

3. Ośrodek Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnych w Opolu z siedzibą

 

w Turawie , był budowany w czynie społecznym, od 1971 roku, przez strażaków

 

zawodowych i ochotniczych straży pożarnych województwa opolskiego.Kosztował około

 

20mln zł a budynek główny został oddany do eksploatacji w 1976 roku.

 

Był eksploatowany przez Komendę Wojewódzką Państwowej Strazy Pożarnej

 

w Opolu do 2010 roku.

 

Był na własnym rozrachunku i zarabiał na siebie, ale decyzją Rządu RP z 2009 roku,

 

musiał zostac zlikwidowany. Aby nie dopuścić do jego pozbycia się lub likwidacji, został przekazany nieodpłatnie dla Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych.

 

Obiektem administruje Oddział Wojewódzki w Opolu ZOSP RP i dalej słuzy strażakom.

 

4.trzy obeliski na terenie Ośrodka Szkoleniowo-Wypoczynkowego OW w Opolu ZOSP RP Strażak” w Turawie zostały ustawione w 1980 roku przez mgr inz. arch E.R. Orlika.

 

III.Podsumowanie

 

Powodem napisania tego opracowania , była informacja uzyskana ze strony internetowej www.stowarzyszenieuk.pl - „As pancerny”, gdzie ostatnie zdanie brzmi „Żył i pracował zapomniany aż do tragicznej śmierci w 1982 roku”.

 

Z takim stwierdzeniem nie zgadzam się i dlatego postanowiłem napisać to opracowanie, aby przybliżyć postać Edmunda Romana Orlika i uzasadnić, że emeryci-strażacy z woj.opolskiego,a szczególnie płk poż. w st. spocz. Zdzisław Filingier o nim nie zapomnieli.

 

Równocześnie chciałbym przytoczyć treść nekrologu, który ukazał się w dniach 10-12.04.1982 roku w „Trybunie Opolskiej”:

 

„ Z żalem zawiadamiamy,że ochrona przeciwpożarowa województwa opolskiego poniosła dotkliwą

 

stratę, bowiem w dniu 8 kwietnia 1982 r. zmarł nagle

 

mgr inż. arch. Edmund Roman Orlik

 

żołnierz września, odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V-klasy i dwukrotnie Krzyżem Walecznych, autor wielu projektów architektoniczno-urbanistycznych gmachów użyteczności publicznej w Łodzi, Wrocławiu i Opolu, w tym budowniczy teatru im.J.Kochanowskiego w Opolu,

 

odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi oraz Odznaką Zasłużonemu Opolszczyźnie, były inspektor Komendy Wojewódzkiej Straży pożarnych, współtwórca nowoczesnej bazy kwaterunkowo-wypoczynkowej straży pożarnych województwa opolskiego.

 

Rodzinie zmarłego i wszystkim Przyjaciołom Jego schorowanego serca wyrazy

 

współczucia i otuchy składają

 

Kierownictwo Komendy Wojewódzkiej

 

i Komend Rejonowych Straży Pożarnych

 

oraz współpracownicy.”

 

Przedstawiam także zdjęcia obelisku Edmunda Romana Orlika a napisy ufundował

 

płk poż. w st. spocz. ZDZISŁAW FILINGIER

 

Równocześnie chciałbym podziękować za umożliwienie dostępu do materiałów dla:

 

  • płk poż. w st. spocz. Zdzisława Filingiera,

  • nadbryg. Karola Stępnia -Opolskiego Komendanta Wojewódzkiego

 

Państwowej Straży Pożarnej w Opolu

 

IV. Zakończenie

 

O Orliku , Polacy dowiedzieli się więcej, dzięki grze komputerowej „World of Tanks” , gdzie upamiętnili najlepszych pancerniaków świata w okresie II wojny światowej, przyznając medale.

 

„Medal Orlika” przyznawany jest za zniszczenie czołgiem lekkim trzech lub więcej pojazdów wroga ,będących co najmniej o dwa poziomy wyżej niż pojazd gracza.

 

Uważam,że sprawa Edmunda Romana Orlika nie została zakończona z mojej strony, gdyż wystąpię do stowarzyszenia Związku Żołnierzy Wojska Polskiego, aby emeryci- żołnierze chociaż raz w roku złozyli wiązankę kwiatów i zapalili znicz na grobie najlepszego polskiego

 

pancerniaka z okresu II wojny światowej - Edmunda Romana Orlika.

 

V.Bibliografia

 

1. Akta osobowe z KW PSP Opole Edmunda Romana Orlika

 

2. Władysław Kozaczuk „Wehrmacht”-Bellona Warszawa 2008 r.

 

3. Heinz Guderian „Wspomnienia żołnierza” Bellona,Warszawa 1991 r.

 

4. Wikipedia – Roman Orlik, Polskie tankietki TK-3/TKS z działkami 20mm, 71 Dywizjon

 

Pancerny,Lehky Tank vz.35,

 

5. Internet-Kampania Wrześniowa 1939 Armia Poznań, Niemieckie i Sowieckie Siły Pancerne w Kampanii Wrześniowej 1939, Galeria niemieckiej broni pancernej 1933-45-

 

Panzerwaffe 1933-45, stowarzyszenieuk.pl-zakładka 2014[I-III] „As pancerny”.

 

Opole , dnia 14 kwietnia 2014 roku

 

Opracował:

 

Związek Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP

 

Prezes Zarządu Wojewódzkiego w Opolu

 

st.bryg. w st. spocz. inż.Tadeusz Śliwa

TUTAJ link do strony internetowej zawierający informację o Edmundzie Romanie Orliku. 

 

 

 

Rzecz o częstochowskiej straży pożarnej.

Roman Świst-Wałbrzych

CIEŃ SWASTYKI NAD JASNĄ GÓRA

Rzecz o męczeństwie częstochowskich strażaków

Życie tak czasem gaśnie,

jak świeca zdmuchnięta

lekkim powiewem wiatru.

Czasem, jak huraganem

zmiecione z powierzchni

wiekowe stare dęby.

/fragment wiersza Kazimierza Cybulskiego/

Do napisania poniższego materiału skłoniła mnie, zbliżająca się 70 rocznica publicznej egzekucji częstochowskich strażaków, w dniu 25 marca 1944r. Tytuł do niego, zapożyczyłem z książki Jana Pietrzykowskiego (1913-1994) -„ Cień swastyki nad Jasną Górą. Częstochowa w okresie hitlerowskiej okupacji. 1939-1945”. Jej autor, niestrudzony badacz i dokumentalista martyrologii częstochowian, podczas okupacji niemieckiej, zawarł na jej stronach, wstrząsające fakty hitlerowskiego bestialstwa, wobec mieszkańców tego miasta oraz przedstawił heroiczny opór, wobec bezwzględnego do szaleństwa okupanta. Materiał oparłem głównie na niej i takich pracach jak: „Księga pamięci funkcjonariuszy pożarnictwa i strażaków ochotników.1939-1945”, opracowanie pióra pułkowników pożarnictwa - Jerzego Łamaszewskiego i Władysława Pilawskiego, wspomnieniach płk poż. Józefa Mikuły - „Najtrudniejsze czasy. Wspomnienia z lat 1939-1945”, dostępnym w internecie materiale Juliana Sętowskiego- „Cmentarz Kule. Przewodnik biograficzny”. Posiłkowałem się ponadto książką Augustyna Jaworskiego i Jacka E. Wilczura- „Strażacka wierność. Z dziejów strażackiego antyhitlerowskiego ruchu oporu w okupowanej Warszawie w latach 1939-1945” oraz „Przewodnikiem po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa. Lata wojny 1939-1945”. Korzystałem również z informacji umieszczonych w internecie. Wspomniane źródła oraz inne, wymieniam na końcu pracy, w przekonaniu, że będą one pomocne tym, którzy w przyszłości zechcą pogłębić wiedzę o największej ofierze częstochowskich strażaków dla naszej Ojczyzny- ofierze życia.

Wojska niemieckie wkroczyły do Częstochowy, odległej od granicy polsko-niemieckiej ledwie 30 km, rankiem 3 września 1939r. Jednak miasto i jego mieszkańcy (przed wybuchem wojny liczyło 138 tys. osób, 8 miejsce w kraju), odczuli skutki agresji już pierwszego dnia wojny, kiedy z powietrza zostało zaatakowane. Nazajutrz – 2 września- Częstochowa znalazła się w zasięgu ognia artyleryjskiego Wehrmachtu, a lotnictwo niemieckie nasiliło naloty. Padli zabici, a wielu mieszkańców zostało rannych. Powstały liczne zniszczenia. Wybuchały pożary, których nie mogła gasić Miejska OSP, gdyż zgodnie z zaleceniami władz, ewakuowała się wcześniej na wschód.

Wobec ewakuacji władz miasta, urzędów państwowych i urzędów zawiadujących infrastrukturą komunalną, władze w Częstochowie, przejęła, zorganizowana 29 sierpnia 1939r.- Straż Obywatelska. Na czele 200-osobowej Straży Obywatelskiej - jako jej komendant- stał wielce zasłużony dla Częstochowy- Adam Plebanek (1875-1953) - prawnik, który działał w podobnej Straży Obywatelskiej, na początku I wojny światowej.

Adam Plebanek, od 1910r., był członkiem OSP Częstochowa (zał. 5 listopada 1871r., jako Towarzystwo Ochotniczej Straży Ogniowej), a w Polsce niepodległej, zasiadał w jej zarządzie, jako wiceprezes, a następnie prezes.

Powiedzmy w tym miejscu, że jego syn Tadeusz, był cenionym adwokatem i radnym miejskim. Niemcy aresztowali go, po denuncjacji konfidenta, w ramach tzw. nadzwyczajnej akcji pacyfikacyjnej AB-Aktion, pod koniec czerwca 1940r. Powodem aresztowania, było podejrzenie o prowadzenie działalności politycznej. Jak podaje Jan Pietrzykowski (strona- 50.), Tadeusz Plebanek, został rozstrzelany przez Niemców, 3 lipca 1940r. wraz 14 innymi Polakami, w lesie koło wsi Apolonka, niedaleko Złotego Potoku.

Wspomniana akcja, wymierzona była wobec inteligencji, a przede wszystkim, osoby cieszące się wielkim autorytetem, o cechach przywódczych oraz znane ze swej ponadprzeciętnej aktywności, w stowarzyszeniach i życiu miasta.

Tadeusz Plebanek, podobnie jak jego ojciec, spoczął na Cmentarzu Kule (Sętowski). Stało się to w czerwcu 1946r., po ekshumacji jego szczątków i innych osób, spod Apolonki.

Kierowana przez Adama Plebanka Straż Obywatelska, odpowiadała za wszystkie obszary funkcjonowania miasta, w tym m. in. za bezpieczeństwo publiczne, gaszenie pożarów, służbę zdrowia czy opiekę nad osobami, które dotarły do miasta uciekając przed najeźdźcą.

Odegrała wielką i niezwykle służebną rolę, w ciężkich chwilach hitlerowskiego najazdu i pierwszych dni okupacji. Niemiecki zarząd cywilny Częstochowy, na czele którego, stał prezydent rejencji opolskiej, Hans Rüdiger, rozwiązał ją 12 września 1939r.

Po tym, jak 26 października 1939r., proklamowano Generalne Gubernatorstwo (General -Gouvernement), dowództwo okupacyjnej Policji Porządkowej (Ordnungspolizei) z racji z tej, że odpowiadała ona za ochronę przeciwpożarową, przystąpiło do organizacji struktur fachowych pożarnictwa. Takie wykrystalizowały się w I połowie 1940r. Powołano wówczas, w strukturze Policji Porządkowej- Urząd Komisarycznego Kierownika Technicznego Polskich Straży Ogniowych, którą to nazwę wkrótce zmieniono na: Kierownik Techniczny Pożarnictwa, na czele z płk poż. Jerzym Lgockim (1893-1945). O nim samym można przeczytać materiał na naszej stronie, w zakładce- Archiwum-Kalendarium. Na poziomie dystryktów, strażami polskimi kierowali- instruktorzy pożarnictwa dystryktów. Byli oni podporządkowani organom policji dystryktów. W dystrykcie radomskim, do którego należała Częstochowa (w II RP, znajdowała się w woj. kieleckim), instruktorem od sierpnia 1940r., był ppłk poż. Józef Mikuła (1896- 1985), który do wybuchu wojny był m. in. inspektorem ZSP RP Okręgu Wojewódzkiego w Katowicach. Zastępcą ppłk poż. Józefa Mikuły, został Wielkopolanin- por. poż. Jan Teichert (1913-2003), który po latach, będzie działał w Związku Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP w Poznaniu i zostanie uhonorowany godnością honorowego prezesa ZW w Poznaniu.

Mikuła, który od lutego 1945r., był wojewódzkim inspektorem w Katowicach, a Częstochowa wtedy wchodziła do woj. śląsko-dąbrowskiego, należał – racji bliskiej znajomości z Jerzym Lgockim (Mikuła, był jego nauczycielem profesji pożarniczej, gdy razem pracowali w biurze Głównego Związku SP RP w Krakowie na początku lat 30.), do bardzo wąskiego grona oficerów, którzy tworzyli ramy prawno-organizacyjne polskich straży pożarnych, w GG. Niezależnie od pełnionej funkcji służbowej, stał jednocześnie na czele konspiracyjnych struktur Strażackiego Ruchu Oporu „Skała” w tym dystrykcie (komendantem głównym ruchu, był od 23 grudnia 1939r.-Jerzy Lgocki), a na potrzeby strażackiej konspiracji-V Okręgu Radomsko-Kieleckiego. Po aresztowaniu płk poż. Jerzego Lgockiego przez Niemców, w styczniu 1944r. ppłk poż. Józef Mikuła, był faktycznym komendantem głównym „Skały”.

22 kwietnia 1941r. władze Generalnego Gubernatorstwa wydały rozporządzenie o organizacji ochrony przeciwpożarowej na jej obszarze. Na tej podstawie niebawem na miejsce Miejskiej OSP w Częstochowie, powołano Miejską Zawodową Straż Pożarną. Jej komendantem został mjr poż. Longin Jaroszewski (?- 19 czerwca1978r., w Warszawie). Przed objęciem tego stanowiska, był on instruktorem pożarnictwa dystryktu lubelskiego, a do wybuchu wojny, wojewódzkim inspektorem ZSP RP Okręgu Wojewódzkiego w Lublinie.

Na wiosnę 1941r., władze okupacyjne podjęły decyzję o powołaniu na terenie miast, pomocniczej służby przeciwlotniczej, służby przeciwlotniczej- Lufthilfdienst, Luftschutzdienst, LHD. Stosowne zarządzenie wydały władze okupacyjne dnia 18 kwietnia 1941r. Czy miało to związek z planowaną agresją na Związek Radziecki? Miejskie jednostki, oddziały LHD, podlegały Policji Ochronnej (Schutzpolizei, Schupo), która wchodziła, w skład Policji Porządkowej. Do głównych zadań LHD należało przygotowywanie ludności cywilnej w miastach, do biernej obrony przeciwlotniczej, usuwanie skutków bombardowań oraz pomoc straży pożarnej podczas prowadzonych przez nią, działań ratowniczo-gaśniczych. Do przymusowej służby w LHD, wcielano młodych mężczyzn, na podstawie policyjnego nakazu administracyjnego. Jak dowiodła praktyka, dla wielu z nich, służba ta stanowiła schronienie przed skierowaniem do pracy przymusowej, na terenie hitlerowskiej, a nawet tysiącletniej Rzeszy. Jednostka miejska LHD dzieliła się na trzy grupy, oddziały, w tym pożarniczy, który miał swą siedzibę w straży pożarnej- nawet wtedy podlegał on Schupo. Służba w nim odbywała się w systemie dwuzmianowym (plutony liczące po 30/35, strażaków na zmianę), ale w przypadku ogłoszenia alarmu przeciwlotniczego, przebywający na wolnym, mieli obowiązek natychmiastowego stawienia się w jednostce. Członkowie oddziału posiadali stopnie służbowe- strażaka LHD (LHD-Feuerwehrmann). Wyposażeni byli, w uzbrojenie osobiste. Na początku swej przymusowej i nieodpłatnej służby, przechodzili szkolenie instruktażowe, przysposabiające do wykonywania zadań. Obejmowało one musztrę, sprawianie sprzętu gaśniczego, drabin, burzącego i pomocniczego oraz w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Szkolenie prowadziła zawodowa kadra pożarnicza MZSP. Ona też prowadziła szkolenie uzupełniające. Te prowadzono podczas dyżurów na zmianach.

LHD-owcy, otrzymywali od władz policyjnych dokumenty tożsamości, w postaci ausweisów (LHD- Polizeiausweis). Dzięki temu dokumentowi mogli oni poruszać się swobodnie w obrębie Częstochowy, a nawet okolicznych wsi, jeśli byli ich stałymi mieszkańcami- bez ograniczeń. Sprzyjało to pracy konspiracyjnej.

Nie udało się ustalić, czy, w lecie 1944r. strażaków częstochowskiej LHD nie wcielono do Miejskiej Zawodowej Straży Pożarnej. Tak stało się np. w Krakowie.

W jakimś momencie w częstochowskim, strażackim oddziale LHD, zawiązała się konspiracyjna komórka, sekcja Armii Krajowej. Wiedzmy, że, Częstochowa, była obwodem AK, a od 5 października 1944r. do 19 stycznia 1945r. stacjonował na jej terenie utajniony Sztab KG AK. Na trop komórki AK, w częstochowskim strażackim LHD, wpadło gestapo (Tajna Policja Państwowa, Geheime Staatpolizei), które miało swą siedzibę przy ul. Jana Kilińskiego 10 (wtedy-Theaterstrasse). Dnia 23 lutego 1944r., w ramach szerszej akcji, grupę strażaków z LHD aresztowano i osadzono w więzieniu na Zawodziu. W nim, poddano ich nieludzkim torturom. W trakcie przesłuchań jeden ze strażaków zmarł, a inni odnieśli poważne obrażenia.

Wreszcie zapadła decyzja o wymierzeniu konspiratorom najwyższej kary- kary śmierci. W związku z tym zdecydowano się na publiczną egzekucję. Publiczną, bo taka, na oczach tłumu, mogła oddziaływać zastraszająco na mieszkańcach miasta.

Na miejsce egzekucji wybrano ul. Paulińską (wtedy-Ritterstrasse, a ob. Ks. B-pa Teodora Kubiny), w pobliżu klasztoru na Jasnej Górze. Wcześniej, przeprowadzono w tym miejscu egzekucję- 3 marca 1944r.

Przed doprowadzeniem strażaków- 8 z LHD i 2 z OSP, pod mur, spędzono wielu mieszkańców miasta, by ci mogli przyglądać się egzekucji. Zaiste wyrafinowane to były działania nosicieli nowego ładu- nadludzi zresztą. Zanim rozległa się salwa z karabinów, strażacy krzyknęli pełnym głosem: „Niech żyje Polska”.

Oto lista ofiar niemieckiej egzekucji z ul. Paulińskiej:

1. EDWARD BŁASZCZYK - urodzony ok.1927r. („Księga…”, strona 95.). Strażak LHD (Pietrzykowski, strona - 120.). Z kolei, autorzy „Księgi…” na stronie 95, i na podstawie uzyskanych informacji zawartych, w „Kartach informacyjnych do księgi poległych strażaków, a otrzymanych, w tym przypadku, z ówczesnej KW SP w Częstochowie, podają, że był członkiem OSP w Częstochowie.

Być może przed wcieleniem do LHD, Edward Błaszczyk, był członkiem częstochowskiej OSP. Możemy domniemywać, że przy rekrutacji do LHD, brano od uwagę znajomość strażackiego rzemiosła, a takową posiadali niewątpliwie strażacy-ochotnicy.

2. PAWEŁ CZESŁAW CABAN- urodzony ok. 1924r. („Księga…”, strona 96.). Strażak LHD (Pietrzykowski, strona-120) lub członek OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 96.). Być może przed wcieleniem do LHD, należał do częstochowskiej OSP.

3. LUCJAN LISEK- urodzony ok. 1925r. („Księga…”, strona 97.). Strażak LHD (Pietrzykowski, strona- 120) lub członek OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 97.).

Być może przed wcieleniem do LHD należał do częstochowskiej OSP.

4. MACIEJ MACIEJEWSKI- urodzony ok. 1921r. („Księga…” strona 97.). Strażak LHD (Pietrzykowski, strona 120) lub członek OSP w Częstochowie („Księga…, strona 97.).

Być może przed wstąpieniem do LHD, należał do częstochowskiej OSP.

Maciejewski nie zginął od salwy- przypadkowo karabinowe kule go ominęły, i stał nietknięty, gdy jego koledzy obok umierali. Mimo potwornej grozy, nie stracił jednak panowania i zdążył krzyknąć do struchlałego tłumu słowa: Nazywam się Maciejewski, dajcie znać mojej matce na ulicy Piłsudskiego”. Nim dobiegł do niego Niemiec i oddał strzał z pistoletu zdążył wznieść jeszcze jeden okrzyk: Niech żyje Polska (Pietrzykowski, strona 120).

Być może Maciejewski, przed wcieleniem do LHD, był członkiem częstochowskiej OSP.

5. LEON RAKOWSKI- urodzony ok. 1924r. („Księga…”, strona 98.). Strażak LHD (Pietrzykowski, strona 120) lub członek OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 98.). Być może przed wcieleniem do LHD należał do częstochowskiej OSP.

6. STEFAN SOSKA (SZOSTKA) - urodzony ok. 1915r. („Księga…”, strona 98.). Strażak LHD (Pietrzykowski, strona 120) lub członek OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 98.).

Być może przed wcieleniem do LHD, był członkiem częstochowskiej OSP.

7. ZENON UŁAMEK-urodzony ok. 1922r. („Księga…”, strona 99.).Strażak LHD (Pietrzykowski, strona 120) lub członek OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 99.).

Być może przed wcieleniem do LHD, był członkiem częstochowskiej OSP.

8. ADOLF WALENDZIK-urodzony ok 1925r. Był strażakiem LHD (Pietrzykowski, strona 120), lub członkiem OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 99.). Być może przed wcieleniem do LHD, był członkiem częstochowskiej OSP.

O dwóch kolejnych strażakach, których rozstrzelano na Paulińskiej piszę poniżej.

Wśród tych, którzy uniknęli śmierci w egzekucji, był liczący 21 lat- STANISŁAW KOSTA. Został on podobnie jak kilku innych strażaków z LHD, przetransportowany do KL Gross-Rosen w pow. świdnickim na Dolnym Śląsku, a stamtąd do innej hitlerowskiej kaźni-KL Mauthausen-Gusen, k/Linzu na terenie Austrii. Po przybyciu do tego obozu otrzymał numer 128 340. Zginął 28 lutego 1945r. (Pietrzykowski, strona 121).

Po egzekucji ciała ofiar przewieziono („Przewodnik…”, strona 164), w okolice wsi Biała, gdzie zostały pochowane w zbiorowej mogile. Po zakończeniu wojny, dokonano ekshumacji szczątków ofiar i uroczyście pochowano je na Cmentarzu Kule. Na miejscu zbrodni, w 1947r.. umieszczono płytę pamiątkową. Ma ona przypominać o losie strażaków-patriotów, którzy oddali swe życie dla Ojczyzny.

Potrzeba w tym momencie powiedzieć, że na Cmentarzu Kule, spoczęło kilku ważnych dla polskiego i częstochowskiego strażactwa postaci:

Julian Fuchs (1846-1894) – kupiec i przemysłowiec. Współzałożyciel Towarzystwa Ochotniczej Straży Ogniowej w Częstochowie i jego pierwszy prezes.

• Ryszard Kielisch (Kitzlich). Żył w latach 1870-1946. Naczelnik częstochowskiej straży.

• Jakub Kohn (Kon) żydowski przemysłowiec i bankowiec, żyjący w latach 1869-1938. Prezes częstochowskiej straży. Jeden z autorów zjednoczenia polskich związków straży ogniowych, pożarnych po uzyskaniu niepodległości. Zasiadał m. in. w Radzie Naczelnej Głównego Związku Straży Pożarnych RP i Zarządzie Głównym Związku Floriańskiego.

• Władysław Małkowski (1847-1911), rejent, prezes częstochowskiej straży, w latach 1899-1903. Pionier ruchu na rzecz powołania polskiego związku towarzystw OSO z terenu Królestwa Polskiego. Organizator pierwszego zjazdu delegatów towarzystw OSO z terenu Królestwa Polskiego (Częstochowa-21 sierpnia 1909r.). Uczestnik - jako delegat rosyjskiego związku straży pożarnych- Międzynarodowego Kongresu Pożarniczego w Paryżu (12-13 sierpnia 1901r.), na którym powołano Międzynarodową Radę Strażacką (protoplastę CTIF), a do której wszedł jako członek.

• Edward Mąkosza (1886-1974) - kompozytor, dyrygent i pedagog. Był oficerem OSP i kapelmistrzem orkiestry częstochowskiej straży. Przez wiele lat pracował społecznie, jako referent ds. orkiestr strażackich Głównego Związku Straży Pożarnych RP.

• Jan Serednicki (1881- ok. 1975) - prezes częstochowskiej straży.

• Maciej Wolański (1839-1917) - rzemieślnik. Pierwszy naczelnik częstochowskiej straży. Potem jej prezes.

Druga część listy częstochowskich strażaków- ofiar zbrodniczego hitleryzmu, obejmuje tych z nich, którzy odeszli w różnych miejscach- często nieznanych nam.

10. STANISŁAW BRATEK- członek OSP w Częstochowie. Z zawodu ślusarz. Autorzy „Księgi…”, na stronie 96. podają, że zginął on w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau.

11. JÓZEF GAPA- członek OSP Błeszno (w 1930r. wieś została włączona do Częstochowy). Autorzy „Księgi…” na stronie 96., podają, że zginął z rąk hitlerowców. Z kolei J. Ostrowski pisze, że poniósł on śmierć, w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau lub Gross-Rosen.

12. JÓZEF GOŹDZIK- urodzony ok. 1919r. Był członkiem OSP w Częstochowie („Księga…”, strona 96.). Aresztowany pod zarzutem działalności politycznej.(Pietrzykowski, strona 120.). Zginął w egzekucji 25 marca 1944r.

13. JÓZEF HAMELA- syn Rocha. Urodzony w Błesznie, 1 stycznia 1901r. (wg dokumentacji KL Gross-Rosen), lub 15 sierpnia 1901r. (wg „Księgi…”, strona 96.), bądź - 23 listopada 1901r. (wg dokumentacji KL Flossenbürg). Był członkiem OSP Błeszno, którą założono w 1918r. Aresztowany został 3 listopada 1944r. i osadzony w więzieniu na Zawodziu. Przebywał w nim trzy tygodnie. Stąd przetransportowano go do obozu koncentracyjnego Gross-Rosen. W wyniku ewakuacji tego obozu, trafił do obozu koncentracyjnego Flossenbürg, na terenie Bawarii. Tam otrzymał numer 49 115. Tak niski numer świadczy, że był on powtórzony po zmarłym wcześniej innym więźniu. Nie znamy okoliczności śmierci J. Hameli, a w 1948r., Sąd Grodzki w Częstochowie (sygn. sprawy – 1810/57/DP), ustalił 9 maja 1945r., jako dzień jego śmierci. Autorzy „Księgi…” na stronie 96 podają, że zginął on w KL Gross-Rosen, w marcu 1945r., gdy tymczasem, ta hitlerowska fabryka śmierci przestała istnieć 9 lutego 1945r. Dokumentacja KL Flossenbürg wskazuje, że zginął on w tym obozie. Aresztowanie Hameli, przypadło na wielką akcję niemieckich sił policyjnych. Jak podaje- J. Pietrzykowski na stronie 204, skierowana była ona głównie przeciwko podziemnej lewicy - z PPR i partyzantom AL. Aresztowano wówczas 157 osób, w tym 42 komunistów, 38 członków ruchu oporu i 12 osób wspierających ruch oporu.

14.MIECZYSŁAW IZART (IZARD) - urodzony 5 stycznia 1911r. w Częstochowie. Nauczyciel muzyki w Szkole Handlowej w Częstochowie. Członek OSP w Częstochowie. Aresztowany, w grupie 42 osób, w nocy z 29 na 30 marca 1940roku, w ramach tzw. Wielkiej Akcji (Gross-Aktion) (Pietrzykowski, strona 225.). Ta akcja, miała na celu uderzenie, w rodzący się polski podziemny ruch oporu. Zamordowano go, w grupie 15 osób, 13 lipca 1940r., w tym samym lesie gdzie zginął Tadeusz Plebanek (Pietrzykowski, s.54). Spoczywa, na Cmentarzu Kule. W „Księdze…”, na stronie 96, podano, że zginął w KL Auschwitz-Birkenau.

15.JÓZEF JAŚKIEWICZ- urodzony 19 czerwca 1912r. Był członkiem OSP Błeszno. Tam też został rozstrzelany przez Niemców, w 1943r. („Księga…”, strona 96.).

16.MARIAN JAŚKIEWICZ- urodzony 21 czerwca 1912r. w Błesznie. Członek OSP w Błesznie. Rozstrzelany przez Niemców podczas próby ucieczki, 16 lipca 1943r. („Księga…”, strona 96.). J. Ostrowski podaje, że Marian Jaśkiewicz zginął, w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau lub Gross-Rosen.

Strażacy- ochotnicy: Józef Jaśkiewicz i Marian Jaśkiewicz, byli prawdopodobnie kuzynami.

17.BOLESŁAW KRYSIŃSKI - członek OSP w Częstochowie. Zginął w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau („Księga…”, strona 97.).

18.WŁADYSŁAW MISZCZAK- syn Ignacego. Urodzony w Błesznie, 23 grudnia 1895r. (wg dokumentacji KL Gross-Rosen) lub 25 listopada 1895r. („Księga…”, strona 97.). Był członkiem OSP Błeszno. Aresztowano go 4 listopada 1944r. (wg dokumentacji KL Gross-Rosen) i tego samego dnia osadzono w więzieniu na Zawodziu (wg dokumentacji KL Gross-Rosen). Do KL Gross-Rosen, prawdopodobnie trafił, w transporcie z Józefem Hamelą. Władysław Miszczak zmarł podczas ewakuacji KL Gross-Rosen do innego obozu koncentracyjnego -Dora-Nordhausen, niedaleko Halle w Niemczech. Stało się to 8 lutego 1945r. Tak zeznał Stanisław Piecuch, przed Sądem Grodzkim w Częstochowie, w 1947r- sygn.sprawy-1810/147/DP, Zg.345/47. Wg. Dokumentacji KL Gross-Rosen, Miszczak zmarł podczas ewakuacji do KL Dora-Nordhausen, w lutym 1945r. Taką też wersję okoliczności śmierci strażaka Władysława Miszczaka, podaje „Księga…”’ na stronie 97.

19.TADEUSZ RUSOWSKI- urodzony 11 lutego 1912r. Należał do OSP Błeszno. Niemcy rozstrzelali go w miejscowości Pniaki Mokrzeskie („Księga…”, strona 98) pod Mstowem.

20.JÓZEF SYNORADZKI- urodzony 5 stycznia 1905r. Pełnił funkcję naczelnika OSP Błeszno. Został zastrzelony przez niemieckiego policjanta, w dniu 21 lipca 1943r., przy drodze, Janów - Zarębice („Księga…”, strona 99.).

21.ANTONI UJMA- Członek OSP Błeszno. Zginął z rąk hitlerowców („Księga…”, strona 99.). Ostrowski pisze, że miało to nastąpić w obozie koncentracyjnym Auschwitz- Birkenau lub Gross- Rosen. Czy Antoni Ujma, był synem założyciela tej straży?

22.WŁADYSŁAW WŁODARCZYK – urodzony ok. 1917r. Członek OSP w Częstochowie. Zginął w egzekucji 25 marca 1944r. („Księga…, strona 99). Pietrzykowski na stronie 120, pisze, że Stanisław Włodarczyk, był więźniem politycznym. Więziony był na Zawodziu.

23.WŁADYSŁAW ZACHARIASZ- członek OSP w Częstochowie. Zginął w obozie koncentracyjnym Auschwitz-Birkenau („Księga…”, strona 99.). W pracy Pietrzykowskiego na stronie 219, w spisie osób rozpoznanych podczas ekshumacji ciał- ofiar ataków wojsk niemieckich na początku września 1939r., pod pozycją 117, znajduje się nazwisko –Władysław Zachariasz. Czy zatem są to dwie różne osoby?

BIBLIOGRAFIA

1.Jan Pietrzykowski „Cień swastyki nad Jasną Górą. Częstochowa w okresie hitlerowskiej okupacji 1939-1945”, Śląski Instytut Wydawniczy, Katowice 1985.

2. Józef Mikuła „Najtrudniejsze czasy. Wspomnienia z lat 1939-1945”, Związek Ochotniczych Straży Pożarnych, Warszawa 1985.

3.Augustyn Jaworski, Jacek E. Wilczur „Strażacka wierność. Z dziejów strażackiego antyhitlerowskiego ruchu oporu w okupowanej Warszawie, w latach 1939-1945”, wyd. II-poprawione, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1986.

4. Jerzy Łamaszewski, Władysław Pilawski „Księga pamięci funkcjonariuszy pożarnictwa i strażaków ochotnikow.1939-1945’, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1986.

5. „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa. Lata wojny 1939-1945”, Wydawnictwo „Sport i Turystyka’, Warszawa 1988.

6. Archiwum KL Gross-Rosen.

7. Juliusz Sętowski „Cmentarz Kule. Przewodnik biograficzny”, w internecie,2005.

8. Jerzy Ostrowski „88 lat OSP w Błesznie, „Gazeta Częstochowska- Tygodnik Regionalny”, wyd. internetowe, 2006.

9.Roman Świst „Strażacy polscy-ofiary Konzentrationslager Gross-Rosen”, w internecie, stara strona ZG ZE i RP RP.

Uzupełniono kalendarium- czyli zapisy historyczne dotyczące pożarnictwa polskiego i naszego Związku.

 

Z HISTORII ZAWODOWEGO POŻARNICTWA NA ZIEMIACH POLSKICH I ZWIĄZKU EMERYTÓW I RENCISTÓW POŻARNICTWA RP.

 

1366r. -Po wielkim pożarze Kłodzka,samorząd należącego wtedy do Czech miasta, podjął uchwałę w sprawie powołania płatnego oddziału do gaszenia pozarów.

1392r. Magistrat Krakowa zatrudnił strażnika, do obowiązków którego należało alarmowanie o zauważonym pożarze. Strażnik pełnił służbę na wieży kościoła Mariackiego. Za swą służbę otrzymywał 8 groszy tygodniowo. Podobne rozwiązania stosowano w innych dużych miastach.

1425r. W Olkuszu założono straż pożarną ( brengarda ). Jej członkowie opłacani byli z kasy miejskiej. Ostatnia wzmianka o jej istnieniu datowana jest na 2 lipca 1787r.

1571r. -Wydano drukiem pracę Andrzeja Frycza z Modrzewia, nazywanego Modrzewskim „O poprawie Rzeczypospolitej”. Jej autor sporo miejsca poświecił sprawom ochrony przeciwpożarowej. M. in. zaproponował ustanowienie etatowych dozorców, których zadaniem miało być wykonywanie czynności w zakresie zapobiegania pożarom i sprawowanie kontroli nad płatnymi stróżami nocnymi, którzy byli zobowiązani do zarządzania alarmów na wypadek dostrzeżenia pożaru.

1630r., 3 stycznia-Rada Miejska Wrocławia (wówczas miasto należało do monarchii Habsburgów) uchwaliła regulamin przeciwpożarowy. Na jego podstawie, m. in. powołano płatnych strażników, którzy dyżurować mieli na wieżach dwóch świątyń przez całą dobę i wypatrywać pożarów i zarządzać alarm.

1750r. W miastach prywatnych na terenie Prus ( w tym czasie do tego królestwa należały terenyDolnego i Górnego Śląska, Mazur, Opolszczyzny, Pomorza i Ziemi Lubuskiej ) ustanowiono urząd burmistrza ds. spraw ochrony przeciwpożarowej.

1752r., 5 lutego – Właściciel Ostrowa Wielkopolskiego, marszałek wielki koronny Franciszek Bieliński, ustanowił porządki ogniowe. Na tej podstawie powołano straż pożarną, w skład której weszło 20 wieśniaków z okolicznych wsi. Członkom tej straży za udział w gaszeniu pożarów płacono z kasy miejskiej.

1760r. W Białymstoku utworzono zawodowy oddział do gaszenia pożarów.

1765r., 1 czerwca- Król Stanisław August Poniatowski, ustanowił dla Starej i Nowej Warszawy Komisję Dobrego Porządku (Bonii ordinis). Od 1768r. komisje takie powołano we wszystkich miastach królewskich Komisje Dobrego Porządku. Komisje były kolegialnymi instytucjami administracji miejskich, które zajmowały się m. in. sprawami budownictwa, sanitarnymi oraz porządku wewnętrznego i bezpieczeństwa, w tym przeciwpożarowego.

1795r., 26 sierpnia- Departament Policji w Warszawie, zatwierdził przepisy w sprawie powołania dla tego miasta intendenta ogniowego. Do jego zadań m. in. należało: kontrolowanie stróży nocnych, dbanie o miejski sprzęt przeciwpożarowy i zapewnienie odpowiedniego stanu studni miejskich.

1806r. W Warszawie przy zarządzie policji utworzono zawodowy oddział ratownictwa ogniowego. Oddział ten zlikwidowano w 1816r.

1816r. Magistrat krakowski zatrudniał 4 szprycmajstrów, których obowiązkiem było utrzymanie, w zdatności miejskich narzędzi do gaszenia ognia.

1853r., 30 maja – W Prusach uchwalono tzw. ordynacje miejską. Umożliwiała ona samorządom miast tworzenie własnych zawodowych straży pożarnych.

1859r., 1 lipca- Powstała zawodowa straż pożarna ( Berufsfeuerwehr) w Gdańsku. Kolejne zawodowe straże pożarne, na obszarze zakreślonym współczesnej Polski powstały:

we Wrocławiu-1859r., Szczecinie-1863r., Bydgoszczy-1872r., Elblągu-1875r.,Poznaniu-10 grudnia 1877r.

1865r. W Przemyślu założono Miejską zawodową Straż Ogniową. Zatrudniono w niej 6 pompierów.

1865r. -W Legnicy na Dolnym Śląsku utworzono Zawodową Straż Pożarną.

1872r., 13 grudnia - Pruska ustawa powiatowa nakładająca na samorząd powiatowy, obowiązek zatrudnienia ogniomistrzów powiatowych, odpowiedzialnych za właściwe funkcjonowanie straży pożarnych. Ustawa obowiązywała m. in. na terenie zaboru pruskiego, Dolnego i Górnego Śląska, Opolszczyzny, Pomorza, Warmii i Mazur, Ziemi Lubuskiej.

1873r., 28 kwietnia – Rada Miejska Krakowa przyjęła uchwałę o powołaniu zawodowej Miejskiej Straży Ogniowej. Jej strażacy podobnie jak innych zawodowych straży pożarnych na terenie Galicji, mieli zapewnioną opiekę lekarską. Przysługiwało im prawo do zaopatrzenia emerytalnego po upływie 20 lat służby. Strażacy, którzy ulegli wypadkom podczas akcji, byli przenoszeni do pracy w zakładach należących do miasta.

1874r., 15 września- Samorząd Nowego Sącza podjął decyzję o utworzeniu zawodowej Miejskiej Straży Ogniowej.

1874r. W Lublinie utworzono zawodową Miejską Straż Ogniową.

1875r. Na terenie Galicji istniało 5 zawodowych straży pożarnych.

1877r. W Siedlcach powołano zawodową Miejską Straż Ogniową.* Johann Kratochwill, właściciel dwóch dużych młynów w Poznaniu, założył zawodową straż pożarną. Straż ta uważana jest za pierwszą zakładową straż pożarną na ziemiach polskich.

1890r. Na terenie Galicji istniało 13 zawodowych straży pożarnych.

1891r., 10 lutego. Ustawa ogniowa dla Galicji ( wł. Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z WielkimKsięstwem Krakowskim oraz księstwami oświęcimskim i zatorskim ). Na jej podstawie w miastach liczących powyżej 10 tys. mieszkańców zakładano straże zawodowe.

1897r. Na terenie Galicji istniały 37 zawodowe straże pożarne z łącznym stanem osobowym 459 strażaków. Dwa lata później, było tych straży 44 ze stanem osobowym 482 strażaków.

W najmniejszych strażach ( Wadowice, Wieliczka ) służyło po 1 zawodowym strażaku.

1900r. -W Królewskiej Hucie (wówczas miasto, w obrębie obecnego Chorzowa powstała pierwsza na Górnym Śląsku- Zawodowa Straż Pożarna.

1903r., 1 października- W Katowicach powstała zawodowa straż pożarna. W następnym roku zawodowa straż utworzono w Bytomiu. Pięć lat po niej w Toruniu.

1905r. Na terenie Galicji działały 33 zawodowe straże pożarnej, w których służyło 478 strażaków.

1907r. We wrześniu, w Warszawie powstało muzeum pożarnicze. Jego tradycje kontynuuje Muzeum Pożarnictwa przy ul. Chłodnej 3.

1910r.- W związku z obchodami 500-lecia bitwy pod Grunwaldem, na terenie zaboru austriackiego, przeprowadzono szereg uroczystości, w tym odsłonięcia Pomnika Grunwaldzkiego w Krakowie. Z tej też okazji, w krakowskiej Miejskiej (zawodowej) Straży Pożarnej wprowadzono mundury galowe, wykonane wg kroju munduru polskiego z odznakami ułanów z okresu powstania listopadowego. Pomysłodawcą takiego rozwiązania, był naczelnik (komendant) tej straży Feliks Nowotny.

1912r., 15 grudnia- Ukazał się pierwszy numer „Przeglądu Pożarniczego”. Redaktorem i wydawcą pisma poświęconego sprawom straży pożarnych, ubezpieczeniom od ognia i budownictwu ogniotrwałemu, był Bolesław Chomicz.

1914r. Na terenie Królestwa Polskiego istniało 5 zawodowych straży pożarnych. W tym czasie na obszarze Wielkopolski były dwie takie straże. Na terenie Galicji działało 35 zawodowych jednostek.

1915r., 1 sierpnia - Inż. Józef Tuliszkowski obejmuje stanowisko komendanta Warszawskiej Straży Ogniowej i m. in. wprowadza w niej polskie pożarnicze stopnie służbowe: strażak szeregowiec, plutonowy, sierżant, starszy sierżant, porucznik, kapitan i komendant.

W latach 1917-1918 -W Warszawie pod kierownictwem inż. Józefa Tuliszkowskiego, przeprowadzono cztery kursy dla instruktorów - przyszłej kadry oficerskiej. Kursy trwały po 8 tygodni, w 1917r. i po 4 tygodnie w 1918r. Ukończyło je blisko 150 osób. 1917r., 26 sierpnia - Zakończyła działalność Tymczasowa Rada Stanu Królestwa Polskiego. W czasie jej istnienia, od 6 listopada 1916r., w departamencie spraw wewnętrznych opracowano projekt jednolitej organizacji organów bezpieczeństwa publicznego, w tym ochrony przeciwpożarowej. Projekt przewidywał utworzenie, w ramach MSW departamentu ds. ochrony przeciwpożarowej oraz komórek na szczeblu guberni i powiatów. Przewidywał też utworzenie państwowych zawodowych straży pożarnych w miastach powyżej 20 tys. mieszkańców.

1917r., 17 lipca- Zarząd Związku Floriański (prezes-Bolesław Chomicz) wprowadził pierwsze mundury i oznaki szarż dla personelu inspekcyjno-instruktorskiego (oficerskiego). Były one wzorowane na polskiej tradycji wojskowej.

W 1918r. Polskie związki straży pożarnych zatrudniały łącznie 6 zawodowych inspektorów pożarnictwa. Istniało 60 zawodowych straży pożarnych.

1921r.- Departament Samorządowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych wydał okólnik dla wojewodów i starostów, w którym zalecił ustanawianie stanowisk instruktorów pożarniczych, których zadaniem miało być zakładanie straży pożarnych oraz prowadzenie czynności kontrolnych (lustracji) straży pożarnych.

1921r., 8-9 września. W Warszawie odbył się I Ogólnopaństwowy Zjazd Delegatów Straży Ogniowych RP. Uczestniczyło w nim 3690 delegatów z 742 straży pożarnych, w tym straży zawodowych. Podczas zjazdu powołano Główny Związek Straży Pożarnych RP.

1922r., 9 grudnia. Rada Naczelna Głównego Związku Straży Pożarnych RP przyjęła „Regulamin umundurowania i odznak starszeństwa”. Dla personelu fachowego urzędników Związku/zawodowych oficerów pożarnictwa, ustalał on 5 stanowisk: instruktora okręgowego, starszego instruktora, inspektora związku wojewódzkiego, zastępcy naczelnika i naczelnika Głównego Związku.

1924r. Do Głównego Związku Straży Pożarnych RP należało m.in. 28 zawodowych straży pożarnych i 12 zakładowych straży pożarnych o charakterze zawodowym.

1926r.,19 kwietnia – Rada Naczelna GZSP RP uchwaliła nowy regulamin wprowadzający na miejscu urzędników Związku-korpus inspekcyjny.19 grudnia – Powstał Związek Zawodowy Oficerów Straży Pożarnych. Na czele Związku stanął inicjator jego powołania, inż. Józef Tuliszkowski.

1927r.,26 sierpnia-W Poznaniu z okazji III Ogólnopaństwowego Zjazdu Straży Pożarnych przeprowadzono Krajowe Zawody Strażackie. W grupie straży zawodowych (tzw. wielkomiejskich) wystartowały straże z Bydgoszczy, Łodzi i Warszawy. Komisja sędziowska przyznała dwie równorzędne nagrody strażom z Łodzi i Warszawy.

1927r., 25 grudnia- Ukazał się jako dodatek „Przeglądu Pożarniczego” –„Strażactwo Zawodowe”. Ukazujący się do 1932r. dodatek, był poświęcony problematyce pożarnictwa zawodowego. Redaktorami pisma byli: inż. Józef Tuliszkowski i od czerwca 1931r. kpt. WSO Jan Jankowski.

1928r. W woj. śląskim istniały trzy zawodowe straże pożarne.* Korpus inspekcyjny GZSP RP liczył 43 oficerów.

1930r., 26 kwietnia- Rada Naczelna Głównego Związku SP RP uchwaliła przepisy o podstawowych obowiązkach i prawach członków Korpusu Technicznego Związku. Stały się one pierwszą pragmatyką służbową dla zawodowego korpusu oficerskiego GZSP RP. W tym czasie korpus liczył 85 oficerów.

1931r., 10 stycznia – Ukazał się pierwszy numer „Gazety Strażackiej”- pisma Głównego Związku Straży Pożarnych RP. Pismo ukazywało się do wybuchu drugiej wojny światowej oraz

od 1 stycznia 1948r.końca 1952r.Na czele pisma stali: inspektor Stanisław Pągowski, od czerwca 1937r.,W. L.Przybyszewski. Po wojnie: Bolesław Chomicz, Wilhelm Garncarczyk,

ppłk poż. Józef Boguszewski i Zdzisław Radwański.

1931r., 30 maja- Zarząd Główny Głównego Związku Straży Pożarnych RP, wydał Instrukcję o organizacji szkolenia. Ustalono w niej 3 rodzaje szkoleń pożarniczych: podstawowe, specjalne i uzupełniające. Kursy podstawowe obejmowały 7 stopni wyszkolenia, w tym dla kandydatów na członków Korpusu Technicznego (oficerskie). W 1937r. instrukcję zmodyfikowano. Jako taka (po kolejnej modyfikacji) obowiązywała przez kilka powojennych lat.

W l.1931 -1938- Przeprowadzono 6 kursów instruktorskich ( oficerskich ) dla kandydatów na członków Korpusu Technicznego Związku.

1933r., 28 listopada – Główny Związek Straży Pożarnych RP otrzymał nazwę- Związek Straży Pożarnych RP.

1934r., 13 marca –Ustawa o ochronie przeciwpożarowej i innemi ( org. ) klęskami. Przepisy ustawy m.in. stanowiły, że zawodowe straże pożarne są organami własnymi samorządów. Powinny być one zasadniczo tworzone, przez gminy miejskie zamieszkałe ponad 40 tys. osób. Przewidywała też tworzenie okręgowych pogotowi pożarnych, w tym zawodowych.

1934r.Korpus Techniczny Związku liczył 176 oficerów.

1935r. W Polsce istniało 67 zawodowych straży pożarnych. Pełniło w nich służbę 2946 strażaków.

*Na terenie kraju pracowało 212 instruktorów powiatowych ( do pełnej obsady brakowało 52 ).

1937r.,5 maja -Minister spraw wewnętrznych ustanowił nomenklaturę stopni służbowych dla członków ( oficerów ) Korpusu Technicznego Związku. Obejmowała ona osiem stopni.

1937r.,16 lipca – Sejm Województwa Śląskiego uchwalił ustawę o ochronie przed pożarami i innemi klęskami.

-16 października-Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych o rozmieszczeniu, liczebności, miejscowych straży ( pogotowi) pożarnych i uznaniu straży pożarnych za miejscowe.

Ponadto minister zalecił samorządom miejskim zatrudniania na stanowiska oficerskie w zawodowych strażach pożarnych członków Korpusu Technicznego Związku.

W listopadzie, w Zarządzie Związku Straży Pożarnych RP utworzono referat ds. zawodowych straży pożarnych. Na czele referatu stanął Feliks Nowotny, naczelnik ( komendant ) MSP

w Krakowie, w l. 1903-1923.

W 1937r. W Polsce istniało 91 zawodowych straży pożarnych. Pełniło w nich służbę 3300 strażaków.

1938r., 26 marca –Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej w zakresie akcji przeciwpożarowej.

23 listopada – Ustawa o zwalczaniu pożarów w hitlerowskiej Rzeszy Jej przepisy obowiązywały m. in. na terenach na wschód od rzek: Nysy Łużyckiej i Odry, a po pokonaniu Polski na ziemiach włączonych do Rzeszy i Generalnej Guberni. Na jej podstawie w większych miastach zorganizowano zawodowe straże pożarne np. w Częstochowie, Gnieźnie, Kaliszu, Łodzi, Wałbrzychu. 31 grudnia - Korpus Techniczny Związku liczył 357 oficerów. W kraju istniało 106 zawodowych straży pożarnych. Pełniło w nich służbę 3600 strażaków.

1939r.,1 marca – W Centralnym Ośrodku Wyszkolenia Pożarniczego w Warszawie rozpoczął się pierwszy kurs oficerski. Z uwagi na zagrożenie wybuchem wojny szkolenie skrócono o 1 miesiąc

i zakończono 31 lipca. Szkolenie ukończyło go 37 absolwentów.

Wrzesień-Udział jednostek zawodowych straży pożarnych, w gaszeniu pożarów powstałych w skutek bombardowań przez lotnictwo Rzeszy Niemieckiej. W sposób szczególny zapisała się Warszawska Straż Ogniowa.

1939-1945-Druga wojna światowa. Udział strażaków zawodowych w szeregach Wojska Polskiego, w walkach przeciwko wojskom niemieckim i radzieckim. Udział w antyhitlerowskim ruchu oporu.

Podczas wojny swe życie za ojczyznę oddało kilka tysięcy polskich strażaków, w tym zawodowych.

1945r., 25 (?) kwietnia- W trakcie ewakuacji komanda zewnętrznego KL Stutthoff w Policach (niem. Pölitz) pod Szczecinem, zginął płk poż. Jerzy Lgocki- Kierownik Techniczny Pożarnictwa w Generalnej Guberni od 1940r. do 1942r. i komendant główny Organizacji Wojskowej Strażacki Ruch Oporu „Skała” od 23 grudnia 1939r. do chwili aresztowania przez hitlerowców (termin, który w naszych czasach jest używany bardzo rzadko), w styczniu 1944r. Z warszawskiego Pawiaka trafił potem do obozu koncentracyjnego Stutthof.

24 października - Władze niemieckiej, okupacyjnej Policji Porządkowej ( Ordnungspolizei, jej częścią była Policja Ogniowa- Feuerschutzpolizei ) przejęły kierownictwo nad ochroną przeciwpożarową i strażami pożarnymi na terenie Generalnej Guberni.

23 grudnia – W Warszawie odbyło się zebranie oficerów pożarnictwa, na którym powołano organizację- Strażacki Ruchu Oporu „Skała”. Na czele tej podziemnej organizacji stanął Jerzy Lgocki, porucznik Warszawskiej Straży Ogniowej. Od stycznia 1944r. organizacją kierował ppłk poż. Józef Mikuła, instruktor pożarniczy na dystrykt radomski Generalnej Guberni.

SRO „Skała” opierał swą działalność na zawodowych i ochotniczych strażach pożarnych. Do zadań jakie realizował należało: szkolenie wojskowe, ukrywanie młodzieży oraz osób zaangażowanych

w podziemną działalność, współpraca z organizacjami prowadzącymi antyhitlerowską działalność, wyrabianie „ lewych” dokumentów osobowych, działalność kurierska na rzecz Podziemnego Państwa, interwencje zmierzające do zwolnień osób przebywających w obozach, więzieniach, aresztach, prowadzenie działań gaśniczych, by te nie przynosiły efektów pożądanych przez okupanta. Szacuje się, że organizacja miała 120 tys. zaprzysiężonych członków- strażaków.

W grudniu, oficer Warszawskiej Straży Ogniowej Feliks Nowotny, zostaje wyznaczony na oficera łącznikowego z niemieckimi władzami policyjnymi.

1940r. W marcu, zostaje ustanowiony urząd Komisarycznego Kierownika Technicznego Polskich Straży Ogniowych ( od maja 1940r.-Kierownik Techniczny Pożarnictwa dla Generalnej Guberni ). Komisarycznym Kierownikiem, który podlegał niemieckiej władzy policyjnej, został Jerzy Lgocki ( od lipca 1940r.-płk poż. ). W maju 1940r., biuro KKT przeniesiono z Warszawy do Krakowa.

Od sierpnia 1942r. kiedy J. Lgocki zszedł do podziemia, a obowiązki Kierownika przejął ppłk poż. Tadeusz Busza, dotychczasowy zastępca Kierownika.

Na szczeblu dystryktów ustanowiono stanowiska instruktorów pożarniczych (Distriktfeuerwehrinspekteur ), a w powiatach, instruktorów powiatowych (Kreisfeuerwehrinspekteur ). Instruktorzy byli nadzorowani przez komendy policji porządkowej i żandarmerii

W pierwszym kwartale 1940r., w Warszawie, powstał Oddział Doświadczalny pełniący funkcję zawodowej straży pożarnej. Przy nim utworzono Centralną Szkołę Pożarniczą, w której realizowano kursy dla zawodowych strażaków, podoficerów, mechaników i oficerów. Placówki istniały do wybuchu powstania warszawskiego.

1940r. Pod koniec czerwca Komisaryczny Kierownik Techniczny Polskich Straży Ogniowych
w Generalnej Guberni inż. Jerzy Lgocki ustanowił nomenklaturę stopni służbowych dla personelu zawodowego polskich pożarniczych jednostek organizacyjnych. Była ona wzorowana na stopniach obowiązujących w Warszawskiej Straży Ogniowej i Wojsku Polskim. Obowiązywała, z niewielkimi zmianami do momentu wejścia w życie zarządzenia ministra gospodarki komunalnej z dnia 28 sierpnia 1951r.

1941r., 22 kwietnia – Rozporządzenie generalnego gubernatora dr Hansa Franka, o ochronie przed pożarami w Generalnej Guberni. Przepisy rozporządzenia m. in. określały organizacje ochrony przeciwpożarowej na terenie GG oraz m. in. działalność zawodowych straży pożarnych.

I połowa 1944r. Na terenie Generalnej Guberni istniało, w tzw. dużych miastach powiatowych, 39 zawodowych straży pożarnych. W pozostałych 20 powiatach funkcjonowały zawodowe pogotowia. Działało 5 biur instruktorów pożarniczych dystryktów, 59 biur powiatowych instruktorów pożarnictwa, Centralna Szkoła Pożarnicza oraz Biuro Kierownika Technicznego Pożarnictwa.

1 sierpnia- Wojewódzki inspektor pożarnictwa w Lublinie mjr poż. Mieczysław Stylski, przedłożył kierownikowi resortu Administracji w PKWN, projekt organizacji polskiej ochrony przeciwpożarowej. Postulował m. in. powołanie państwowego, centralnego organu ochrony przeciwpożarowej.

1 grudnia – W Resorcie Administracji Publicznej PKWN, powołano Główny Inspektorat Pożarnictwa. Na jego czele stanął gen. poż. inż. Eugeniusz Doering. W marcu 1946r. zlikwidowano GIP, a na jego miejsce, w Departamencie Politycznym Ministerstwa Administracji Publicznej utworzono Wydział Ochrony przed Pożarami. Na szczeblu wojewódzkim istniały wojewódzkie inspektoraty pożarnictwa usytuowane w wydziałach administracyjnych.

1945r.,10 stycznia – Główny Inspektor Pożarnictwa wydał zarządzenie w sprawie tworzenia powiatowych komend straży pożarnych. Sytuował je w starostwach. Komendanci powiatowi po reaktywacji ZSP RP pełnili jednocześnie funkcje powiatowych instruktorów pożarnictwa. W lutym, do Katowic z polecenia Głównego Inspektora Pożarnictwa, przybyła pożarnicza grupa operacyjna z zadaniem zorganizowania ochrony przeciwpożarowej w woj. śląsko-dąbrowskim.

W kwietniu kolejne p. g. o. trafiły do Opola i Trzebnicy na Dolnym Śląsku. Następne skierowano do Gdańska, Szczecina, a w maju na Środkowe Wybrzeże, Ziemię Lubuską oraz Warmię i Mazury.

2 czerwca -W Ministerstwie Administracji Publicznej powstał raport, w którym założono powołanie państwowych organów ochrony przeciwpożarowej. 1 sierpnia – W Ministerstwie Przemysłu

i Handlu utworzono, pierwszy w gospodarce główny inspektorat ochrony przeciwpożarowej z płk poż. Józefem Milewskim na czele.

13 listopada – Dekret o zarządzie Ziem Odzyskanych. Powołanie Ministerstwa ZO. W Departamencie Administracji utworzono Samodzielny Referat Pożarnictwa. Ministerstwo zniesiono ustawą z dnia 11 stycznia 1949r. o scaleniu Ziem Odzyskanych z ogólną administracja państwową. 30 listopada – Minister administracji publicznej zarządził ustanowienie zarządu przymusowego Związku Straży Pożarnych. Reaktywacja Związku Straży Pożarnych R P.

1946r., 27 kwietnia – Za bohaterską służbę i walkę z okupantem, Krajowa Rada Narodowa przyznała Warszawskiej Straży Ogniowej- Krzyż Walecznych.

1 czerwca – Rozpoczęła działalność Centralna Szkoła Pożarnicza w Warszawie. Od sierpnia 1948r. pod nazwą: Centralny Ośrodek Wyszkolenia Pożarniczego nr 1. W 1949r. powstał COWP nr 2

w Łodzi. W tych placówkach kursy oficerskie ukończyło 381 osób.

1-8 września – Obchody pierwszego po wojnie ogólnopolskiego Tygodnia ObronyPrzeciwpożarowej. W kolejnych latach, do 1965r. , organizowano podobne obchody, w miesiącach : maj-lipiec. Głównym celem obchodów było popularyzowanie wśród społeczeństwa zasad bezpieczeństwa przeciwpożarowego.

23 grudnia – Okólnik Ministra Administracji Publicznej w sprawie przekształcenia wojewódzkich inspektoratów pożarnictwa w oddziały do spraw ochrony przed pożarami i innymi klęskami. Oddziały weszły w skład wydziałów administracyjno-prawnych UW.

Na szczeblu powiatów komendanci powiatowi i grodzcy stali się instruktorami pożarnictwa, a na Ziemiach Odzyskanych, kierownikami referatów ochrony przed pożarami i innymi klęskami.

1947r. We wrześniu, w Departamencie Politycznym Ministerstwa Administracji Publicznej na miejsce Wydziału Ochrony przed Pożarami utworzono Wydział Pożarnictwa. Wydziałem kierował

płk WP Jan Skrzypek „Kotwica”. W 1948r. naczelnikiem wydziału został mgr Anzelm Wardęga.

1949r., 24 października-Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie rozwiązania stowarzyszenia Wyższej Użyteczności „ Związek Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej”.

30 listopada- Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie uposażeń liniowych pracowników samorządowych zawodowych straży pożarnych.

1949r., W Polsce działały 73 terenowe jednostki zawodowych straży pożarnych. W resortach istniało 969 zawodowych przemysłowych straży pożarnych.

1950r.,4 lutego- Ustawa o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji. Ustanawiała ona państwowe organy ochrony przeciwpożarowej, tj. komendy straży pożarnych ( główną, wojewódzkie,

w tym warszawską i łódzką oraz powiatowe. Komendy straży pożarnych kierowały i sprawowały nadzór nad całokształtem ochrony przeciwpożarowej. Komenda Główna SP podlegała, z mocy ustawy z dnia 19 kwietnia 1950r. o zmianach organów naczelnych władzy państwowej w zakresie gospodarki komunalnej i administracji państwowej Ministrowi Gospodarki Komunalnej ( wcześniej Ministrowi Administracji Publicznej). Jej podlegały komendy wojewódzkie, tym komendy stopnia powiatowego.

1 kwietnia - Bolesław Łazarski „Chmura” został powołany na stanowisko komendanta głównego straży pożarnych. Początek działalności Komendy Głównej Straży Pożarnych.

Komendantami głównymi SP byli: kapitan komendant* Bolesław Łazarski, od lutego 1952r. kpt. sztabu** Jan Kwiatkowski, od listopada 1956r., początkowo jako p.o. kpt. sztabu Roman Darczewski, od 1 stycznia 1968r. kpt. sztabu, płk poż. /gen. poż. Zygmunt Jarosz, od 1 września 1981r. do 22 listopada 1983r. płk poż./ gen poż. Tomasz Ostrowski, od 3 kwietnia, początkowo jako p.o.

płk poż. Andrzej Gatlik i od 5 czerwca 1987r. do 16 grudnia 1991r., płk poż./ gen. poż. Andrzej Stefanowski.

*Stopień wprowadzony zarządzeniem ministra gospodarki komunalnej z dnia 28 sierpnia 1951r.

**Stopień wprowadzony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 10 października 1952r.

W maju, uruchomiono Centralną Oficerską Szkołę Pożarniczą z siedzibą w Warszawie. Oddziały szkoły powstały w Łodzi, Poznaniu, Bielsku-Białej, Gdańsku i Warszawie- Odolanach. W 1954r. zmieniono nazwy szkół na szkoły oficerów pożarnictwa.

14 lipca – Rozporządzenie ministra gospodarki komunalnej w sprawie organizacji komend straży pożarnych. Powołanie 17 wojewódzkich komend straży pożarnych, 2 komend w miastach na prawach województw ( Warszawa i Łódź ) oraz 336 komend powiatowych i miejskich.

13 listopada- Okólnik ministra gospodarki komunalnej w sprawie zespolenia działalności wojewódzkich i powiatowych komend straży pożarnych z działalnością prezydiów rad narodowych.

1951r., 26 lutego – Ustawa o terenowej obronie przeciwlotniczej. W 1964r. t.o.pl. została przekształcona Powszechną Samoobronę a w 1973r. w Obronę Cywilną.

21 października - Sejm dokonał nowelizacji ustawy o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji. Zgodnie z jej zapisami, komendy wojewódzkie oraz stopnia podstawowego, usytuowano przy prezydiach rad narodowych. Zachowano jednak fachowy zakres kompetencyjny, w tym w dziedzinie działalności operacyjnej. Nowela ustawy regulowała sprawy ochrony przeciwpożarowej

w resortach. Ustanawiała dwa piony ochrony przeciwpożarowej-terenowy i resortowy.

23 listopada- Zarządzenie komendanta głównego straży pożarnych w sprawie tymczasowej organizacji szkolenia pożarniczego. Zarządzenie ustalało rodzaje szkolenia kadry oficerskiej, podoficerskiej, strażaków zawodowych oraz OSP. Kształcenie miały realizować odpowiednio: oficerskie technika pożarnicze, Centralna Oficerska Szkoła Pożarnicza, wojewódzkie szkoły pożarnicze, zawodowe straże pożarne oraz ochotnicze straże pożarne.

1952r.,1 września –Uruchomienie czteroletnich oficerskich techników pożarniczych dla absolwentów szkół podstawowych, w Wieliczce i Wrocławiu. Dwa lata później placówkę wielicką przeniesiono do Wrocławia. Od września 1956r. OTP miało swą siedzibę w Poznaniu. OTP zakończyło swą działalność w 1959r. Technika ukończyło 210 oficerów pożarnictwa.

10 października-Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie stosunku służbowego członków Korpusu Technicznego Pożarnictwa. Ustanowienie Korpusu Technicznego Pożarnictwa, do którego weszli zawodowi oficerowie, podoficerowie i szeregowi strażacy. Na czele Korpusu stanął komendant główny SP. Rozporządzenie dało podstawę do powołania komisji dyscyplinarnych.

13 grudnia – Zarządzenie ministra gospodarki komunalnej w sprawie składu, powoływania i trybu postępowania komisji weryfikacyjnych dla ustalenia stopni służbowych w pożarnictwie.

15 grudnia – Zarządzenie ministra gospodarki komunalnej w sprawie rozmieszczenia, liczebności oraz norm osobowych i sprzętu straży pożarnych. Zarządzenie ustalało m. in. stan liczebny personelu zawodowego baz konserwacji i naprawy sprzętu pożarniczego oraz obsady powiatowych punktów alarmowo-informacyjnych, w ilości 3 etatów na każdy powiat, tam gdzie nie było ZSP.

1953r.,25 marca – Zarządzenie ministra gospodarki komunalnej, którym ustalono, że długość dyżuru w zawodowych strażach pożarnych wynosi 24 godziny. Po nim następowało 24 godziny wolnego. Raz w tygodniu przysługiwało prawo do 12 godzin dodatkowego wolnego od służby. Zarządzenie przewidywało także możliwość stosowania systemu, w którym dyżur trwał 12 godzin.

Po nim następowała doba wolnego.

1954r.,20 lipca – Zarządzenie ministra gospodarki komunalnej w sprawie rodzajów szkół i ośrodków szkolenia pożarniczego. Na tej podstawie powołano 4 szkoły oficerskie, 11 podoficerskich

i 6 ośrodków szkolenia pożarniczego. Placówki te podlegały komendantowi głównemu SP.

2 sierpnia –Uchwała Rady Ministrów w sprawie ustanowienia resortowej ochrony przeciwpożarowej, w 19 ministerstwach i 3 urzędach centralnych.

1954r., 6 sierpnia-Zarządzenie ministra gospodarki komunalnej w sprawie ustalenia regulaminu organizacyjnego zakładowej zawodowej straży pożarnej.

7 grudnia – Dekret o naczelnych organach administracji państwowej w zakresie spraw wewnętrznych i bezpieczeństwa publicznego. Ochrona przeciwpożarowa została podporządkowana ministrowi spraw wewnętrznych. Przepisy dekretu weszły w życie 12 grudnia 1954r.

1955r., 1 września – Rozpoczęła działalność pomaturalna Szkoła Oficerów Pożarnictwa w Warszawie.

1956r., 1 lutego – W siedzibie Komendy Głównej SP, odbyła się narada partyjno-zawodowa, podczas której przyjęto rezolucję w sprawie zmian w statucie OSP i powołania Związku OSP.

Po likwidacji Związku Straży Pożarnych, całkowity nadzór nad ochotniczymi strażami pożarnymi sprawowały komendy straży pożarnych.

1956r., 13 listopada- Ustawa o zmianach w naczelnych organach publicznych w zakresie bezpieczeństwa publicznego. Na jej odstawie KGSP uzyskała status samodzielnego pionu w MSW.

1957r., 1 stycznia – Miejskie Komendy SP w Krakowie, Poznaniu i Wrocławiu, uzyskały status wojewódzkich. Stało się to po tym jak te miasta stały się wydzielonymi na prawach województw.

11-15 września – W Warszawie odbył się Kongres CTIF.

1957r. Likwidacja resortowej ochrony przeciwpożarowej w 6 ministerstwach i urzędach centralnych.

1958r., 31 stycznia – Zarządzenie ministra spraw wewnętrznych, którym zobowiązano oficerów do uzupełnienia wykształcenia średniego i uzyskania świadectwa maturalnego.

W czerwcu uruchomiono w Poznaniu Szkołę Podoficerów Pożarnictwa. Wcześniej ta szkoła funkcjonowała we Wrocławiu. Prócz szkoły poznańskiej, działała podobna placówka w Nysie na terenie woj. opolskiego.

18 sierpnia- Zarządzenie ministra spraw wewnętrznych w sprawie wytycznych dotyczących organizacji i zakresu działania wojewódzkich i powiatowych komend straży pożarnych. Komendy stają się samodzielnymi organami, bezpośrednio podporządkowanymi prezydiom tych rad narodowych.

1958r. W kraju działało 226 terenowych pogotowi zawodowych i zawodowych straży pożarnych z łączną ilością etatów- 10 328.W resortach funkcjonowało 810 straży zawodowych z 25 242 etatami.

1959r., 20 czerwca – W Krakowie powołano Środowiskowe Koło Emerytów Pożarników. Przewodniczącym zarządu wybrano Józefa Wierzbę.

W l. 1959-1973 - Działalność komisji ds. specjalizacji oficerów pożarnictwa. Specjalizację, w różnych dziedzinach ochrony przeciwpożarowej uzyskało 857 osób, w tym 49 cywilnych pracowników ochrony przeciwpożarowej.

1960r., 13 kwietnia – Sejm uchwalił ustawę o ochronie przeciwpożarowej. Przepisy ustawy nałożyły na komendy straży pożarnych obowiązek koordynowania i kierowania pod względem fachowym, całokształtu spraw ochrony przeciwpożarowej oraz sprawowania nadzoru nad wszystkimi strażami pożarnymi na swoim obszarze działania.

1 czerwca – Zarządzenie Komendanta Głównego SP o przeniesieniu Nysy do Krakowa-Nowej Huty, Szkoły Podoficerów Pożarnictwa.

1961r., 24 listopada- Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie tworzenia wydziałów prezydiów powiatowych rad narodowych. Na jego podstawie dokonano fuzji powiatowych komend straży pożarnych z komendami miejskimi s. p., w miastach, w których miały one swe siedziby. Rozporządzenie weszło w życie 2 grudnia 1961r. W tym czasie w kraju było 74 miasta posiadające status powiatów.

1962r., 3 marca – W Komendzie Głównej S P powołano Działowy Ośrodek Informacji Naukowo-Technicznej i Ekonomicznej. Ośrodek zajmował się dokumentowaniem, gromadzeniem oraz udostępnianiem i upowszechnianiem krajowych i zagranicznych materiałów

z zakresu pożarnictwa.

1962r. W kraju istniało 130 terenowych i 426 zakładowych zawodowych straży pożarnych.

1964r., 12-13 września – W Zabrzu odbyły się I Krajowe Zawody Sportowo-Pożarnicze.

1964r., 22 grudnia-Zarządzenie Komendanta Głównego Straż Pożarnych wprowadzający obowiązkowe dla członków Korpusu Technicznego , okresowe badania sprawności fizycznej. W zarządzeniu określono normy dla poszczególnych konkurencji.

1966r., 22 maja- Obchody „Dnia Strażaka” oraz inauguracja Dni Ochrony Przeciwpożarowej.

W1966r. w kraju istniało 176 terenowych ZSP i 383 ZZSP. Sieć komend straży pożarnych tworzyły: komenda główna, 22 komendy wojewódzkie , w tym 5 miast wydzielonych i 355 komend stopnia powiatowego.

1967r., 28 listopada – Minister spraw wewnętrznych znowelizował wytyczne w sprawie zakresu działania i organizacji organów spraw wewnętrznych prezydiów rad narodowych. Zgodnie z nimi wojewódzkie komendy st. p. weszły w skład urzędów spraw wewnętrznych, a stopnia powiatowego do wydziałów spraw wewnętrznych prezydiów R N stopnia powiatowego.

1968r., 1 stycznia – Komendantem Głównym Straży Pożarnych został płk poż ( kapitan sztabu ) Zygmunt Jarosz- pierwszy z wykształcenia oficer pożarnictwa na tym stanowisku/urzędzie.

1970r., 24 grudnia – Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przekształcenia komend straży pożarnych w organy bezpośrednio podporządkowane prezydiom rad narodowych oraz w sprawie obsadzania i zmian na stanowiskach pracowniczych w tych komendach

W 1970r. w Polsce istniało 217 terenowych ZSP i 224 zakładowe ZSP.

1971r., 30 czerwca – Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie powołania Wyższej Oficerskiej Szkoły Pożarniczej w Warszawie. Uczelnia została rozwiązana 30 listopada 1981r.

Na uczelni prowadzono studia stacjonarne oraz zaoczne. Jej absolwenci uzyskiwali pierwszy stopień oficerski i dyplomy inżynierów pożarnictwa.

3 sierpnia - Powołano Szkołę Chorążych Pożarnictwa w Poznaniu. Druga tego typu placówka powołana została 10 stycznia 1973r. w Krakowie. Obie szkoły przejęły obiekty dotychczasowych szkół podoficerskich. Absolwenci tych szkół otrzymywali stopnie młodszych chorążych pożarnictwa i tytuły techników pożarnictwa.

1972r., 14 sierpnia – Powołanie Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Ochrony Przeciwpożarowej w Józefowie k/Otwocka. Obecnie Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej

im. inż.Józefa Tuliszkowskiego.

1973r., 1 stycznia – W służbie liniowej wprowadzono trzyzmianowy system pełnienia dyżurów. Czas dyżuru zmiany służbowej skrócono do 12 godzin. Po następowało 24 godziny wolnego.

W 1981r. wprowadzono dodatkowe wolne w wymiarze 24 godzin.

19 maja – Promocja oficerska XV, ostatniego turnusu stacjonarnego S O P.

9 grudnia – Kompetencje terenowych komend straży pożarnych przejęły organy administracji państwowej, tj. wojewodowie, prezydenci miast, naczelnicy powiatów, miast, dzielnic i gmin. Komendy weszły w skład wymienionych organów i stały się wydziałami ich urzędów.

1974r. ,28 stycznia - Decyzja komendanta głównego SP w sprawie przekazania komendom

wojewódzkim prawa do kształcenia podoficerów pożarnictwa.

4 maja. – Promocja oficerska IX , ostatniego zaocznego turnusu S O P.

27 grudnia-Dekret o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa. Zniesienie Korpusu Technicznego Pożarnictwa. Dekret dawał m.in. prawo do dodatkowego urlopu. Jego wymiar uzależniony był od stażu służby. Zaprowadzał wojskowe nazewnictwo stopni służbowych.

Dekret przewidywał dwa systemy pełnienia służby zmianowej; dotychczasowy i o czasie 24 godzin dyżuru przy 48 wolnych od służby. Drugi system niebawem stał się w jednostkach terenowych powszechnym.

1975r., 12 czerwca – Ustawa o ochronie przeciwpożarowej. Na jej podstawie komendant główny SP , który podlegał ministrowi spraw wewnętrznych, pełnił funkcję centralnego organu administracji państwowej w sprawach ochrony przeciwpożarowej. Swe zadania wykonywał przy pomocy urzędu-Komendy Głównej SP. Zgodnie z ustawą, zadania w zakresie ochrony przeciwpożarowej w województwach, wykonywały terenowe organy administracji państwowej tego stopnia przy pomocy urzędów i komend wojewódzkich SP .Ustawa wyposażała ministrów oraz kierowników urzędów centralnych do organizowania i nadzoru ochrony przeciwpożarowej w podległych im strukturach.

14 września – Otwarcie Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach. Od 10 lutego 1993r. ma ono status wiodącej pożarniczej placówki muzealnej i nosi nazwę –Centralne Muzeum Pożarnictwa.

28 października – Zarządzenie ministra spraw wewnętrznych w sprawie zasad powoływania rejonów działania. Ustalono nim powołanie terenowych 49 zawodowych straży pożarnych, tj.

w miastach wojewódzkich. Pozostałe jednostki stawały się ich oddziałami. Model ten nie sprawdził się i został zarzucony. 1980r.We wrześniu powstał NSZZ Pracowników Ochrony Przeciwpożarowej.

16 listopada – Zawiązanie Krajowej Sekcji Pożarnictwa NSZZ „Solidarność”.

1981r., 28 listopada-2 grudnia – Strajk studentów-podchorążych W O S P.

1982r., 18 stycznia- Rada Ministrów powołuje Szkołę Główną Służby Pożarniczej.

Uczelnia prowadzi studia inżynierskie i magisterskie, w systemach: stacjonarnym oraz zaocznym.

Jej absolwenci otrzymują pierwszy stopień oficerski oraz tytuły naukowe, odpowiednio inżynierów bądź magistrów inżynierów pożarnictwa. Uczelnia kształci także cywilnych specjalistów w zakresie bezpieczeństwa pożarowego oraz bezpieczeństwa cywilnego.

18-19 września – W Opolu odbyły się pierwsze Mistrzostwa Polski w sporcie pożarniczym.

1983r., 6 września – Zjazd założycielski Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Pożarnictwa.

1984r., 27 lutego - Minister Spraw Wewnętrznych ustanowił odznakę honorową „Zasłużony Funkcjonariusz Pożarnictwa”. Odznaka była nadawana do końca istnienia PRL.

13 kwietnia – Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zasad i funkcjonowania terenowych organów administracji państwowej. Nadawało ono komendzie wojewódzkiej straży pożarnych, status wydziału urzędu wojewódzkiego a jej kierownik, komendant uzyskał kompetencje terenowego organu właściwości szczególnej.

31 grudnia- W kraju funkcjonowało 419 terenowych zawodowych straży pożarnych oraz 355 jednostek zakładowych. W całej ochronie przeciwpożarowej pełniło służbę 48 112 funkcjonariuszy pożarnictwa. Zatrudniała ona 2266 pracowników cywilnych. Terenowa ochrona przeciwpożarowa liczyła wtedy 26 930 funkcjonariuszy.

1989r., 24-30 lipca – W Warszawie przeprowadzono Kongres CTIF, XVII Międzynarodowe Sympozjum, IX Międzynarodowe Zawody Sportowo- Pożarnicze, V Międzynarodowe Zawody Pożarnicze w sporcie pożarniczym, VII Międzynarodowe Zawody Pożarnicze dla MDP.

31 grudnia – W ochronie przeciwpożarowej ( terenowej i resortowej ) pełniło służbę 46 063 funkcjonariuszy pożarnictwa. W ciągu następnych 10 miesięcy zatrudnienie zmalało o 3561.

1989r. Na terenie Polski istniało 425 terenowych i 352 zakładowych zawodowych straży pożarnych.

1990r., 28 września – Powołano Fundację Rozwoju Ochrony Przeciwpożarowej.

2 października – Rejestracja Stowarzyszenia Pożarników Polskich.

1991r., 26 kwietnia – Minister spraw wewnętrznych powołał zespół dla zorganizowania Państwowej Straży Pożarnej. Na czele zespołu stanął płk poż. inż. Feliks Dela-komendant S Ch P w Krakowie.

4 maja

1991r., 4 maja-Druga w historii i pierwsza od zakończenia wojny, Pielgrzymka Strażaków Polskich na Jasną Górę.

19 lipca – Minister spraw wewnętrznych wydał rozporządzenie w sprawie właściwości i trybu postępowania Komisji Lekarskich podległych temu ministrowi.

24 sierpnia -Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej. Znalazł się w niej zapis dający prawo do policyjnego zaopatrzenia emerytalnego strażakom. Niestety nie obejmował on b. członków KTP

i b. funkcjonariuszy pożarnictwa pozostających na zaopatrzeniu ZUS. Bark takiego zapisu w stosunku do wspomnianej grupy emerytowanych strażaków, stał się głównym powodem przystąpienia do tworzenia Związku Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP.31 grudnia – W kraju działało 706 jednostek zawodowych straży pożarnych oraz 268 zakładowych zawodowych straży pożarnych. W całej ochronie przeciwpożarowej pełniło służbę 41 110 osób. Ponadto zatrudnionych było 1765 pracowników cywilnych.

1992r., 24 marca – W Białymstoku powstało Środowiskowe Koło Emerytów i RencistówPożarnictwa. Prezesem jego zarządu wybrano płk poż. w st. spocz. mgr Klemensa Dziermańskiego.

Koło to dało początek naszemu Związkowi.

W maju,płk poż. w st. spocz. Jan Smykała, przystąpił do tworzenia emeryckich kół środowiskowych na terenie woj. tarnobrzeskiego.

1 lipcaRozpoczęła działalność Państwowa Straż Pożarna. Na czele formacji od 25 lutego 1992r. stał st. bryg. Feliks Dela ( od 16 października 1992r. nadbrygadier ). Następnie na czele PSP stali; nadbryg. Ryszard Korzeniewski ( od 1 stycznia 1997r. do 30 września 1997r. ), nadbryg. Ignacy Ścibiorek ( od 11 października 1997r. do 10 grudnia 1997r.,jako p.o. ), nadbryg./gen. brygadier Zbigniew Meres ( od 10 grudnia 1997r.), nadbryg./gen. brygadier Teofil Jankowski ( od 1czerwca 2002r.), nadbryg. Piotr Buk ( od 1 czerwca 2005r. ) st. bryg./ nadbryg. Kazimierz Krzowski (od 3 listopada 2005r.), st. bryg. Witold Skomra ( od 12 stycznia 2007r. ) mł. bryg/st. bryg. Marek Kubiak ( od 27 kwietnia 2007r. ) i od 3 stycznia 2008r. nadbryg. WiesławLeśniakiewicz

W formacji działały: komenda główna, 48 komend wojewódzkich, 262 komendy rejonowe, 456 jednostek ratowniczo-gaśniczych, Szkoła Główna Służby Pożarniczej, 2 szkoły aspirantów, 3 szkoły podoficerskie i Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej.* Od tego dnia strażacy po służbie w PSP przechodząc w stan spoczynku nabywają praw do policyjnych uprawnień emerytalnych.

12 sierpnia – Minister spraw wewnętrznych wydał zarządzenie w sprawie zasad i trybu utrzymania lub przekształcania zakładowych zawodowych straży pożarnych, w zakładowe służby ratownicze.

1 września – Rozpoczął działalność Wydział Emerytur i Rent- organ emerytalno-rentowy Komendanta Głównego PSP.

We wrześniu, pod kierownictwem płk poż. w st. spocz. mgr Tadeusza Baniaka przystąpiono do tworzenia kół środowiskowych na terenie woj. katowickiego.

23 listopada – W Olsztynie powstało środowiskowe koło Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów. Jego przewodniczącym został Zbigniew Michałowski.

1993r., 21 stycznia – Powstał Związek Zawodowy Strażaków „Florian”.

2 lutego – W Warszawie odbyło się ogólnopolskie spotkanie przedstawicieli nieformalnych grup emeryckich. Zebrani powołali Krajowe Przedstawicielstwo Pożarników Emerytów Rencistów. Jego przewodniczącym wybrano płk poż. w st. spocz. mgr Klemensa Dziermańskiego z Białegostoku. Poza nim w KPPE i R znaleźli się: ppłk poż. w st. spocz. Bogusław Ignaszak z Poznania,

ppłk poż. w st. spocz. Włodzimierz Kobza z Łodzi, płk poż. w st. spocz. mgr Jerzy Kuczyński z Warszawy i płk poż. w st. spocz. mgr Włodzimierz Tessar z Warszawy. KPPR i R stało się pierwszą ogólnopolską reprezentacją naszego środowiska.

23 lutego – W Kaliszu powstał „Klub Seniora”. Na jego prezesa wybrano Jana Macieja Paszyna.

23 września – Na terenie b. hitlerowskiego obozu koncentracyjnego „Gross- Rosen” k/Strzegomia na Dolnym Śląsku, uroczyście odsłonięto tablicę upamiętniającą polskich strażaków poległych za Ojczyznę.

1993r., 11 października – Komendant Główny PSP ustanowił Medal Honorowy im. Józefa Tuliszkowskiego.29 grudnia – W Gorzowie Wlkp. zawiązała się grupa inicjatywna dla stworzenia struktur Związku. Na jej czele stanął płk poż. w st. spocz. inż. Jan Korbanek. W grudniu zawiązała się grupa inicjatywna dla powołania na terenie woj. lubelskiego kół emeryckich, w ramach Związku Emerytów i Rencistów Resortu Spraw Wewnętrznych . Na jej czele stanął płk poż. w st. spocz. Jerzy Górnicki.

1994r., 18 lutego – Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.

Ustawa przyznała prawo do policyjnego zaopatrzenia emerytalnego b. członkom KTP i b. funkcjonariuszom pożarnictwa, którzy do tej pory pobierali świadczenia wypłacane przez ZUS.

14 kwietnia – W Szczecinie zawiązał się Tymczasowy Zarząd Wojewódzki środowisk emeryckich z terenu woj. szczecińskiego. Prezesem tego zarządu został wybrany

st. bryg. wst. spocz. mgr Albin Piątkowski.

24 maja – Minister spraw wewnętrznych wydał zarządzenie nr 31 w sprawie szczegółowych zasad przeliczania uposażeń do celów emerytalnych. Zarządzenie nie uwzględniało prawa do wzrostu świadczenia, z tytułu inwalidztwa ustalonego wcześniej przez Komisje Inwalidztwa Cywilnego. Ograniczało wielkość dodatku za wysługę do 20 % ( z poziomu 30 % ). Zaniżało grupy uposażenia poprzez ustalanie tzw. przeciętnych.

W maju zawiązała się grupa inicjatywna, która wzięła na siebie trud budowy struktur Związku na terenie woj. kieleckiego. Jej przewodniczącym został st. bryg. w st. spocz. mgr Marian Oksiński.

5 czerwca- W Koszalinie powstał Tymczasowy Zarząd Wojewódzki środowisk emeryckich. Jego przewodniczącym został mgr Witold Każmierczak a Komisji Rewizyjnej Tadeusz Łukasiak.

20 lipca – W Warszawie odbyło się ogólnopolskie spotkanie przewodniczących kół i klubów emeryckich. Spotkanie przekształciło się

w Zjazd Założycielski Związku Byłych Funkcjonariuszy i Pracowników Pożarnictwa Polskiego. Na czele wybranego Komitetu Założycielskiego Związku stanął mgr Klemens Dziermański.

19 września – Sąd Wojewódzki I Wydział Cywilny w Białymstoku, na posiedzeniu niejawnym, dokonał rejestracji Związku Byłych Funkcjonariuszy Pożarnictwa i Pracowników Pożarnictwa Polskiego.

21 października – Powołanie Centralnej Szkoły PSP w Częstochowie. Placówka prowadzi kształcenie specjalistyczne i doskonalące kadry aspiranckiej i podoficerskiej oraz dla pracowników ochrony przeciwpożarowej.

4 listopada – Prezydium ZG ZBF i PPP zwróciło się z apelem do emerytów i rencistów po zawodowej służbie pożarniczej, o wstępowanie w szeregi Związku.

24 listopada - W Gorzowie Wielkopolskim przeprowadzono pierwszy w kraju, Wojewódzki Zjazd Delegatów Związku Byłych Funkcjonariuszy i Pracowników Pożarnictwa Polskiego.

Prezesem Zarządu Wojewódzkiego wybrano Jana Korbanka, a Wojewódzkiej Komisji Rewizyjnej Ludwika Sabeła.

30 listopada – Minister spraw wewnętrznych wydał rozporządzenie w sprawie powołania Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa S W, jako organu właściwego w sprawach zaopatrzenia emerytalnych funkcjonariuszy Policji,… Państwowej Straży Pożarnej oraz ich rodzin.

W grudniu zawiązała się grupa inicjatywna dla powołania struktur Związku na terenie woj. krośnieńskiego. Przewodzili jej emerytowani pułkownicy: Tadeusz Kubit i Mieczysław Prugar.

1995r., 1 stycznia – Uruchomienie Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.

1995r., 13 stycznia – Zebranie grupy założycielskiej struktur naszego związku w Warszawie. Do grupy założycielskiej należeli: inż. Zbigniew Biedrzycki, Ewald Gardocki, mgrWitold Gryc,Wincenty Jończyk, Ewa Minta, Leszek Pierzchanowski, Marek Sierant, Leszek Sołtysiak, mgrKrzysztof Wargenau, Seweryn Zarzycki.

19 stycznia – W Bydgoszczy powołano Zarząd Wojewódzki. Na jego czele stanęła Halina Rutkowska.* W Legnicy powstało pierwsze na Dolnym Śląsku związkowe koło. Jego prezesem został Wincenty Kołodziejski.

23 stycznia – W Gdańsku powstało związkowe koło. Prezesem jego zarządu został Dominik Masłowski.

30 stycznia – W Łomży powstał Tymczasowy ZW z Janem Hermanem jako prezesem.

1 lutego – Organizacyjny Zjazd Delegatów z terenu woj. bialskopodlaskiego. Prezesem ZW został wybrany Henryk Kozłowski.

10 lutego – W Warszawie odbył się Wojewódzki Zjazd Założycielski. Prezesem wybranego ZW został Leszek Pierzchanowski, a Wojewódzkiej Komisji Rewizyjnej inż. Zbigniew Biedrzycki.

14 lutego – W Łodzi tamtejszy „Klub Seniora” przekształcił się w związkowe koło.

W marcu, w kole łódzkim założono pierwszą w Związku kronikę. Redaktorem kroniki został Edward Bohdzielenko- Wylewko.

30 marca – Minister spraw wewnętrznych wydał rozporządzenie w sprawie wysokości funduszu socjalnego oraz zakresu i zasad korzystania ze świadczeń socjalnych przez osoby uprawnione do policyjnego zaopatrzenia emerytalnego i członków rodzin, w resorcie S W.

4 kwietnia - W Gdańsku wybrano Tymczasowy ZW. Jego prezesem został inż. Jerzy Nowak.

7 kwietnia – W Chełmie utworzone zostało strażackie koło Związku Emerytów i Rencistów Resortu Spraw Wewnętrznych RP. Prezesem zarządu koła, które w przyszłości znalazło się w naszym Związku, został Ryszard Smyk.

23 czerwca – W Ciechanowie powołano Tymczasowy ZW ZBF i PPP. Na jego czele stanął Waldemar Rytel.

6 września- Powstały Tymczasowe ZW w Katowicach i Wałbrzychu. Ich prezesami zostali:

Tadeusz Baniak i Franciszek Lisiowski.

27 października – Powstanie ZW i WKR w Płocku. Na ich czele stanęli: Zygmunt Wasiak i Wojciech Błędowski.

1995r., 7 listopada – W Chełmie odbył się Zjazd Wojewódzki, na którym wybrano prezesem ZW mgr Jerzy Brzozowski

a przewodniczącym W K R, Tadeusz Kowalik.

1-3 grudnia – W Supraślu k/Białegostoku odbył się Krajowy Zjazd Delegatów ZBF i PPP. Podczas zjazdu dokonano zmiany nazwy Związku na Związek Emerytów i Rencistów Pożarnictwa Rzeczypospolitej Polskiej. Na czele Zarządu Głównego stanął Klemens Dziermański a Głównej Komisji Rewizyjnej, Franciszek Kuczyński. W momencie zjazdu istniało 45 kół skupiających 2200 członków.

1996r., 6 lutego – W Opolu i Strzelcach Opolskich powstały związkowe koła. Ich prezesami zostali wybrani: Michał Stanisławski i Władysław Opiło. W dniu 16 marca powstało Koło

w Prudniku. Prezesem został Ryszard Kamiński

16 lutego – Sąd Wojewódzki w Białymstoku dokonał wpisu do rejestru stowarzyszeń Związek Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP,

z siedzibą jego ZG w Białymstoku i delegaturą w Warszawie.

22 lutego – Podczas plenarnego posiedzenia ZG, m. in. przyjęto uchwałę w sprawie pełnienia dyżurów członków zarządów wszystkich szczebli w każdy pierwszy i trzeci wtorek miesiąca. W innej uchwale, wyznaczono pełnomocników ZG, którym powierzono zadania przy budowie struktur Związku w województwach, w których on jeszcze nie istnieje.

12 marca – W Zamościu odbył się Wojewódzki Zjazd Delegatów. Na czele wybranego ZW stanął Edward Such, a WKR Edward Ryczek.

15 marca – Ukazał się pierwszy numer Biuletynu Informacyjnego ZG ZE i RP RP.

29 marca – W Opolu podczas wojewódzkiego zjazdu wyłoniono ZW i WKR. Na czele zarządu stanął Romuald Kocielski, a komisji rewizyjnej Paweł Barton.

7 maja – We Wrocławiu powstało związkowe koło. Jego prezesem został Józef Janik.

 

26 maja  – Nadzwyczajny Zjazd Delegatów byłego województwa bydgoskiego, toruńskiego i włocławskiego. Wybrano Kujawsko-Pomorski Zarząd Wojewódzki. Prezesem został Jan Miklaszewski. 

 

3 czerwca – Krakowskie koło wchodzi do struktur Związku Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP. Prezesem zarządu jest Antoni Rzepka.

16 czerwca – W Siedlcach podczas wojewódzkiego zjazdu dokonano wyboru ZW i WKR. Na ich czele stanęli: Zbigniew Drewnowski i Józef Nowak.

3 lipca – W Piotrkowie Trybunalskim przeprowadzono Wojewódzki Zjazd Delegatów. Na czele wybranego ZW stanął Marian Zyzik,

a WKR Ryszard Marcinkowski.

8 września – Nowelizacja ustawy o policyjnym zaopatrzeniu emerytalnym daje prawo do policyjnego ubezpieczenia emerytalnego b. strażakom służb resortowych. 30 grudnia – W Rzeszowie odbył się Wojewódzki Zjazd Delegatów. Prezesem ZW wybrano Tadeusza Stasickiego, a na czele WKR stanął Kazimierz Guzek.

31 grudnia – Związek Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP posiadał 184 koła .Skupiały one 3732 członków. W tym momencie ze świadczeń korzystało 15 457 osób. W czerwcu 1997r.

w 31 województwach działały związkowe koła. Należało do nich 4485 członków.

31 grudnia. W PSP pełniło służbę 28 427 strażaków. Zatrudnionych było 1049 pracowników cywilnych.

1997r., 23 stycznia – Pismo Komendy Głównej, informujące, że osoby posiadające status strażaka PSP, a nie pełniący służby w tej formacji, mogą być przyjmowane do służby w terminie do 30 czerwca 1998r. Osobom, które nie podejmą służby w tym terminie, a do 30 czerwca osiągną 15 letni staż służby, uzyskają prawo do policyjnego zaopatrzenia emerytalnego.

24 lutego – W Olsztynie doszło do samorozwiązania Samodzielnego Koła P Z E R i I . Jednocześnie zawiązało się koło naszego Związku. Jego prezesem wybrano inż. Tadeusza Jakubika.

24-25 lutego – Prezydium Zarządu Głównego Związku przyjęło uchwały o ustanowieniu znaczka organizacyjnego oraz wzoru legitymacji członkowskiej.

12 marca – W Przemyślu obradował Wojewódzki Zjazd Delegatów. Podczas zjazdu wybrano ZW – prezes mgr Stanisław Lula i WKR. - przewodniczący Mieczysław Głuszak.

3 kwietnia – W Radomiu przeprowadzono zjazd wojewódzki, podczas którego wybrano ZW i WKR. Na ich czele stanął inż. Tadeusz Mika

3 maja – Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski awansował szefa OCK Feliksa Delę na do stopnia generała brygadiera. Kolejnymi oficerami awansowanymi do tego stopnia byli:

ZbigniewMeres i Teofil Jankowski.

26 maja – Po interwencji ZG, przewodniczący Centralnej Komisji Lekarskiej MSW i A, poinformował, że w sprawach o uznanie inwalidztwa obowiązują zasady określone w rozporządzeniu ministra spraw wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991r.

13 sierpnia – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie orzekł, że renciście po służbie pożarniczej należy się dodatek za pracę we własnym gospodarstwie rolnym.

3 października – W Toruniu postało związkowe koło. Prezesem jego zarządu został Jan Miklaszewski.

15 grudnia – Międzyzwiązkowy Komitet Protestacyjny złożony z przedstawicieli związków- sygnatariuszy Porozumienia Związków Służb Mundurowych, skierował do prezydenta RP AleksandraKwaśniewskiego, posłanie będące protestem wobec zapowiedzi zmian w systemie waloryzacji świadczeń. Nasz Związek jest członkiem Porozumienia Związków Służb Mundurowych.

1998r., 29-31 maja – Na terenie Ośrodka Szkoleniowo-Wypoczynkowego opolskiej KW PSP, nad Jeziorem Turawskim, odbył się I Ogólnopolski Zjazd Weteranów Służby Pożarniczej.

28 lipca – Zakończyła się ogólnopolska akcja zbierania podpisów osób popierających utworzenie Branżowej Kasy Chorych.

10 września – W Warszawie przedstawiciele władz krajowych 17 stowarzyszeń i związków podpisali porozumienie o współdziałaniu związków zawodowych i stowarzyszeń. Z ramienia naszego Związku porozumienie podpisał Leszek Pierzchanowski- wiceprezes ZG. Przewodniczącym powołanej Komisji Porozumiewawczej został Jerzy Żyżelewicz.

28 listopada – W Zielonej Górze zawiązał się Zarząd Wojewódzki Związku. Jego prezesem został wybrany inż. Jerzy Pietraszkiewicz.

31 grudnia – W kraju istniało 197 kół, do których należało 5870 członków. Pół roku później do 262 kół należało 8102 członków.

1999r., 1 stycznia – Utrata waloryzacji płacowej na rzecz cenowej. Nasz Związek w całym 1998r. podejmował kroki w celu niedopuszczenia do przyjęcia przez parlament tego niesprawiedliwego sposobu waloryzacji naszych świadczeń.* Państwową Straż Pożarną tworzyły: komenda główna, 16 komend wojewódzkich, 263 komendy powiatowe i miejskie, 486 jednostek ratowniczo-gaśniczych, Szkoła Główna Służby Pożarniczej, Centralna Szkoła PSP, dwie szkoły aspirantów, trzy szkoły podoficerskie, 17 ośrodków szkolenia pożarniczego, Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej i Centralne Muzeum Pożarnictwa.

11 stycznia – Poznańskie koło środowiskowe PZER i I weszło do struktur naszego Związku. Na czele jego zarządu stał Ryszard Prager, a KR Alicja Piechowiak.

W okresie poprzedzającym II Krajowy Zjazd Delegatów przeprowadzono wojewódzkie zjazdy, podczas których wyłoniono 16 nowych zarządów wojewódzkich i tyleż samo wojewódzkich komisji rewizyjnych.

20-22 czerwca – W Częstochowie obradował II Krajowy Zjazd Delegatów ZE i RP RP. Nowym prezesem ZG wybrano Leszka Pierzchanowskiego z Warszawy. Przewodniczącym GKR został Józef Goliński z Bydgoszczy. Godność Prezesa Honorowego Zjazd przyznał KlemensowiDziermańskiemu.

25-26 września – Obchody 40-lecia istnienia koła w Krakowie. Z tej okazji koło otrzymało jako pierwsze w naszym Związku sztandar.* Ukazał się pierwszy numer czasopisma „Krakowski Hejnał Strażacki”. Pismo wydawał Z K w Krakowie, a redagował Włodzimierz Kukulski.

We wrześniu, Mazowiecki Komendant Wojewódzki PSP, nadbryg. Roman Kaźmierczak, wyraził zgodę na przeniesienie biura naszego ZG z pomieszczenia w Klubie „Syrena” do siedziby Muzeum Pożarnictwa przy ul. Chłodnej w Warszawie.

2000r., 26 stycznia – Komendant główny PSP nadbryg. Zbigniew Meres, zalecił komendantom wojewódzkim nawiązanie i utrzymywanie ścisłej współpracy oraz udzielanie wszechstronnej pomocy ogniwom naszego Związku.

22 marca – Generał brygadier Zbigniew Meres objął stanowisko Szefa Obrony Cywilnej Kraju. Od tego momentu na czele OCK stali każdorazowo komendanci główni PSP. Od końca 2005r. do końca 2007r. pełnili oni funkcję zastępcy szefa OCK. Obecnie na czele OCK stoi nadbryg. Wiesław Leśniakiewicz- komendant główny PSP.

8 września – Dyrektor Państwowego Muzeum Byłego Obozu Koncentracyjnego Gross- Rosen,

mgr Aleksandra Rudy, skierowała na adres ZG pismo, w którym podziękowała Dolnośląskiemu ZW i ZK w Wałbrzychu, za owocną współpracę, w tym na odcinku naukowo-badawczym. Podczas wojny na terenie obozu poniosło śmierć ponad 50. polskich strażaków, w tym z zawodowych.

9 września-W siedzibie Centralnego Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach odbyło się seminarium z okazji 50-lecia powołania państwowych organów ochrony przeciwpożarowej. Wśród jego uczestników, byli m. in. komendant główny PSP- Szef OCK gen. brygadier Zbigniew Meres, b. długoletni zastępca komendanta głównego SP płk poż. w st. spocz. Władysław Pilawski, członkowie ZG, GKR i prezesi zarządów wojewódzkich Związku.

W 2000r. Powstał NSZZ Pracowników Pożarnictwa.

2001r., 11 czerwca – ZG Związku zwrócił się do zarządów wojewódzkich o zebranie danych dotyczących roszczeń emerytów

i rencistów, z powodu zaistnienia negatywnych skutków, jakie przyniosło zarządzenie nr 31, z 24 maja 1994r.

7 listopada – Weszła w życie znowelizowana ustawa o policyjnym zaopatrzeniu emerytalnym. W ten sposób uchylone zostało zarządzenie nr 31 z dnia 24 maja 1994r. w sprawie szczegółowych zasad przeliczania uposażeń funkcjonariuszy do celów emerytalnych.

31 grudnia – Środowisko emerytów i rencistów po strażackiej służbie liczyło 20 770 osób. Do Związku należało 9925 osób.

2002r., 25 lutego – Przewodniczący Porozumienia o Współdziałaniu Związków Zawodowych i Stowarzyszeń Służb Mundurowych Jerzy Żyżelewicz, skierował na ręce ministrów Obrony Narodowej, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego pismo, w którym wyraził zaniepokojenie z powodu braku postępu w pracach nad zmianami

w ustawach emerytalnych, zwłaszcza w odniesieniu do przywrócenia sposobu waloryzacji, obowiązującego do 1998r.

16 kwietnia – Prezes ZG Leszek Pierzchanowski, skierował do komendanta głównego PSP, w sprawie krzywdzących cześć naszego środowiska zapisów zarządzenia nr 31 z dnia 24 maja 1994r.

Podkreślił, że grupa blisko 500 osób pozostała w poczuciu głębokiej krzywdy, po tym jak zarządzenie to zostało uchylone.

18 grudnia – Minister spraw wewnętrznych i administracji, wydał decyzję nr 235 w sprawie zapewnienia organizacjom zrzeszającym emerytów i rencistów resortu spraw wewnętrznych i administracji, nieodpłatnego korzystania z urządzeń , poczty i udostępniania lokali do celów środowiska weteranów służby. W ślad za decyzją 18 lutego 2003r. komendant główny PSP skierował pismo

w tej sprawie.

31 grudnia – Związek liczył 309 kół. Skupiały one 11 627 członków.

2003r., 3 stycznia- Dziennik „Rzeczypospolita” zamieścił artykuł „Rzecznik Praw Obywatelskich sygnalizuje. Czy mundurowi dostaną zwrot świadczeń za 1999r.”. Była w nim mowa o bezczynności ZE -R MSW i A w kwestii zwracania niesłusznie pobranych potrąceń ze świadczeń. Opieszałość dziwiła tym bardziej, że w sprawie wypowiedziały się, Trybunał Konstytucyjny i Sąd Najwyższy.

8-10 kwietnia – W siedzibie Centrum Naukowo- Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej w Józefowie k/Otwocka, obradował III Krajowy Zjazd Delegatów. Delegaci wybrali prezesem

ZGJana Całę z Warszawy. Przewodniczącym GKR został Henryk Jaworski z Warszawy. Godność Prezesa Honorowego przyznano Leszkowi Pierzchanowskiemu.

7 września – Zmarł nagle Piotr Mońko, sekretarz ZG i prezes Łódzkiego ZW ZE i RP RP.

2004r., 2 września – Zmarł Zbigniew Michałowski, organizator naszego Związku w d. woj. olsztyńskim, b. przewodniczący zarządu Samodzielnego Koła P Z E R i I w Olsztynie.

20 listopada – Zakład E – R MSW i A, rozpoczął wydawanie legitymacji emeryckich nowego wzoru. Zastąpiły one legitymacje wystawiane przez komórki kadrowe komend PSP.

3 grudnia – Minister Infrastruktury zmniejszył ulgę przy przejazdach środkami PKP z 50 % do 37 %.

2005r. , 6 maja – Sejm znowelizował ustawę o Państwowej Straży Pożarnej. Nowela wprowadzała dzień 4 maja jako Dzień Strażaka. Niestety pozbawiała emerytów i rencistów naszego środowiska prawa do równoważników pieniężnych za remont mieszkania i za brak lokalu mieszkalnego.

14 maja – Zachodnio-Pomorski ZW otrzymał sztandar.

15 listopada – Zarząd Koła w Wałbrzychu, po raz drugi wystąpił do Rzecznika Praw Obywatelskich o podjecie kroków prawnych, w celu wyegzekwowania wypłaty równoważnika pieniężnego za remont mieszkania emerytom i rencistom z terenu powiatu wałbrzyskiego, przez komendanta miejskiego PSP W Wałbrzychu. W tym powiecie weterani służby zostali pozbawieni przez komendanta miejskiego PSP równoważnika pieniężnego za remont mieszkania w l. 2004 i 2005. Nigdy potem nie wypłacono im równoważników.

18 listopada – Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenie w sprawie trybu przyznawania strażakom PSP równoważników pieniężnych za remont lub brak lokalu mieszkalnego. Przepis nie obejmował emerytów i rencistów naszej służby.

12 listopada – Weszło w życie rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji zmieniające rozporządzenie w sprawie funduszu socjalnego emerytów i rencistów Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej i ich rodzin.

25 listopada - Po ciężkiej chorobie zmarł Bogusław Ignaszak, prezes Wielkopolskiego ZW.

29 grudnia – Rozporządzenie MSW i A w sprawie służby strażaków PSP. Zgodnie z zapisem zawartym w ustawie o PSP, tygodniowy wymiar służby wynosi 40 godzin.

31 grudnia – W PSP pełniło służbę 28 936 osób. Ponadto zatrudnionych było 1314 pracowników cywilnych.

2006r., 17 lutego- Zmarł Jan Herman, organizator Związku na terenie dawnego woj. łomżyńskiego, b. członek ZG i b. prezes ZW w Łomży.

6 maja – Koło w Hrubieszowie w woj. lubelskim, otrzymało sztandar.

30 maja – Prezes ZG ZE i RP RP Jan Cała, wystosował do marszałków obu izb oraz wszystkich klubów parlamentarnych, wystąpienie protestacyjne, wobec pozbawienia emerytów i rencistów po pożarniczej służbie, prawa do równoważników pieniężnych na remont zajmowanego mieszkania bądź jego brak.

 

27 marca 2007 r. – III Wojewódzki Zjazd Delegatów województwa kujawsko-pomorskiego. Na Prezesa wybrano Włodzimierza Marasza. 

 

2007 r. 14 maja – Kujawsko Pomorski ZW ZE i RP RP uruchomił własną pocztę elektroniczną. W sierpniu podobną stronę uruchomił Opolski ZW.

16 i 17 czerwca – W Poznaniu obradował IV Krajowy Zjazd Delegatów ZE i RP RP.

Prezesem ZG wybrano ponownie Jana Całę a przewodniczącym GKR, Henryka Jaworskiego.

10 października – Wiceprezes ZG i prezes Zachodnio-Pomorskiego ZW, Albin Piątkowski, został powołany do Rady Organizacji Pozarządowych przy Prezydencie Szczecina.

2 listopada – W Łodzi otwarto nową siedzibę tamtejszego ZW. Przestronny i funkcjonalny lokal wyremontowali związkowcy. W uroczystości otwarcia wziął udział prezes ZG Jan Cała.

 

8 marca 2008 r. – Kujawsko-Pomorski ZW uruchomił stronę internetową ww.emeryci.kujawy.psp.gov.pl Zaprojektował i obsługuje Marek Kozicki. 

 

2008r., 5 kwietnia – Po ciężkiej chorobie zmarł Stanisław Barlak, prezes Łódzkiego ZW Związku.

19 czerwca – W Warszawie obradował Nadzwyczajny Zjazd Związku Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP. Zjazd przyjął nowy Statut.

1 lipca – Wejście w życie przepisów, które nakładają podatek od uzyskanej pomocy z funduszu socjalnego.

2009r., 15 maja – Uruchomienie strony internetowej Zarządu Głównego ZE i RP RP. (wersja na serwerze o adresie www.zgzeirp.pl.tl- strona bez opłat)

21 lipca – Prezes ZG ZE i RP RP Jan Cała skierował do Wiceprezesa Rady Ministrów-Ministra

SW i A, pismo zawierające propozycję udziału Związku, w pracach nad projektem policyjnej ustawy emerytalnej. W piśmie wskazano na proponowane przez nasz Związek zapisy wraz

z uzasadnieniami.

16 listopada – Uruchomienie strony internetowej Zarządu Głównego ZE i RP RP. (II wersja na serwerze o adresie www.zgzeirp.pl- strona na polskim serwerze)

25 listopada- Do Krajowego Rejestru Sądowego wpisano Federację Stowarzyszeń Służb Mundurowych RP. W federacji znajduje się m. in. Związek Emerytów i Rencistów Pożarnictwa RP.

29 grudnia- Po ciężkiej chorobie zmarł mgr Tadeusz Baniak. Zmarły był od 1995r. członkiem ZG Związku i prezesem ZW w Katowicach. Należał do organizatorów naszego Związku.

2010r., 9 marca-Odbył się I Kongres Federacji Stowarzyszeń Służb Mundurowych Rzeczypospolitej Polskiej. Prezydentem ZG Federacji został wybrany Antoni Rębacz , a jednym z wiceprezydentów Jan Cała-prezes naszego ZG. Do ZG Federacji weszli m. in. Ireneusz Mańko i Jan Bogusław Nowak. Do KR Federacji ( przewodniczący Jan Bielec ) wszedł z ramienia naszego Związku Tadeusz Jakubik.

-23 września- Zarząd Główny ustanowił odznakę honorową „Za Zasługi dla Związku Emerytów i Rencistów Pożarnictwa Rzeczypospolitej Polskiej”.

-15 grudnia-Setne urodziny obchodził mjr poż. w st. spocz. Witold Siennicki ze Szczecina. Najstarszy aktualnie polski strażak karierę pożarniczą rozpoczynał na stanowisku podreferendarza  w referacie spraw bezpieczeństwa pożarowego ( Powiatowa Komenda Straży Pożarnych ) starostwa w Kamieniu Pomorskim (woj. szczecińskie). Sędziwy jubilat uhonorowany został licznymi odznaczeniami, w tym godnością „Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” Od 1993r. jest członkiem naszego Związku.

2011r., 20 maja- Podczas wojewódzkich uroczystości z okazji Dnia Straźaka, w Prudniku na Opolszczyźnie, Opolski Zarząd Wojewódzki ZE i RP RP otrzymał sztandar.

W trakcie uroczystosći nadano pierwsze w historii odznaki "Zasłużonego dla ZE i RP RP".

* 14 maja-W Wałbrzychu podczas uroczystego spotkania z okazji XV-lecia działalności koła, zaprezentowano jubileuszową publikację. Stała się ona pierwszą w historii naszego Związku.

*8-9 czerwca- W CS PSP w Częstochowie obradował V Krajowy Zjazd Delegatów ZE i RP RP. Delegaci wybrali nowy ZG i GKR. Na ich czele stanęli: Albin Piątkowski i Andrzej Russek. Godność Honorowego prezesa nadano Janowi Cale- prezesowi ZG, w l. 2003-2011. Gośćmi zjadu m. in. byli: Zbigniew Sosnowski-wiceminister SW i A, gen. brygadier Wiesław Leśniakiewicz- komendant główny PSP oraz gen. dyw. w st. spocz. Adam Rębacz-prezydent FSSM RP.

2013r. 1 stycznia- We wszystkich ogniwach ZE i RP RP, wprowadzono nowe zasady gospodarki finansowej.

12 września 2012 r. – I-wsze Pokoleniowe spotkanie kadry kierowniczej jednostek ochrony przeciwpożarowej woj. kujawsko-pomorskiego w Guzlinie gmina Brześć Kujawski pow. włocławski

2013r., 9 stycznia- W m. Dobra w Łódzkiem, oddano hołd powstańcom polskim, którzy koło tej osady, w lutym 1863r., stoczyli nierówny i przegrany bój w wojskiem rosyjskim. Wśród uczestników uroczystości była delegacja Łódzkiego ZW z prezesem Ireneuszem Mańko. 1 lutego- Zmarł płk poż. w st. spocz. Jerzy Górnicki- współorganizator Związku na Lubelszczyźnie, członek ZG od 1995r., b. prezes ZW w Lublinie oraz Lubelskiego ZW, a od 2011r. prezes honorowy Lubelskiego ZW. 24 października- W kierownictwie Federacji SSM RP nastąpiły zmiany. Jej nowym prezydentem został Zdzisław Czarnecki ze Stowarzyszenia Emerytów i Rencistów Policyjnych, który do tego momentu zasiadał w Prezydium ZG Federacji. Jednym z wiceprezydentów został prezes ZG ZE i RP RP- Albin Piątkowski, który zastąpił Jana Całę. 20 listopada- Zmarł ppłk poż. w st. spocz. Włodzimierz Kobza- współorganizator Związku w Łódzkiem, członek Krajowego Przedstawicielstwa Pożarników Emerytów i Rencistów oraz b. wiceprezes ZW w Łodzi i Łódzkiego ZW.

25 listopada 2013 - Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że decyzja ministra SW i A- L. Dorna, z 18 listopada 2005r., o pozbawieniu policyjnych emerytów równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, była zgodna z polskim prawodawstwem.

12 grudnia 2013 - Podczas posiedzenia Zarządu Głównego i Głównej Komisji Rewizyjnej ZE i RP RP i z udziałem prezydenta FSSM RP- Zdzisława Czarneckiego, wybrano delegatów na Kongres Federacji SSM RP.

29 grudnia 2013- Setne urodziny nestora polskiego pożarnictwa- płk poż. w st. spocz. Władysława Pilawskiego- oficera pożarnictwa od 1935r., uczestnika wojny obronnej 1939, zastępcy instruktora pożarniczego Dystryktu Lubelskiego GG, zastępcy komendanta Strażackiego Ruchu Oporu „Skała w tym dystrykcie i długoletniego zastępcy komendanta głównego SP a także cenionego badacza i historii polskiej ochrony przeciwpożarowej, autora wielu artykułów, opracowań i książek z tego zakresu.

30 grudnia 2013 -Minister Spraw Wewnętrznych podpisał rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie funduszu socjalnego emerytów i rencistów Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej oraz ich rodzin.

 

24 kwietnia 2014 - Zmarł mjr poż. w st. spocz. Henryk Błaszczak- członek grupy założycielskiej naszego ruchu w Lubelskiem i uczestnik I Krajowego Zjazdu Delegatów. Żył 78 lat.

 

14 lipca 2014- Zmarł st. bryg. w st. spocz. mgr Zygmunt Leszczyński, długoletni komendant wojewódzki SP i PSP w Kaliszu. Od 2003r.- członek ZG, a wcześniej-od 1999r.- członek GKR, wiceprezes Wielkopolskiego ZW i przewodniczący KR koła w Kaliszu. Był współprzewodniczącym krajowych zjazdów delegatów w 2007 i 2011r. Żył 75 lat.

 

11 września 2014 - W auli CS PSP w Częstochowie, odbyły się ogólnopolskie uroczystości z okazji 20-lecia powstania Związku. Poprzedziła je msza święta na Jasnej Górze. Moderatorami uroczystości byli: Krzysztof Maślankiewicz- wiceprezes ZG oraz Eugeniusz Engel- prezes Dolnośląskiego ZW.

 

25 września 2014 - W Białymstoku- mateczniku naszego stowarzyszenia, z udziałem prezesa ZG-Albina Piątkowskiego oraz Honorowego- Prezesa Klemensa Dziermańskiego, odbyło się wojewódzkie spotkanie z okazji 20-lecia Związku. Gośćmi związkowców, byli: Podlaski Komendant Wojewódzki PSP- st. bryg. Antoni Ostrowski, komendanci powiatowi i miejscy PSP z tego województwa oraz delegacja strażackich emerytów z Grodna na Białorusi. Honory gospodarza pełnił prezes Podlaskiego ZW- Witalis W Bonda. Podobne uroczyste spotkania przeprowadziły wszystkie zarządy wojewódzkie oraz wielu kół. Okolicznościowe publikacje wydały zarządy wojewódzkie w Lublinie i Rzeszowie.

 

16 listopada 2014 - Wybory samorządowe. Do sejmików wojewódzkich dostali się: Stanisław Barnaś do Sejmiku Województwa Małopolskiego- z listy PSL, wiceprezes ZW w Krakowie i prezes ZK w Nowym Targu oraz Zbigniew Szczygieł z listy PO do Sejmiku Województwa Dolnośląskiego -po raz trzeci. Jest on prezesem ZK przy KW PSP we Wrocławiu. Przewodniczącym Rady Powiatu Oleckiego został ponownie Wacław Sapieha- przewodniczący KR koła w Olecku.

 

7 marca 2015 r. W wieku 80 lat, zmarł płk poż. w st. spocz. inż. Jan Korbanek- współorganizator naszego Związku, członek ZG w l. 1995-2011, prezes ZW w Gorzowie Wlkp., w l 1994-1998 i prezes Lubuskiego ZW od 2003r. W służbie, był m. in. komendantem wojewódzkim SP w Gorzowie Wielkopolskim.

 

16-18 czerwca 2015 r.. W m. Soczewka k/Płocka, obradował VI Krajowy Zjazd Delegatów. Na czele nowo wybranych ZG i GKR stanęli: Krzysztof Maślankiewicz (Opolskie) i Andrzej Russek (Wielkopolskie). Zjazdowi towarzyszyły obchody 65-lecia państwowych organów ochrony przeciwpożarowej w Polsce. Okolicznościowy referat zaprezentował Jan Cała- Prezes Honorowy ZG ZE i RP RP.

 

Wrzesień 2015 r.. Kierownictwo Związku odbyło rozmowy z ministrami: spraw wewnętrznych i administracji oraz pracy i polityki społecznej a także z przewodniczącą Poselskiego Zespołu Strażaków, podczas których omówiono najważniejsze problemy naszego środowiska, w tym kwestie zaniżania wielkości środków funduszu świadczeń socjalnych.

 

10 listopada 2015 r.. W wieku 93 lat, zmarł płk poż. w st. spocz. Zdzisław Filingier- współorganizator Związku na Opolszczyźnie. Zmarły był m. in. długoletnim komendantem wojewódzkim SP w Opolu. Podczas wojny działał w Szarych Szeregach i AK- pseudonim ”Roszak”. Był więziony na Pawiaku. W zawodowej służbie pożarniczej od kwietnia 1945r. do grudnia 1989r.

 

W 2015r. ukazały się publikacje wydane przez: Zarząd Koła w Prudniku (Opolskie)-„Monografia Ochrony Przeciwpożarowej Ziemi Prudnickiej” oraz zarządy wojewódzkie w: Białymstoku, Lublinie i Rzeszowie. Te ostatnie poświęcone były historii i działalności naszego Związku na Lubelszczyźnie, Podlasiu i Podkarpaciu.

Roman Świst: w styczniu 2010r. oraz uzupełnienia w styczniu: 2011r., 2012r., 2013r., 2014r. i 2015r.

Licznik odwiedzin

3340619
Dziś
Wczoraj
Ten tydzień
Poprzedni tydzień
Ten miesiąc
Poprzedni miesiąc
Całkowity
500
1480
1980
2704729
61479
68845
3340619